Tien jaar na de lancering van de SDG’s laat Nederland zowel vooruitgang als hardnekkige uitdagingen zien. In de tiende Nationale SDG Rapportage komen tastbare successen naar voren – zoals de verdubbeling van het gebruik van duurzame energie en voortgang op het terugdringen van armoede. Tegelijkertijd blijven uitdagingen bestaan zoalsachterstanden op natuur, klimaat en internationale verantwoordelijkheid, en de jeugd die de prijsbetaalt.
Nederland heeft het afgelopen decennium aantoonbare stappen gezet. Bijna twintig procent van het totale energieverbruik komt inmiddels uit duurzame bronnen en dat is een verdubbeling ten opzichte van tien jaar geleden. In twintig van de kwetsbaarste stedelijke wijken daalde het armoedepercentage van 18 naar 8 procent. De doorstroom van Nederlands geld naar belastingparadijzen werd teruggedrongen van 37 miljard euro naar 6,5 miljard euro per jaar. En 94 van de 100 grootste Nederlandse bedrijven publiceert inmiddels een duurzaamheidsverslag, waarmee Nederland derde staat in de EU.
“In tien jaar is er veel bereikt,” schrijft Nationaal SDG Coördinator Anna Pot. “De kracht van de SDG-aanpak is de brede samenwerking: elkaar blijven opzoeken en aansporen om vooruitgang te boeken, juist ook als er tegenwind is. Want in de komende vijf jaar tijd is nog heel veel mogelijk.”
Breed draagvlak als fundament
Aan de Nationale SDG Rapportage werken verschillende sectoren samen. Naast de Rijksoverheid die de inzet op de doelen coordineert, schrijven dgemeenten, waterschappen, bedrijfsleven, kennisinstellingen, jongeren en maatschappelijke organisaties elk een eigen hoofdstuk. Dat levert niet alleen een rijker beeld op, maar ook een gedeelde agenda. Van het Nationaal Burgerberaad Klimaat tot de SDG-coalitie in het hoger onderwijs: de betrokkenheid is breed en groeiend.
Waar de schoen wringt
Maar ook is duidelijk wat beter moet: de rapportage wijst onder meer op de grote afhankelijkheid van fossiele grondstoffen en biomassa, de uitstoot en vervuiling die samenhangen met internationale productieketens en de aanhoudende druk op natuur en biodiversiteit. Stikstofoverschrijding treft bijna 70 procent van de natuur op het land, en op waterkwaliteit staat Nederland 20 van 22 EU-landen. Internationaal heeft Nederland ook nog een flinke inhaalslag te maken: op de Spillover Index die de negatieve impact meet van een land op andere landen bungelt Nederland al jaren onderaan.
Voor jongeren in het bijzonder is de situatie zorgelijk: financiële onzekerheid, een gespannen woningmarkt en druk op de mentale gezondheid stapelen zich op. De Nationale Jeugdstrategie, waaraan 12.000 jongeren meewerkten, ligt klaar als blauwdruk voor een samenhangende aanpak. Maar de politiek is nu aan zet om dat ontwerp om te zetten in beleid.
Binnen Nederland nemen zorgen toe over woningtekorten, stikstof, ongelijkheid en de mentale gezondheid en bestaanszekerheid van jongeren. Dit is het moment om versnelling aan te brengen. Juist in een wereld met toenemende geopolitieke spanningen, economische onzekerheid en druk op internationale samenwerking zijn de duurzame ontwikkelingsdoelen belangrijker dan ooit.
Vijf jaar om het verschil te maken
Met 2030 in zicht is de boodschap van de rapportage helder: de basis is gelegd, de samenwerking is sterk, en de wil is aanwezig. Maar ambitie alleen is niet genoeg. Gerichte keuzes over natuur, jongeren, internationale verantwoordelijkheid en uitvoerbaarheid zijn nu nodig. “Keuzes die nu niet worden gemaakt, worden doorgeschoven naar volgende generaties, tegen hogere maatschappelijke kosten.”
