Op 9 januari 2026 stelden vertegenwoordigers van meer dan 150 landen het IPBES Business & Biodiversity Assessment vast. Dit rapport, waaraan meerdere Nederlandse experts hebben meegewerkt, zet wetenschappelijk onderbouwde methoden op een rij waarmee bedrijven hun impact op en hun afhankelijkheid van biodiversiteit in beeld kunnen brengen. De boodschap is helder: samenwerken met de natuur is niet optioneel voor het bedrijfsleven maar noodzakelijk. Niet zozeer voor het imago van een bedrijf maar juist voor de core-business.
Het Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES) is het mondiale wetenschappelijk orgaan voor biodiversiteit en ecosysteemdiensten, ook wel omschreven als ‘het IPCC voor biodiversiteit’. Met meer dan 150 aangesloten landen beoordeelt IPBES de staat van biodiversiteit en natuur wereldwijd, en biedt beleidsopties gebaseerd op de beste beschikbare kennis. Volgens Marije Schaafsma (Vrije Universiteit Amsterdam en hoofdauteur van één van de zes hoofdstukken) is dit de belangrijkste boodschap van het rapport: “biodiversiteitsverlies is samen met klimaatverandering het grootste lange termijn risico voor bedrijven, in álle sectoren van onze economie, voor werkgelegenheid, volksgezondheid en welzijn. Business-as-usual is geen optie: daar zijn de risico’s te groot voor. Dit rapport stelt vast dat bedrijven zo snel mogelijk deze risico’s moeten adresseren, terwijl overheden en financiële instellingen duidelijke, duurzame kaders stellen.”
Een omslag is nodig in álle economische sectoren: voor alle bedrijven is een gezond landschap en leefomgeving van belang. Wieteke Willemen van de Universiteit van Twente (UT) benadrukt die afhankelijkheid: “De tijd dat ‘natuur’ een thema was voor alleen overheden en maatschappelijke groepen is echt voorbij. Alle bedrijven, niet alleen de agrosector of bosbouw, hebben een link tot natuur. Dit rapport laat zien hoe de link tussen bedrijven en natuur duidelijker gemaakt kan worden en wie er met die inzichten aan de slag kan én moet.”
Maar dat vraagt ook om een omslag in de economie en het beleid, want nu gaat er wereldwijd jaarlijks 30 keer meer geld naar economische activiteiten die een negatieve impact op biodiversiteit hebben, dan naar acties met positief effect. De waarden van natuur worden in huidige economische en bedrijfsmodellen nog altijd maar beperkt meegenomen.
Voor de omslag zijn nieuwe economische en bedrijfsmodellen nodig. Het IPBES Business and Biodiversity geeft daarom advies over de verschillende methoden, tools, methoden en data waarop bedrijven hun impact en afhankelijkheden in beeld kunnen brengen, zowel die in hun eigen bedrijfsvoering als in hun waardeketens. Met name dat laatste is voor veel bedrijven nog onbekend terrein, wat kan bijdragen aan de bewustwording over hun indirecte effecten en afhankelijkheden.
Het rapport draagt meer dan 130 acties aan op het gebied van beleid en regelgeving, economische en financiële systemen, sociale normen en waarden, technologie en data, kennis en capaciteit. Het rapport geeft zo niet alleen een wetenschappelijke probleemanalyse, maar ook concrete handelingsperspectieven voor bedrijven, overheden, financiële instellingen, en maatschappelijke organisaties. Samenwerking met alle maatschappelijke partners is nodig om deze omslag te maken. Ook is er hulp aan midden- en kleinbedrijf nodig voor het toepassen van de methoden, en aandacht voor andere consumptiepatronen en levensstijl.
Bedrijven hebben behoefte aan stimulerende randvoorwaarden vanuit de overheid en financiële sector, zoals duidelijke regelgeving en prikkels voor duurzaam ondernemen. Mark van Oorschot (PBL): “Dit rapport vraagt om steviger beleid om bedrijven aan te sporen te onderzoeken hoe verder verlies van biodiversiteit hen raakt. Maar we zien momenteel het tegenovergestelde gebeuren met een afzwakking van richtlijnen voor duurzaam ondernemen in de EU. ” Beleid en business zouden beter naar elkaar toe kunnen groeien. Caroline van Leenders (RVO): “Het is belangrijk dat overheden intensief met de private sector samenwerken om de transitie naar een natuurinclusieve economie te realiseren.” “Centrale banken en financiële beleidsmakers kunnen een belangrijke rol spelen bij het sturen van financiële stromen, weg van activiteiten die schadelijk zijn voor de natuur.” Aldus Klaudia Prodani (UT). “Het Business and Biodiversity assessment laat zien dat data en methoden om het financiële systeem te vergroenen ruimschoots voorhanden zijn. Het is vaak politieke wil, en niet een gebrek aan gegevens en methoden, die de vergroening van het financiële systeem in de weg staat.”
Nu het Business & Biodiversity assessment is goedgekeurd, is het aan de IPBES-leden – waaronder Nederland – om invulling te geven aan de implementatie van de aanbevelingen.
Mark van Oorschot, Senior researcher on Biodiversity Policies bij Planbureau voor de Leefomgeving (PBL)
Co-auteurs: Marije Schaafsma (IVM, VU), Wieteke Willemen (UT), Klaudia Prodani (UT), Caroline van Leenders (RVO)
Eerder geplaatst in de Nieuwsbrief Milieu en Economie
