De grootste uitdaging voor offshore waterstofproductie blijkt niet de elektrolyser of de technologie zelf te zijn, maar de integratie van techniek, infrastructuur, regelgeving en afstemmingtussen betrokken partijen. Dat is de belangrijkste conclusie uit het eindrapport van het PosHYdon-project.

Vijftien publieke en private partners deden in het Poshydon-project praktijkervaring op met de productie van groene waterstof uit zeewater met groene stroom van offshore wind op het Q13a-A-platform, op ongeveer dertien kilometer voor de kust van Scheveningen. Offshore windenergie, zeewaterontzilting, elektrolyse en bestaande offshore infrastructuur werden in één geïntegreerd systeem beproefd. Daarmee was PosHYdon het eerste off-shore project ter wereldzee voor waterstofproductie en -transport. Daarnaast leverde het ook kennis op over wat nodig is om offshore waterstof in de toekomst grootschaliger toe te kunnen passen.

Systeemintegratie essentieel voor slagen offshore waterstofprojecten

“Veel mensen denken dat de grote vraag is of we offshore waterstof kunnen produceren. Die vraag hebben we in PosHYdon met ja kunnen beantwoorden. Maar de echte les is dat succesvolle offshore waterstofprojecten staan of vallen met systeemintegratie. Je moet techniek, infrastructuur, vergunningen, veiligheid en marktpartijen vanaf de eerste dag als één geheel benaderen.

Juist daarom zijn pilots als PosHYdon hard nodig, in een afgebakende omgeving ontdekken we wat er nodig is om nieuwe energiesytemen daadwerkelijk te realiseren. Zo brengen we plannen van papier naar praktijk. De lessen en inzichten die we daarbij hebben opgedaan, maken deze pilot bijzonder waardevol”, zegt Rene Peters, Business Director Energy Infrastructure bij TNO.

Een belangrijke aanbeveling uit het eindrapport is om in toekomstige projecten één duidelijke systeemverantwoordelijke aan te wijzen. Zo’n partij kan sturen op de samenhang tussen alle technische, operationele en organisatorische onderdelen van een project en voorkomen dat risico’s ontstaan op de interfaces tussen verschillende organisaties en systemen. Dit is een essentieel uitgangspunt voor de vergaande integratie van energiesystemen.

“Technologie is maar de helft van het verhaal. PosHYdon laat zien hoe belangrijk het is om samen te werken aan vergunningen, regelgeving en praktische uitdagingen. Pilotprojecten leveren de feiten die nodig zijn om weloverwogen keuzes te maken. De resultaten en geleerde lessen van PosHYdon geven anderen een fundament om op voort te bouwen. Laten we die kennis benutten om verder te werken aan een betrouwbaar energiesysteem.” – Stientje van Veldhoven-van der Meer, Minister van Klimaat en Groene Groei

De praktijk blijkt complexer dan de techniek alleen

Tijdens het project werd duidelijk dat veel uitdagingen zich bevinden op de raakvlakken tussen verschillende disciplines en organisaties. Het ging daarbij niet alleen om de prestaties van de elektrolyser, maar ook om onderwerpen als operationele procedures, vergunningtrajecten, regelgeving, infrastructuur en verantwoordelijkheden tussen betrokken partijen. PosHYdon onderzocht onder meer welke technische, operationele en organisatorische voorwaarden nodig zijn om de aanwezige infrastructuur (zoals bestaande gasleidingen) verantwoord te benutten binnen toekomstige waterstofsystemen.

Een concreet voorbeeld is de toestemming om meer waterstof bij te mengen in het bestaande regionale aardgasnet. De toegestane concentratie moest worden verhoogd van 0,02 naar 0,5 volume procent. Om deze toestemming te verkrijgen moest worden aangetoond dat de hogere waterstofconcentratie geen nadelige gevolgen had voor onder meer de infrastructuur, gaskwaliteit en meetsystemen. Na technisch onderzoek, risicoanalyses en overleg met onder anderen het ministerie van economische Zaken en Klimaat en netbeheerders werd de toestemming verleend. Deze ervaring laat zien dat niet alleen de techniek, maar vooral het tijdig op één lijn brengen van regelgeving, belangen en risicopercepties van belang is.

Belangrijke lessen voor de Noordzee van de toekomst

Vergunningen, veiligheidsanalyses en afstemming met toezichthouders moeten al vroeg in een project aandacht krijgen. Deze belangrijke factoren zijn medebepalend hoe snel innovatieve energieprojecten van concept naar praktijk kunnen worden gebracht. Het eindrapport van het PosHYdon-project bundelt technische, operationele en regelgevende lessen uit meerdere jaren praktijkervaring. De verzamelde kennis kan worden benut door industrie, overheden, infrastructuurbeheerders, investeerders en ontwikkelaars van toekomstige offshore energieprojecten. Het biedt daarmee een kennisbasis voor de verdere ontwikkeling van waterstofproductie op de Noordzee.

Consortium

Het project is tot stand gekomen met steun van een breed consortium van publieke en private partijen: DEME, EBN, Eneco, Emerson, Gasunie, Hatenboer water, Investa Expertise Centrum, IV Engineering, Nel, Eni, Nexstep, NGT, Nogat, TAQA Energy en TNO.