Sinds 2022 werken vijftig Gelderse industriële grootverbruikers van water samen om hun waterverbruik te verminderen. Op 16 april kwamen deze Waterkoplopers Industrie Gelderland (WIG) opnieuw samen om kennis en ervaringen uit te wisselen. Plaats van handeling: La Cabine, de productielocatie van Vitens in Arnhem. Deze structurele aandacht voor waterbesparing en hergebruik is hard nodig, betoogt ir. Bruno Mulder, dagvoorzitter en energie- en watertechnoloog. ‘Door klimaatverandering, economische en bevolkingsgroei stijgt de vraag naar water. Tegelijkertijd is de capaciteit van de grondwaterbronnen beperkt. Deze problemen vereisen een gezamenlijke aanpak.’

Indirecte lozingen en handige KRW-tool

Na zijn introductie gaf Bruno het stokje door aan Christian de Wit, specialist grondwater bij de Provincie Gelderland. ‘Sinds 2003 werken we aan verbetering van de waterkwaliteit om te voldoen aan de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW). Het doel is dat de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater in 2027 op orde is. In 2023 werd duidelijk dat die doelstelling zonder extra inspanningen niet gehaald gaat worden. Om het tij te keren, is het Impulsprogramma KRW opgesteld. ‘De vergunningverlening van directe en indirecte lozingen moet zijn afgestemd op de vereisten uit de KRW. Momenteel ontbreekt het daar nog aan en moeten de vergunningen in de nabije toekomst worden aangepast. Overheden moeten eerst zelf hun zaken op orde hebben om pas daarna met de bedrijven in gesprek te kunnen gaan’, vat Christian samen. Wat kunnen bedrijven ondertussen zelf doen? ‘Weet wat je loost en check je vergunning; ga na of de lozing nog voldoet aan de huidige KRW-eisen.’ Op ondernemen.nl/krw is een handige tool beschikbaar: KRW Self Assessment. ‘Maak daar gebruik van. Dan ben je voorbereid wanneer de provincie de lozingsvergunning gaat actualiseren.’

Waterrotonde tegen drinkwaterschaarste

René Windhouwer, wethouder in Nijkerk, vertelde over de plannen voor een zogeheten waterrotonde in Nijkerk-Putten. Deze rotonde c.q. waterzuivering is hard nodig om de toenemende drinkwaterschaarste het hoofd te bieden. ‘Niets doen kan ertoe leiden dat nieuwe woningen en bedrijven geen aansluiting krijgen op het drinkwaternetwerk van Vitens’, aldus de wethouder. Daarom kiest de gemeente Nijkerk voor een innovatief, circulair waterzuiveringsconcept waarbij afvalwater lokaal wordt gezuiverd en hergebruikt als schoon proceswater. ‘Dat vermindert grondwateronttrekking.’ Arla Foods in Nijkerk en Storteboom Foodgroup in Putten nemen deel aan dit project. Als de waterrotonde operationeel is, kunnen beide bedrijven jaarlijks 1,1 miljoen m3 grondwater van drinkwaterkwaliteit besparen. Deze hoeveelheid staat gelijk aan het waterverbruik van ongeveer 11.000 huishoudens. De wethouder benadrukt dat dit soort projecten alleen succes heeft als alle stakeholders de rijen sluiten. ‘Focus op het gedeeld eigen belang.’

Verduurzamen vraagt samenwerking

Martijn Wolfert, environmental engineer bij Philip Morris International (PMI), gaf uitleg over Alliance for Water Stewardship (AWS). ‘AWS is een internationaal erkende standaard voor waterbeheer’, licht Martijn toe. Vanwaar deze certificering? ‘Als tabaksproducent liggen we onder een vergrootglas. Wij kunnen wel claimen dat wij heel duurzaam produceren, maar het is natuurlijk veel geloofwaardiger als onze processen door een onafhankelijk bureau worden gecertificeerd.’ PMI heeft zijn productieprocessen wereldwijd daarom laten doorlichten door auditoren van Alliance for Water Stewardship. De AWS-certificering toont aan dat de PMI-vestiging in Bergen op Zoom zijn waterverbruik volledig beheert, verantwoord watergebruik bevordert én bijdraagt aan de waterbalans in het stroomgebied van de Schelde en Maas. Dit initiatief is onderdeel van de bredere duurzaamheidsstrategie van Philip Morris om het beheer van hulpbronnen te verbeteren en de ecologische voetafdruk te verkleinen. Martijns advies aan de Waterkoplopers is helder. ‘Certificering is niet het belangrijkste. Als verduurzamen het hoofddoel is, zoek dan de samenwerking.’

