Keesjan Deelstra schreef het boek ‘De Thuisbatterij Gids’ en volledig in kleur uitgegeven boek van 220 blz. Online en in de betere boekhandel te verkrijgen. Het boek is gericht op consumenten met zonnepanelen die een oplossing zoeken voor het stoppen van de salderingsregeling.

Is dit boek ook interessant voor bedrijven?

Jazeker. Het principe van een batterij is gelijk. Of je nu een thuisbatterij in je huis plaats of 100 batterijen in een zeecontainer. Uiteraard is de regelgeving voor zogenaamde Commerciële & Industriële (C&I) projecten wel anders. Maar type batterij-chemie, soorten omvormer (DC en of AC), technische waarden en efficiëntie spelen een gelijke rol.

Uiteindelijk zullen zowel thuisbatterijen en C&I batterijen ervoor zorgen dat de middag overproductie van elektriciteit van zon naar de avondvraag wordt verplaatst. Deze Duck-curce wordt daarmee platgelagen. Je ziet dit in Australië en California al gebeuren. Er hoeven dan veel minder gascentrales aangezet te worden om de avondpiek behoefte te voldoen t met navenant hogere prijzen. Gevolg: minder geopolitieke afhankelijkheden van fossiele brandstoffen, minder CO2 uitstoot, minder curtailment, het weggooien van zonnestroom overdag, lagere elektriciteitsprijzen, betere frequentiestabilisatie van het stroomnet, minder piekbelasting en dus noodzaak tot netverzwaring.

C&I batterij projecten worden vaak opgezet om zonneparken rendabeler te maken of om te handelen op de intraday en diversie frequentiemarkten. Daar is sinds kort ook de congestiemarkt bijgekomen.

De regelgeving en voorwaarden voor C&I batterijen zijn wel anders. Ze staan vaak in containers en moeten tegen extremere koude en hitte kunnen.

Daarnaast kun je als bedrijf vrijgesteld worden van de dubbele energiebelasting die voor particulieren een rol speelt als je goedkoop elektriciteit inkoopt en duur verkoopt met een zogenaamde ‘converter’ aansluiting.

Na einde salderen eind 2026 hebben particulieren last van deze dubbele belasting. Met salderen verrekent je dit gewoon als je inkoop en levering aan het net met elkaar verrekend. En dan krijg je dus nog tot eind dit jaar de energiebelasting ook terug.

Na 2026 krijg je als particulier die energiebelasting niet meer terug. Je koopt een kWh elektriciteit in met energiebelasting, toch al gauw €0,11 cent incl. btw. Bij verkoop van deze kWh aan het net krijg je de prijs van dat moment. De energiebelasting krijg je niet terug. Gevolg is dat de spread tussen inkoop en verkoop minimaal die 11 cent hoger moet zijn om geen verlies te draaien. Bedrijven die alleen handelen met hun batterij en een ‘converter’ aansluiting hebben, betalen geen energiebelasting bij inkoop. Voor hen is de spread tussen in- en verkoop al rendabel bij die 11 cent.

Ware het niet dat de conversie van net naar opslag of van zon naar opslag en daarna afgifte van batterij naar het net altijd conversieverlies geeft. Dat moet in de business case van bedrijf én van particulier meegerekend worden.

Hoe zit dat dan met dat conversieverlies?

De kwaliteit van het systeem met bijbehorende efficiency bepaald samen met regelgeving waar we het net over hadden of rendement gemaakt kan worden. En laat die ‘Round trip Efficiency’, afgekort RTE nu net voer voor discussie zijn. Want deze wordt vaak door ‘wij van wc-eend’ te voordelig voorgesteld en alleen voor de batterij en niet voor het systeem als geheel.

Een omvormer met batterij heeft altijd conversieverlies. Bij de omzetten in de omvormer van wisselstroom (AC) naar gelijkstroom (DC) in de batterij vindt verlies plaats. Ook de batterij, elektronica en kabels geven verlies. De mooie RTE’s in de specificaties van (thuis)batterijen worden én onder ideale omstandigheden gemeten door het bedrijf zelf. En vaak wordt alleen DC-DC gemeten. Dus van zon, direct de batterij in. Het zijn zelden door onafhankelijke keuringsinstituten afgegeven waarden onder vergelijkbare omstandigheden.

Grote C&I batterij partijen laten wel systeemanalyses doen om een business case te kunnen maken. Dit wordt dan gedaan volgens de IEC IEE 62933-2-1 testmethoden zodat je ze onderling kunt vergelijken. Daarmee wordt het hele systeem getest en een RTE afgegeven voor dat specifieke te bouwen systeem om mee te rekenen specifiek voor dat project.

Vergeet ook niet dat voor huishoudens 80 tot 90% van de tijd een thuisbatterij op een laag pitje draait. En laat minder goede omvormers nu net onder die 10 tot 20% deelbelasting erg inefficiënt worden. De RTE uit de specs is dan 96% maar die op deellast maar 67%. Er gaat dan een heel groot deel van de opgeslagen energie verloren. En dan vergeten we het stand-by verbruik nog. Dit kan van en minimale 4 watt naar 120 watt oplopen. Op jaarbasis is die laatste de opbrengst van 2 zonnepanelen.

Een batterij kan voor bedrijven toch ook ingezet worden om de wachttijd grotere aansluiting ivm netcongestie te omzeilen?

Klopt. Je ziet dat bedrijven en bedrijvenclusters gezamenlijk een batterij gaan gebruiken om een grotere netaansluiting te voorkomen. Ze kunnen met de batterij de piekbelasting verkleinen door deze te spreiden in de tijd. En door onderlinge afspraken in een cluster kun je ook pieken opvangen. Hierdoor is de vertraging en de wachtlijst van meerdere jaren om de netaansluiting te verzwaren geen issue meer. Ze kunnen dan toch groeien ondanks de netcongestie en wachttijden.

