TNO, RIVM, VNCI en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat slaan de handen ineen en richten een nationaal expertisecentrum op voor Safe and Sustainable by Design (SSbD). Het centrum gaat bedrijven helpen om materialen, stoffen en producten van het begin af aan veilig en duurzaam te maken en bestaande stoffen en materialen vervangen door veiligere en duurzamere alternatieven.
Innovatie in de chemische sector is een belangrijke motor van de Nederlandse economie. Maar innovatie mag niet ten koste gaan van gezondheid en milieu. Met dit expertisecentrum wil Nederland vooroplopen in veilige en duurzame chemie. Naar verwachting is het expertisecentrum later dit jaar operationeel en zal op termijn Europees verbonden worden.
Elke dag komen we in aanraking met chemische stoffen – in onze kleding, elektronica en voedsel. Veel van die stoffen zijn onmisbaar, bijvoorbeeld voor de energietransitie. Maar chemicaliën en materialen brengen ook risico’s met zich mee. En die risico’s worden nu vaak te laat ontdekt, soms pas jaren nadat een product al op de markt is en dan is het een uitdaging om die schadelijke stoffen en materialen te vervangen door betere alternatieven. De gevolgen kunnen groot zijn, voor mensen én voor het milieu. Ook de bedrijven zelf lopen hiermee kostbare risico’s. Een bekend voorbeeld is PFAS: een groep chemische stoffen waarvan de maatschappelijke consequenties pas na jarenlang gebruik duidelijk werden.
Veiligheid en duurzaamheid vanaf het begin
Het nieuwe expertisecentrum werkt volgens het principe van Safe and Sustainable by Design, kortweg SSbD. Dit is een ontwerpprincipe waarbij veiligheid en duurzaamheid vanaf het begin in een systeem of product wordt ingebouwd, in plaats van achteraf. Door vanaf de ontwerpfase rekening te houden met mogelijke risico’s van stoffen, voorkom je milieu- en gezondheidsproblemen in de toekomst. Daarnaast zijn bedrijven beter voorbereid op toekomstige wetgeving.
Expertisecentrum als brug tussen beleid en praktijk
Het centrum moet bedrijven stap voor stap helpen om schadelijke stoffen en materialen te vervangen en SSbD toe te passen in hun eigen processen. Concreet doet het centrum drie dingen: het vergroot de bewustwording over risico’s van chemische stoffen en materialen, het helpt bedrijven bij het vervangen van schadelijke stoffen, en het biedt een platform om kennis en ervaringen te delen. Het centrum biedt daarbij praktische ondersteuning: trainingen, workshops en toegang tot handige tools en data. Zo krijgen bedrijven concrete handvatten om stap voor stap aan de slag te gaan. Zo ontstaat een gestandaardiseerde aanpak die breed inzetbaar is – voor verschillende stoffen, sectoren en samenwerkingsverbanden. TNO richt zich daarbij vooral op de samenwerking met het bedrijfsleven en de praktische toepassing van SSbD-methodes. RIVM levert de beleidsmatige kennis. Brancheorganisatie VNCI zorgt voor de verbinding met haar leden. Het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat financiert het initiatief.
Vervolg
De komende maanden wordt de verdere concrete inrichting van het centrum uitgewerkt onder leiding van een kwartiermaker. Tegelijkertijd met de inrichting van het Nederlandse SSbD expertisecentrum zal de verbinding gezocht worden met de oprichting van een Europees SSbD en Substitutie expertisecentrum in de nabije toekomst.