“Carbon accounting maakt klimaatambities meetbaar, zodat uw bedrijf ze kan managen, monitoren en aanpakken.”
Voor bedrijven is decarbonisatie geen bijzaak meer; het wordt steeds vaker een license to operate. Klanten, investeerders en toezichthouders verwachten steeds meer dat bedrijven hun klimaatimpact begrijpen, emissies rapporteren en aantonen hoe ze die gaan verlagen. Tegelijkertijd dwingen stijgende energieprijzen, risico’s in de keten en innovatiedruk organisaties om na te denken over hun positie in een koolstofarme economie.
In de serie Decarbonisatie voor Beginners serie bespreken we de reis naar net-zero. We delen hem op in heldere, praktische stappen die elke organisatie kan volgen. We gebruiken daarvoor het raamwerk: Baseline, Vision, Plan, Execute and Engage. Hiermee begeleiden we bedrijven van de eerste meting naar langdurige impact.
De eerste stap is de nulmeting: begrijpen waar de emissies van vandaag vandaan komen, zodat elke beslissing over strategie, investeringen en operaties steunt op keiharde feiten. Hier komt carbon accounting om de hoek kijken – het startpunt van de weg naar net-zero.
Carbon accounting in het kort
Carbon accounting is het gestructureerde, herhaalbare proces van meten, analyseren en rapporteren van de broeikasgasemissies van een organisatie. Het is een boekhouding die naast de financiële administratie loopt en (gaandeweg) een betrouwbare carbon footprint mogelijk te maken.
Als het goed gebeurt, helpt koolstofaccounting om:
- Aan te tonen welke activiteiten, locaties en leveranciers de meeste emissies veroorzaken
- Data management te verbeteren, en zo aan te sluiten op het GHG Protocol.
- Voortgang op klimaatdoelen jaar na jaar te volgen.
- Een gemeenschappelijke taal te creëren voor gesprekken over klimaat, intern en extern
Door dagelijkse activiteiten zoals brandstofverbruik, elektriciteitsgebruik en inkoop om te rekenen naar emissiedata, vormt koolstofaccounting de ruggengraat van geloofwaardige net-zero- en transitieplannen. Het is ook de basis om de reductie van uitstoot aan te tonen aan toezichthouders, klanten en investeerders.
Standaarden en kaders
Om te voorkomen dat iedereen zijn eigen rekensommetjes maakt, hanteren de meeste koplopers het Greenhouse Gas (GHG) Protocol als standaard voor hun carbon accounting. Dit wereldwijde protocol stelt uniforme regels voor wat je meet, hoe je emissies classificeert en hoe je consistent rapporteert over sectoren en regio’s heen.
Het GHG Protocol legt ook de link tussen bedrijfsactiviteiten en bredere rapportage-eisen. Het wordt aangehaald door de Science Based Target Initiative en vormt de basis voor klimaatrapportageregels zoals de CSRD in de EU en opkomende wetgeving in de VS. Deze standaarden aanhouden zorgt ervoor dat je rapportages ook voldoen aan externe eisen van toezichthouders, investeerders en branchegenoten.
Wat is Scope 1, 2 en 3?
Een kernbegrip in het GHG Protocol is de indeling van emissies in drie scopes, waarmee organisaties onderscheid maken tussen directe en indirecte impact. Scope 1 omvat directe emissies uit door het bedrijf zelf gecontroleerde bronnen, Scope 2 indirecte emissies uit ingekochte elektriciteit, warmte, stoom en koeling, en Scope 3 alle andere relevante emissies in de waardeketen.
Deze structuur voorkomt dubbeltelling tussen ketenpartners en maakt duidelijk wie verantwoordelijk is voor welke bronnen. Het helpt ook om prioriteiten te stellen: acties binnen directe controle versus samenwerking met leveranciers, klanten of partners.
In detail: Scope 3 en waardeketenemissies
Zodra Scope 1 en 2 staan, ontdekken de meeste organisaties dat het echte verhaal in Scope 3 zit. Deze emissies vallen in 15 categorieën, van ingekochte goederen en diensten tot investeringen, en vangen de bredere impact op van hoe een bedrijf inkoopt, opereert en verkoopt. Voor een fabrikant zijn dat grondstoffen, kapitaalgoederen, ingaande logistiek en productgebruik; voor een dienstverlener draait het om cloud services, reizen en gehuurde kaptiaalgoederen.
We vergelijken Scope 3 vaak met een ijsberg: het zichtbare deel boven water zijn Scope 1 en 2, terwijl het grootste deel onder water de waardeketenimpact vertegenwoordigt. In veel sectoren vormen Scope 3-emissies het merendeel van de totale uitstoot. Elke serieuze dercarbonisatiestrategie moet dus verder kijken dan de eigen operatie en ook leveranciers- en klantrelaties meenemen.
