Het RIVM heeft, in opdracht van het ministerie van LVVN, de milieubelasting van voedingsmiddelengroepen en impact door de voedselketen in kaart gebracht. Dit kan bijdragen aan het ontwikkelen van beleid, het ondersteunen van keuzes in productie en verwerking, en het vergroten van de bewustwording bij consumenten. Onder meer structurele vermindering van voedselverspilling, betere rapportage en hoogwaardig gebruik van reststromen worden hierin genoemd als oplossingen.
Deze brochure geeft, op basis van de database Milieubelasting Voedingsmiddelen van het RIVM, een overzicht van de milieubelasting per voedingsmiddelengroep en de bijdrage van verschillende levenscyclusfasen binnen de voedselketen. Door deze verdeling ontstaat meer transparantie over de impact van de gehele keten en worden aanknopingspunten zichtbaar voor gerichte verduurzaming.
De belangrijkste conclusies in het rapport
- Over het algemeen hebben dierlijke voedingsmiddelengroepen (per kg) zoals vlees, kaas en (kweek)vis een hoge impact op het milieu in termen van klimaatverandering, landgebruik, verzuring en vermesting van zoutwater en zoetwater.
- Plantaardige voedingsmiddelengroepen, zoals noten en zaden en fruit en olijven, hebben een hoog waterverbruik en veel landgebruik. De meeste andere plantaardige voedingsmiddelengroepen en dranken hebben gemiddeld een relatief lagere impact op het milieu.
- De primaire productie (teelt en houden van vee) draagt voor de meeste voedingsmiddelen(groepen) het meeste bij aan de milieubelasting van voedsel. Ook elektriciteitsverbruik en verwerking van primaire producten tot voedingsmiddelen dragen aanzienlijk bij aan de totale impact.
- Om de milieubelasting van voedingsmiddelen te verminderen en de voedselketen verder te verduurzamen, kunnen beleidsmakers en de keten inzetten op (1) verduurzaming van de primaire productie, (2) efficiëntere verwerking met elektrificatie en procesoptimalisatie inclusief waterbesparing, (3) vermindering van aanbod en consumptie van hoge-impactvoedingsmiddelen en verschuiving naar plantaardig voedsel en (4) structurele vermindering van voedselverspilling door meer transparantie, betere rapportage en hoogwaardig gebruik van reststromen.
- Bovendien geldt dat ketenbrede transparantie over de milieubelasting van voedingsmiddelen, betrokken partijen kan ondersteunen bij het verder verduurzamen en het verlagen van de milieubelasting. Tegelijkertijd is actieve sturing en regie vanuit de overheid essentieel om deze transparantie daadwerkelijk te realiseren en te borgen.
