Arnold Schwarzenegger zei het ooit zonder omwegen: ‘No one gives a sh*t about climate change.’ Meteen daarna kwam zijn advies: praat over vervuiling, want vervuiling veroorzaakt klimaatverandering, en vervuiling doodt. Ik gebruik die quote als opening van mijn nieuwe boek, en ik denk eraan telkens ik bij een bedrijf binnenstap.
Herken je dit? Een organisatie heeft een mooie duurzaamheidsstrategie. Er ligt een dik rapport klaar, keurig volgens de CSRD, met scope 1, 2 en 3. En de mensen die dat allemaal moeten waarmaken, zitten de hele namiddag in een vergaderzaal waar niemand een raam heeft opengezet. Om vier uur kijkt iedereen glazig naar de slides. Iemand haalt een derde koffie.
Eerst je eigen zuurstofmasker
In het vliegtuig krijg je altijd dezelfde instructie: eerst je eigen zuurstofmasker opzetten, dan pas dat van je buur. Dat voelt egoïstisch, maar de logica is nochtans helder. Wie flauwvalt, kan niemand meer helpen.
Voor bedrijven werkt het precies zo. Een organisatie vol vermoeide, gestreste mensen gaat de planeet niet redden, hoe goed het rapport ook is.. In België slikte in 2023 één op de acht mensen antidepressiva, in Nederland ligt dat net onder één op de tien. Kijk eens rond in je volgende teamvergadering.
Het goede nieuws: bijna alles wat je mensen gezonder maakt, is ook goed voor de planeet. Frisse lucht, échte voeding, minder chemie, meer groen. Dat is meteen het duurzaamheidsverhaal dat wél binnenkomt, omdat iedereen het voelt in zijn eigen lijf.
De lucht op kantoor
Europeanen brengen zo’n 90 procent van hun tijd binnen door. Thuis, op school, op kantoor. En de lucht binnen is in veel gebouwen nog vuiler dan buiten.
Onderzoekers van Harvard zetten 24 kantoormedewerkers zes dagen lang in een gecontroleerde kantooromgeving. Ze deden hun gewone werk en maakten elke dag cognitieve tests. Met minder vluchtige chemische stoffen in de lucht scoorden ze 61 procent hoger. Kwam daar extra ventilatie bij, dan verdubbelden hun scores. Hetzelfde team, hetzelfde werk, andere lucht.
Zelf zet ik uit automatisme in vrijwel elke ruimte waar ik ben een raam op een kier. Denk je daar niet aan, dan doet een CO2-meter het werk voor jou. Boven 1000 ppm is het tijd om te ventileren.
En wie zegt dat gezondheid geen businesscase is, kijkt best eens naar de cijfers. Luchtvervuiling kost de EU jaarlijks zo’n €600 miljard, ongeveer 4 procent van het bbp. Het grootste deel daarvan zit in lagere productiviteit en ziekteverzuim. Dat zijn jouw mensen, op jouw loonlijst.
Kaizen: elke week 1 procent beter
Na de Tweede Wereldoorlog lag Japan in puin. Toyota had geen kapitaal voor grote, spectaculaire vernieuwingen. Dus kozen ze voor kaizen: kleine, continue verbeteringen op alle niveaus, van het topmanagement tot de fabrieksvloer. Zo groeide het bedrijf stap voor stap uit tot de grootste autofabrikant ter wereld.
Verbeter je elke week iets met 1 procent, dan sta je na een jaar 67,8 procent verder. Je hoeft dus morgen geen nieuw hoofdkantoor te bouwen. Begin gewoon.
Vijf dingen die je morgen kunt doen
- Hang een CO2-meter in elke vergaderzaal en spreek af: boven 1000 ppm gaat er een raam open.
- Kijk eens kritisch naar de schoonmaakmiddelen en luchtverfrissers. Hoe eenvoudiger en hoe minder parfum, hoe beter de lucht die je mensen de hele dag inademen.
- Zet échte voeding in de kantine. Groenten, peulvruchten, volkoren, zo weinig mogelijk ultrabewerkt. Als het kan: koop bio.
- Vergader af en toe al wandelend buiten. Beweging, daglicht en frisse lucht in één keer.
- Haal groen in en rond je gebouw. Planten binnen zijn heerlijk voor de sfeer en verlagen stress, al vervangen ze geen ventilatie. Bomen en een voedselbos buiten doen nog veel meer.
Geen van die stappen kost veel. Samen maken ze je bedrijf gezonder, productiever en duurzamer. En je medewerkers merken het al na een week.
Ik geloof dat we dringend meer egoïsten nodig hebben, ook in het bedrijfsleven. Zorg eerst goed voor je mensen. De planeet volgt vanzelf.
Louis De Jaeger is CEO van Commensalist, een internationaal landschapsarchitectenbureau voor bedrijfsgroen en eetbare landschappen. Zijn nieuwe boek Red eerst jezelf en dan pas de planeet. Waarom we dringend meer egoïsten nodig hebben verscheen bij Lannoo.


