Bestuurders van beursgenoteerde bedrijven moeten duurzame lange termijn waardecreatie nastreven. Aan aandeelhouders worden daarentegen nauwelijks verplichtingen opgelegd, terwijl hun macht juist aanzienlijk is. Daarom zou de Nederlandse Corporate Governance Code (NCGC) duurzaamheidsverplichtingen explicieter moeten vastleggen voor alle institutionele beleggers met aandelen in Nederlandse beursvennootschappen. Dat betoogt hoogleraar Ondernemingsrecht en financiering Anne Lafarre op vrijdag 17 april 2026 in haar inaugurale rede aan Tilburg University. Institutionele beleggers moeten worden aangemoedigd hun aandeelhoudersrechten actief in te zetten ter ondersteuning van de duurzaamheidstransitie, ook als dit op korte termijn financiële belangen schaadt.
Anne Lafarre richt zich in haar rede op twee typen moderne aandeelhouders: institutionele beleggers en beursgenoteerde moedervennootschappen van grensoverschrijdende concerns. Institutionele beleggers oefenen invloed uit via hun positie op de kapitaalmarkt en hun aandeelhoudersrechten. Moedervennootschappen ontlenen hun macht aan hun positie binnen het concern en hun rol als groepshoofd.
Verschuivende verwachtingen
Voor beide typen aandeelhouders is een verschuiving zichtbaar naar toenemende verwachtingen op het gebied van duurzaamheid, legt Lafarre uit. Voor institutionele beleggers komt dit tot uitdrukking in de groeiende aandacht voor duurzaamheidsthema’s binnen hun betrokkenheidsbeleid. Voor moedervennootschappen staat met name de vraag centraal in hoeverre zij verantwoordelijk kunnen worden gehouden voor negatieve effecten op milieu en mensenrechten die voortvloeien uit activiteiten van buitenlandse dochtervennootschappen.
Rol van aandeelhouders
Volgens Lafarre erkent het juridisch kader de machtsposities en verantwoordelijkheden van deze moderne aandeelhouders nog onvoldoende als het gaat om duurzame lange termijn waardecreatie. Daarom zou de Nederlandse Corporate Governance Code (NCGC) explicieter moeten vastleggen dat alle institutionele beleggers die aandelen houden in Nederlandse beursvennootschappen hun aandeelhoudersrechten actief moeten uitoefenen in lijn met duurzame lange termijn waardecreatie. Voor moedervennootschappen moet explicieter worden vastgelegd dat zij een plicht hebben om actief op te treden tegen mensenrechten- en milieuschendingen binnen hun dochtervennootschappen en handelsketen. Institutionele beleggers moeten op hun beurt moedervennootschappen actief aanspreken op deze verplichtingen, en daarbij hun middelen als aandeelhouders inzetten.
BlackRock won’t save our planet
Asset owners, zoals pensioenfondsen en verzekeraars, moeten bovendien hun vermogensbeheerders zorgvuldig selecteren en aansturen, aldus Lafarre. Haar empirisch onderzoek laat namelijk zien dat een zeer klein aantal zeer grote Amerikaanse vermogensbeheerders (zoals BlackRock) duidelijk minder waarde hecht aan duurzaamheid en aanzienlijke stemmacht heeft, ook in grote olie- en gasbedrijven en in Nederlandse beursvennootschappen. Dit laat zien dat aandeelhouders alleen waarschijnlijk niet de drijvende kracht zullen zijn achter de klimaattransitie binnen de Big Oil. Lafarre nodigt de Nederlandse institutionele beleggers uit om hun belangen in Nederlandse vennootschappen te vergroten om hun rol in Nederland te versterken.
Inaugurele rede en congres
Prof. dr. Anne Lafarre aanvaardt op vrijdag 17 april om 16.15 uur de leerstoel Ondernemingsrecht en financiering met de rede De moderne aandeelhouder: over macht, onmacht en verantwoordelijkheid. De academische zitting vindt plaats in de aula van Tilburg University en is te volgen via livestream.
Voorafgaand aan de rede wordt het congres ‘Shareholders and sustainability’ georganiseerd voor onderzoekers en vakprofessionals.
Bron: Tilburg University