Door Scope 3 zo te benaderen, ontstaan strategische kansen:
- Het meten van Scope 3 helpt organisaties de “hotspots” waar de grootste koolstofimpact zit te identificeren
- Die zichtbaarheid maakt het mogelijk om gericht middelen in te zetten voor uitstoot te reduceren
- Nauwe samenwerking met kernleveranciers biedt kansen om samen low-carbon materialen, processen en technologieën te ontwikkelen die schaalbaar en commercieel haalbaar zijn
- Sterke samenwerking tussen leveranciers bevordert transparantie tussen ketenpartners en een gedeelde verantwoordelijkheid voor klimaatdoelen
- Op termijn leiden deze partnerschappen tot robuustere relaties die operationele risico’s verlagen en continuïteit versterken.
Vandaar dat Nexio Projects altijd inzet op supplier engagement en samenwerken aan net-zero doelen. Want hiermee gaan bedrijfsdoelen en duurzaamheidsdoelen hand in hand.
Kernbegrippen: Van activiteits-data tot CO2e
Elk emissiecijfer bestaat uit zowel activiteits-data als emissiefactoren. Activiteits-data beschrijven “hoeveel” er is gebeurd: kilogram plastic ingekocht, tonkilometer vracht vervoerd, liter brandstof verbruikt, kilometer gereisd of ton afval naar de stort. Emissiefactoren drukken de impact per eenheid uit, zoals emissies per kWh elektriciteit, kilometer of kilogram materiaal.
De basisberekening is simpel:
Activiteits-data × emissiefactor = geschatte emissies
Omdat broeikasgassen het klimaat verschillend beïnvloeden, rekenen we resultaten om naar CO2-equivalenten (CO2e). Zo krijgt u één vergelijkbare maat voor carbon management.
Zakelijke voordelen van robuste carbon accounting
Veel bedrijven startn met carbon accounting onder druk van regelgeving of reputatie. Toch komen ontdekken zij al snel concrete toegevoegde waarde voor hun bedrijf. Met de juiste data zijn ze voorbereid op strengere rapportage-eisen en scherper investeerdersoordeel. Tegelijkertijd helpt het hen eerlijke, vergelijkbare klimaatinfo te verstrekken aan hun stakeholders.
Praktisch gezien kan een robuuste nulmeting:
- Quick wins blootleggen die kosten én emissies verlagen
- Slimmere keuzes te maken op het vlak van inkoop en leveranciers
- Merk- en werkgeversimago versterken bij klimaatbewuste doelgroepen
Zo wordt carbon accounting een strategisch instrument in plaats van administratieve last. Het laat zien dat decarbonisatie samengaat met operationele veerkracht en innovatie.
FAQ
Hoe vaak moet een bedrijf haar carbon inventory updaten?
De meeste bedrijven updaten dit jaarlijks, afgestemd op het boekjaar of kalenderjaar en externe rapportagecycli. Meer gevorderde organisaties volgen kernindicatoren soms per kwartaal om trends te spotten, de decarbonisatiestrategie te verfijnen en te anticiperen op frequentere rapportage-eisen.
Hebben mkb-bedrijven carbon accounting echt nodig?
Ja, steeds meer mkb’ers krijgen te maken met strengere eisen van grote klanten, financiers en toezichthouders om emissies te doorgronden en te rapporteren. Een eenvoudige nulmeting helpt hen zich te kwalificeren voor aanbestedingen, laat zien waar kosten bespaard kunnen worden en neemt stress weg bij toekomstige rapportageverplichtingen.
Wanneer zijn data ‘goed genoeg’ om te starten?
Een eerste inventarisatie is vaak een combinatie van exacte data en schattingen, of spend-based cijfers. En dat is prima als startpunt. Let je aannames helder vast, prioriteer de grootste bronnen van uitstoot en leg je toe om de datakwaliteit elk jaar te verbeteren.
Hoe hangt carbon acounting samen met target setting?
Carbon accounting levert een nulmeting en continue tracking voor klimaatdoelen. Dit is in lijn met het Science Based Target Initiative. Zonder solide data over huidige emissies en trends kun je geen realistische doelen stellen, juiste maatregelen kiezen of vooruitgang aantonen aan stakeholders.
Eerste stappen voor starters
Voor organisaties aan het begin van hun reis is de grootste uitdaging om te weten waar je moet beginnen. Het meest effectief is om eerst de eerst grenzen af te bakenen: welke entiteiten, locaties en activiteiten vallen binnen de koolstofinventaris? En welke niet?
Daarna verschuift de focus naar het identificeren van de grootste bronnen van uitstoot en de beste mogelijkheden data ophalen bij Finance, Operations en Inkoop. Vervolgens kies je passende bronnen voor de emissiefactoren, maak je de eerste berekeningen voor een grove nulmeting. Vervolgens gebruik je die inzichten om te een diepere analyse te maken op die aspecten waar die het meeste oplevert.
Nexio Projects ondersteunt dit met een team specialisten in carbon footprint assessments, data management, science-based target setting, decarbonisatie en net-zero transformatie. Samen met klanten ontwerpen we maatwerk trajecten die aansluiten bij de realiteit van desctor, data maturity en ambitieniveaus – van eerste scans tot gedetailleerde roadmaps en implementatie.
Carolina Paes, Nexio Projects