Aviko investeert in hergebruik van proceswater

Daarna vertelde Hanneke Spijkerboer, watertechnoloog bij Aviko, over het hergebruik van proceswater. Doel is om het watergebruik per ton product in 2030 met minimaal 30 procent te verminderen ten opzichte van 2018. Het programma omvat vier pijlers: duurzaam watergebruik, hergebruik van water, een effluent hergebruik installatie en een bufferbekken voor de landbouw. ‘De grootste winst zit in het hergebruik van water’, vertelt Hanneke. Daarvoor gebruikt Aviko slimme technologieën, zoals membraanfiltratie en scheidingstechnieken. Het bedrijf werkt samen met Wageningen University & Research (WUR) voor de ontwikkeling van een nieuwe, hybride membraandestillatie- en kristallisatietechnologie. Innovatie op het gebied van hergebruik gaat gepaard met allerlei uitdagingen, zoals complexe technieken, tegenstrijdige belangen en onzekerheid. Toch gaat Aviko verder op de ingeslagen weg. ‘Waterhergebruik is geen keuze meer, maar noodzaak.’

Maatwerk in waterhergebruikoplossingen

Arjan Jansen of Lorkeers is projectleider en senior procestechnoloog bij Waterstromen. Dit bedrijf exploiteert installaties voor de zuivering van water en de verwerking van reststromen. Waterstromen produceert zowel in Etten als in Lichtenvoorde groen gas, een duurzame energiebron die wordt gewonnen uit industrieel restwater en reststromen. ‘Dit biogas kan direct door de partners worden ingezet of als gecertificeerd groengas worden geleverd aan het aardgasnet’, vertelt Arjan. Daarnaast helpt Waterstromen bedrijven om hun industrieel restwater op te werken tot herbruikbaar proceswater. ‘Door het uitvoeren van pilottesten kunnen wij de optimale configuratie voor waterhergebruik en de haalbaarheid vaststellen, verzekert de projectleider. ‘Wij formuleren altijd oplossingen op maat.’

Wat kost water?

Water besparen is mooi, maar wat levert dat uiteindelijk op? Anders gezegd, wat kost drinkwater over tien jaar? Frank de Vos van KWA Bedrijfsadviseurs wil wel een tipje van die sluier oplichten. Op basis van de historische prijsontwikkeling (inclusief de introductie van Ander water, drinkwater dat wordt gebruikt voor industriële processen of andere zakelijke doeleinden), is de verwachting dat een kuub drinkwater in 2035 circa 6 euro kost. In een optimistisch scenario is dat slechts de helft, maar als de wereld in brand staat, komen we (ver) boven een tientje per kuub uit.

Frank vertelt dat de échte prijs van drinkwater wordt bepaald door de inkoopprijs van water, energiekosten en vervuiling. ‘Dat is exclusief eventuele kosten van niet kunnen uitbreiden of tijdelijk minder produceren.’ De prijs van drinkwater hangt verder af van de plek waar je bedrijf gevestigd is. ‘Zowel drinkwaterbedrijven als waterschappen hanteren verschillende tarieven.’ Daarnaast wijst Frank op extra kosten door het verdwijnen van het heffingsplafond voor de Belasting op Leidingwater (BoL). Ook een hoger tarief voor drinkwater en extra kosten door grondwaterheffing hebben invloed op de prijs van drinkwater. ‘Er is een aantal zekerheden en tegelijkertijd is het gissen. En helaas heb ik geen glazen bol.’

Foto: Waterkoplopers Industrie Gelderland krijgen een rondleiding bij productielocatie La Cabine in Arnhem en zien hoe Vitens water maakt. 

Bron: Vitens