De problematiek rond per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) zal Nederland en Europa nog langdurig bezighouden. Dat concluderen auteurs en deskundigen in een speciaal themanummer van het Tijdschrift Milieu, een uitgave van VVM netwerk van milieuprofessionals. Ondanks het voorgenomen Europese verbod blijven deze niet-afbreekbare stoffen nog vele jaren aanwezig in bepaalde producten en afvalstromen.
In een interview wijzen medewerkers van het RIVM die betrokken zijn bij het voorstel voor een Europese inperking van PFAS erop dat de industrie tijd krijgt om alternatieven te ontwikkelen en bestaande voorraden af te bouwen. Hierdoor zullen PFAS naar verwachting voorlopig aanwezig blijven in afvalstromen, recyclingcycli en bepaalde ‘essentiële’ toepassingen. Bovendien zijn afvalverbrandingsinstallaties momenteel niet goed in staat om PFAS volledig af te breken, waardoor nieuwe PFAS-verbindingen kunnen ontstaan. Het is ook moeilijk om invoer van buiten de EU te voorkomen.
Tegelijkertijd signaleren de auteurs dat delen van de industrie proberen de besluitvorming te vertragen. Volgens de RIVM-deskundigen is de overgang naar PFAS-vrije alternatieven in veel sectoren echter al ingezet. Bedrijven die deze ontwikkeling tegenwerken lopen het risico economisch achterop te raken. Wel waarschuwen de auteurs voor zogenoemde ‘regrettable substitutions’, waarbij alternatieven voor PFAS vergelijkbare risico’s kunnen hebben.
Meer mogelijkheden voor versnelling
Het themanummer laat zien dat er meer mogelijkheden zijn om de uitfasering te versnellen dan vaak wordt aangenomen. In de landbouw en gezondheidszorg bestaan alternatieven voor diverse toepassingen. Gemeenten en provincies kunnen bestaande regelgeving inzetten om uitstoot te beperken en vergunningen aan te scherpen. Op nationaal niveau kan het principe van ‘essentieel gebruik’ worden toegepast. Bij nieuwe stoffen kan de rijksoverheid het uitgangspunt van ‘safe and sustainable by design’ verplicht stellen.
Tegelijkertijd benadrukken verschillende auteurs dat een effectieve aanpak uiteindelijk een wereldwijde inzet vereist, gezien de grensoverschrijdende verspreiding van PFAS.
Lessen voor beleid en innovatie
De PFAS-problematiek laat zien dat economische en technologische ontwikkeling beter moet worden ingebed in het principe van collectief welzijn. De auteurs pleiten voor sterkere verankering van gezondheids- en milieubescherming in beleid, onderwijs en innovatieprocessen.
Meer informatie over deze uitgave is te vinden op www.vvm.info/nu-in-tijdschrift-milieu
Foto: Afbeelding van freepic.diller op Freepik
Bron: VVM