Wat viel je verder het meeste op bij het schrijven?

Het is nogal een wildwest markt. Veel partijen die eerst zonnepanelen installeerde zijn overgestapt op thuisbatterijen. Telefonische verkoop van veels te dure systemen halen de consumentenprogramma’s en heeft de aandacht van de ACM. .Partijen willen vaak thuisbatterijen verkopen met een veel te grote capaciteit.

Daarnaast viel me op dat toen ik begon met schrijven handelen op de onbalansmarkt nog erg gewild en financieel aantrekkijk was. Door verzadiging inde markt is er puur op de onbalansmarkt weinig meer te verdienen. De aandacht is daarmee verschoven naar zonnepaneelbezitters die een oplossing zoeken voor het wegvallen van de salderingsregeling en hun zelfverbruik willen maximaliseren. Daarnaast zijn de inzet van thuisbatterjjen voor noodstroom een veel gevraagde toepassing door alle kleinere storingen in Nederland en die grote in Spanje en Portugal. Ook het Time of use  (ToU) nettarief dat per 2029 ingaat zal een doel worden om de thuisbatterij te gaan inzetten. Met het ToU nettarief ga je in de zoemr en winter voor verschillende tijdsblokken meer of minder betalen voor het transpor van je stroom. Een sort indirect dynamsich tarief light voor iedereen.

Daarnaast viel me de dominantie van Chinese merken op. Technisch goede en goedkope systemen waarvan ik me wel afvraag hoe de cybersecurity en software garanties geregeld zijn. Voor bedrijven is daarin van belang dat de EU de subsidie stopzet voor Chinese omvormers voor door de EU gesubsidieerde zonne- en batterijparken. Dit omdat er bewezen ‘kil-switch’ achterdeurtjes in omvormers zitten die de boel kunnen platleggen. Vooralsnog heeft dit geen impact op thuisbatterijen of op Nederlandse subsidies als de KIA en de EIA.

Los van de veiligheid, ik zou als ondernemer altijd voor een EU energie management systeem dat ok zonder de cloud kan draaien kiezen met goede Nederlandse support.

Wat is er eigenlijk duurzaam aan een thuisbatterij?

Een batterij zelf is niet echt heel duurzaam. Maar in vergelijking met fossiele brandstoffen wel. Een batterij bevat grondstoffen uit de mijnbouw als zware metalen en lithium. Vooral bij het drogen wordt er veel energie gebruikt.

Maar een batterij gaat 15-20 jaar mee en kan gerecycled worden. Fossiele brandstoffen kun je maar 1 maal gebruiken en daar is ook veel mijnbouw voor nodig, elke keer weer.

De milieuvoordelen van batterijen zitten vooral in de vermeden CO2 uitstoot doordat ze duurzame opwek van wind en zon verplaatsen naar uren zonder die energie. Daardoor is er minder fossiele brandstof in de avond nodig en dus minder mijnbouw en minder CO2 uitstoot.

Uit onderzoek blijkt dat de ‘CO2-eq terugverdientijd’ van een thuisbatterij tussen de 2 en 8 jaar zit afhankelijk met welke parameter en energiestromen je rekent.

Gelukkig komen er minder milieubelastende batterijen aan die ook langer meegaan.

Welke nieuw ontwikkelingen komen er aan?

Er komen langzamerhand natrium ion batterijen op de markt. Het natrium kan uit zoutlagen in de grond of uit zeewater gewonnen worden. Deze grondstoffen zijn niet zeldzaam en veel minder milieubelastend vergeleken met de zware metalen nikkel, mangaan en vooral kobalt uit de eerste generatie NMC-batterijen. Bovendien zijn natrium-ion batterijen niet brandbaar. De huidige batterijen zijn veelal van het type LFP die al veel minder milieubelastend zijn dan de NMC baterijen. En ook langer meegaan en minder brandbaar.

Daarnaast zijn er technische ontwikkelingen in het halfgeleidermateriaal van de omvormer. SiC – Silicon Carbide) en Galliumnitride (GaN) halfgeleidertechnologie zijn  veel efficiënter dan traditioneel silicium. Hoerdoor kunnen omvormers stiller, koeler en kleiner gebouwd worden. Met als resultaat dat ze tot wel 70% minder energieverlies kennen bij de omzetting van DC naar AC en andersom.

Wat hoop je met het boek te bereiken?

Mn eerst doel was mezelf een opleiding in de energie en thuisbaterij markt te geven. Door alles heel precies feitelijk te moeten opschrijven voor m’n lezers heb ikzelf veel geleerd. Ik noem me dan vaak ook Kuifje in energietransitieland. Ik heb geen technische achtergrond een moet alle techniek dan ook steeds vertalen naar bruikbare en begrijpelijke beeldtaal.

Het andere doel is om van consumenten betere opdrachtgevers te maken van installateurs door hen na te laten denken over waarom ze een thuisbatterij zouden willen? Willen ze netverzwaring voorkomen, willen ze meer zonnestroom zelf gebruiken of handelen op de dynamische prijs markt of andere markten als de onbalansmarkt? En wat heb je dan allemal wel en niet nodig? Als je eenmaal achter je doel bent weet je veel beter aan welke criteria je thuisbatterij qua capaciteit en vermogen moet voldoen. Overigens krijg ik ook veel berichtjes van installateurs en mensen uit de energiewereld dat ze het boek kochten en er veel aan hebben.

Op de bijbehorende website thuisbatterij.coach is veel extra informatie te vinden en een thuisbatterij tool waarmee je aan de hand van je doel de juiste capaciteit en vermogen kan uitrekenen op basis van een 30-tal merken.