De Europese Commissie heeft vandaag een eerste concrete maatregel aangekondigd om het emissiehandelssysteem van de Europese Unie (EU-ETS) te versterken. Het voorstel van vandaag, dat volgt op de aankondiging van voorzitter Von der Leyen tijdens de Europese Raad van maart, past de marktstabiliteitsreserve (MSR) van het ETS aan om de stabiliteit en voorspelbaarheid te verbeteren.

De Commissie heeft een wijziging van het besluit inzake de marktstabiliteitsreserve voorgesteld om het instrument dat een stabiele, goed functionerende koolstofmarkt waarborgt, te versterken. In het huidige systeem worden alle emissierechten in de reserve van meer dan 400 miljoen ongeldig gemaakt. De voorgestelde wijziging zal een einde maken aan het ongeldigmakingsmechanisme, waardoor deze emissierechten als buffer kunnen worden aangehouden die de marktstabiliteit kan ondersteunen. De MSR vermindert het aanbod van emissierechten op de markt wanneer er te veel in omloop zijn en injecteert emissierechten wanneer er sprake is van marktschaarste.

Het EU-ETS is een belangrijke motor voor het koolstofvrij maken van de economie. Het verbruik van fossiele brandstoffen is enorm gedaald, waardoor de Unie minder afhankelijk is geworden van invoer en haar veerkracht is versterkt. Daarnaast heeft het geleid tot grote investeringen in de transitie naar schone energie in hernieuwbare en koolstofarme energiebronnen. Deze zijn van eigen bodem en versterken onze energieonafhankelijkheid. In het licht van de recente uitdagingen moet het EU-ETS echter worden gemoderniseerd en flexibeler worden gemaakt.

Vooral dankzij het ETS zijn de binnenlandse emissies in de EU met 39 % gedaald, terwijl de economie tussen 1990 en 2024 met 71 % is gegroeid. In een context van verhoogde volatiliteit van de energieprijzen en geopolitieke spanningen werkt de Commissie samen met de lidstaten om ervoor te zorgen dat het ETS een stabiel instrument is dat deze voordelen blijft opleveren en tegelijkertijd robuust, voorspelbaar en geschikt voor het beoogde doel blijft.

De voorgestelde wijziging zal de MSR beter toerusten om in te spelen op toekomstige marktontwikkelingen, waaronder mogelijke krapte in het aanbod in de komende decennia. Het voorstel handhaaft de fundamentele, op regels gebaseerde opzet van de MSR en de integriteit van het EU-ETS als marktgebaseerd instrument, en versterkt tegelijkertijd het vermogen van het systeem om zowel stabiliteit als voorspelbaarheid te waarborgen.

Achtergrond

De MSR is sinds 2019 operationeel als een op regels gebaseerd mechanisme om het aanbod van emissierechten in het EU-ETS aan te passen. Het heeft met succes het structurele overschot aan emissierechten aangepakt dat na de financiële crisis van 2008 is ontstaan en heeft sindsdien bijgedragen tot het herstel van het vertrouwen in de koolstofmarkt. Eind 2024 waren 3,2 miljard emissierechten ongeldig verklaard.

Volgende stappen

Het voorstel tot wijziging van het besluit inzake de marktstabiliteitsreserve (MSR) zal nu aan het Europees Parlement en de Raad worden voorgelegd en zou ter goedkeuring de gewone wetgevingsprocedure (medebeslissing) moeten volgen.

In juli 2026 volgt een uitgebreide herziening van het EU-ETS. Dit omvat alle relevante aanpassingen om de MSR in het komende decennium geschikt te houden voor het beoogde doel.

“Vandaag komen we een van de toezeggingen van onze leiders na. Dit is een belangrijke eerste stap in de modernisering van onze koolstofmarkt. Door de marktstabiliteitsreserve te versterken, vergroten we de veerkracht van het EU-ETS tegen volatiliteit en zorgen we ervoor dat het decarbonisatie blijft stimuleren, het concurrentievermogen ondersteunt en schone investeringen bevordert. “- Wopke Hoekstra, EU commissaris