We drinken koffie om wakker te worden, om te verbinden, om even te pauzeren. In Nederland zijn dat elke dag ruim 33 miljoen kopjes. Wereldwijd zelfs miljarden. Koffie is een klein dagelijks geluksmoment — maar achter dat kopje gaat een systeem schuil dat allesbehalve onschuldig is. In deze aflevering van de Positieve Impact Podcast een gesprek met Ferry Poppegaai, oprichter van We Wonder Company. Een ondernemer die bewust schuurt. Die zegt: “We moeten stoppen met duurzaamheid zoals we die nu wordt verkocht.”

Niet omdat duurzaamheid onbelangrijk is. Maar omdat het woord te vaak wordt gebruikt om een systeem te maskeren dat fundamenteel niet klopt.

Wat je niet ziet als je koffie drinkt

Koffie lijkt een eenvoudig product. Een boon, een branderij, een kopje. Maar wie dieper kijkt, ziet een wereldwijde keten waarin miljoenen boeren structureel te weinig verdienen, terwijl de risico’s volledig bij hen liggen.

Ferry vertelt hoe bijna de helft van alle koffieboeren onder de armoedegrens leeft. Hoe bossen verdwijnen omdat boeren meer land nodig hebben om überhaupt rond te komen. Hoe pesticiden worden gebruikt die in Europa al lang verboden zijn. En hoe de wereldmarktprijs van koffie — bepaald op een beurs in New York — vaak niets te maken heeft met de werkelijke kosten van duurzaam produceren.

“Er is geen gebrek aan geld in de koffieketen,” zegt Ferry. “Het komt alleen niet terecht waar het nodig is.”

Waarom ‘duurzaam’ vaak niet duurzaam is

Voor veel consumenten voelt een keurmerk als een geruststelling. Fairtrade. Biologisch. Rainforest Alliance. Het idee dat het goed zit. Ferry is daar eerlijk over: deze initiatieven hebben dingen verbeterd, maar lossen het kernprobleem niet op.

Een minimumprijs is geen leefbaar inkomen. En zolang boeren structureel te weinig verdienen, blijft verduurzaming een dun laagje over een rot systeem.

Daarom kiest We Wonder Company voor volledige transparantie. Geen beloftes die je niet kunt controleren, maar inzicht tot op boerderijniveau. Geen marketingtaal, maar cijfers die worden geaudit. Niet perfectie claimen, maar verantwoordelijkheid nemen.

De vicieuze cirkel van goedkope koffie

Wat Ferry scherp benoemt, is hoe armoede en milieuschade elkaar versterken. Boeren die te weinig betaald krijgen, moeten meer produceren. Dat betekent meer land, minder biodiversiteit en uitgeputte bodems. De kwaliteit daalt, de prijs daalt mee, en de druk neemt verder toe.

Het systeem beloont volume, niet zorg. En zolang dat zo is, verandert er weinig.

“Als je niet betaalt voor de boon,” zegt Ferry, “kun je honderd duurzame projecten starten, maar dan blijf je dweilen met de kraan open.”

Hebzuchtvrij ondernemen: minder nemen, meer teruggeven

We Wonder Company noemt hun aanpak hebzuchtvrij. Dat klinkt bijna naïef, maar is juist keihard en concreet. Het betekent: geen winst maken ten koste van mensen of natuur. Het betekent ook dat je keuzes maakt die niet altijd de snelste groei opleveren, maar wel de juiste.

Boeren krijgen langdurige contracten en een prijs die boven de markt ligt. Niet omdat het ‘aardig’ is, maar omdat het noodzakelijk is voor stabiliteit. Investeringen in biodiversiteit, bodemherstel en lokale gemeenschappen zijn geen bijzaak, maar onderdeel van de prijs van koffie.

Koffie als CO₂-oplossing

Een van de meest hoopvolle inzichten uit het gesprek is dat koffie juist deel van de klimaatoplossing kan zijn. Koffie is van oorsprong een bosplant. Wanneer plantages worden ingericht met schaduwbomen, gezonde bodems en diversiteit, slaan ze enorme hoeveelheden CO₂ op.

Met carbon farming worden koffie- en theeplantages omgevormd tot zogenaamde Wonder Farms. Systemen die niet alleen produceren, maar ook herstellen. Die CO₂ vastleggen in bodem en biomassa. En die tegelijkertijd de weerbaarheid van boeren vergroten.

Het gevolg is radicaal: elke kop koffie kan netto CO₂ opruimen, in plaats van uitstoten.

Waarom vrouwen centraal staan in de oplossing

Misschien wel het meest indrukwekkend is Ferry’s focus op vrouwen. Op veel plantages doen vrouwen het grootste deel van het werk, maar hebben ze nauwelijks zeggenschap. Geen landrechten. Geen stem.

Onderzoek en praktijk laten iets anders zien: wanneer vrouwen eigenaar en leider zijn, verandert alles. Gemeenschappen worden stabieler, kinderen gaan vaker naar school en zorg voor natuur neemt toe.

Daarom investeert We Wonder Company bewust in vrouwenfarms. Niet om te ‘helpen’, maar om ruimte te maken voor leiderschap dat bewezen werkt.

Kan dit echt op schaal?

Het antwoord is simpel: ja. We Wonder Company groeit snel, volledig zonder externe investeerders. De vraag vanuit organisaties neemt toe, juist omdat transparantie en echte impact steeds belangrijker worden.

De grootste beperking? Niet de wil van boeren. Maar de snelheid waarmee de markt meebeweegt.

De vraag die elke koffiedrinker zou moeten stellen

Ferry sluit af met een eenvoudige uitnodiging. Niet om perfect te zijn. Maar om kritischer te worden.

Vraag waar je koffie vandaan komt. Vraag wat er écht is betaald. Vraag wie dat controleert.

“Transparantie,” zegt hij, “is het begin van elke echte verandering.”