De politie doet onderzoek naar ‘eventuele misstanden en strafbare feiten’ bij de import van houten biomassa uit Maleisië door energiebedrijf RWE. Margo Verbaarschot van het landelijk politieteam milieucriminaliteit stelt tegenover Zembla dat er ‘sterke aanwijzingen zijn dat de administratie van RWE niet op orde is’. Eerder deed burgerinitiatief Comité Schone Lucht aangifte tegen de energiegigant. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft een voorlopige boete aan RWE opgelegd omdat het bedrijf niet kan aantonen dat hun geïmporteerde biomassa uit legaal hout bestaat. Het Openbaar Ministerie moet nog besluiten of het tot strafvervolging overgaat.
Volgens RWE bestaat al hun biomassa uit houtresten, zoals zaagsel en snoeihout. Zembla deed de afgelopen maanden onderzoek naar die duurzaamheidsclaim. RWE houdt de exacte herkomst van de Maleisische biomassa geheim, maar Zembla traceerde in Maleisië een van hun leveranciers: Rainbow Pellet. Ter plekke is gebleken dat er, tegen alle duurzaamheidsclaims in, ook hele bomen worden verwerkt tot biomassa voor de Nederlandse markt. Volgens de pelletfabrikant gaat het om rubberbomen, die aan het einde van hun levensduur zijn.
Gebruik hele bomen toegegeven door RWE
Zembla sprak met meerdere deskundigen uit de milieu- en bosbouwsector van Maleisië, waaronder een manager van een andere pelletfabriek. Zij verklaren dat er in Maleisië te weinig reststromen zijn om aan de grote vraag naar biomassa te voldoen. Het verbaast ze daarom niet dat er ook hele bomen tot pellets worden gemaakt. In een reactie geeft RWE toe dat er sinds dit jaar hele bomen worden gebruikt. Volgens het bedrijf is dit toegestaan vanwege nieuwe Europese regelgeving.
“RWE verbrandt tropisch regenwoud”
Aan de hand van satellietbeelden ontdekte Zembla verder dat Rainbow Pellet, de leverancier van RWE, hout haalt uit kaalgekapte gebieden. Rainbow Pellet koopt hout van een bosbouwer die de laatste jaren op minstens vier locaties oerwoud heeft kaalgekapt en vervangen voor een plantage. Daarmee is er een link tussen ontbossing in Maleisië en de pelletfabriek die biomassa levert aan Nederland.
De bosbouwer, verantwoordelijk voor de kaalkap, bevestigt aan Zembla dat hij sinds vijf jaar hout levert aan pelletfabriek Rainbow Pellet.
Voor biomassa gelden strenge duurzaamheidsregels. Het mag bijvoorbeeld niet afkomstig zijn van land dat na 2008 is ontbost, om de verdere vernietiging van oerbos tegen te gaan. Maar die strenge regels gelden niet als de biomassa wordt gekwalificeerd als reststroom, omdat dan de zagerij – waar de resten ontstaan – als herkomst wordt gezien en niet het bos. Hoogleraar milieucriminaliteit Daan van Uhm noemt dit systeem fraudegevoelig: “Dit is een perfecte loophole, om zo illegaal verkregen bomen te gebruiken voor zaagsel. Hout kan dan een foute herkomst hebben, maar dan toch legaal op de Europese markt komen.”
Eric Wakker, die al decennialang onderzoek doet naar ontbossing in Zuid Oost Azië, noemt het verbijsterend dat dit gebeurt met subsidie van de Nederlandse overheid. “RWE is tropisch regenwoud aan het verbranden. Volgens de Nederlandse standaard komt het hout uit een zagerij, maar dat is gewoon niet zo, het komt uit het tropisch regenwoud.”
Miljardensubsidies
Energiegigant RWE verstookt in haar elektriciteitscentrales jaarlijks ruim een miljoen ton biomassa, gemaakt van houtkorrels. Het bedrijf krijgt tot 2,5 miljard euro subsidie om in plaats van kolen biomassa te gebruiken. Omdat er in Nederland veel te weinig houtresten zijn, importeert RWE jaarlijks vele honderdduizenden tonnen biomassa, uit verschillende landen, waaronder Maleisië. Volgens RWE is alle biomassa gecertificeerd en daarmee duurzaam. Het bedrijf schrijft in een reactie aan Zembla dat “alle grondstoffen die RWE inkoopt blijven voldoen aan de geldende eisen op het gebied van legaliteit, duurzaamheid en broeikasgasreductie. Dit wordt gecontroleerd door een onafhankelijke geaccrediteerde certificeerder.” RWE zegt tot op heden geen informatie te hebben ontvangen over het lopende politieonderzoek en niet te kunnen reageren op de voorlopige boete van de NVWA. Voor vragen over ontbossing verwijst het energiebedrijf door naar de pelletproducent in Maleisië, Rainbow Pellet.
Onthullende dronebeelden
RWE koopt vrijwel alle Maleisische biomassa van dat bedrijf. Rainbow Pellet produceert jaarlijks zo’n 400.000 ton biomassa, waarvan de helft bestemd is voor de Nederlandse markt. Uit dronebeelden van Zembla blijkt dat hun terrein afgeladen vol ligt met boomstammen, deels van plantages, maar ook tropisch hardhout uit natuurlijke bossen. In een reactie stelt het bedrijf dat de vele tropische bomen op hun terrein bestemd zijn voor zagerijen en niet voor pellets.
Voor welke zagerijen deze bomen bestemd zouden zijn, wil de fabrikant niet zeggen. Rainbow Pellet schrijft verder: “Onze werkzaamheden zijn in overeenstemming met geldende certificeringsstandaarden en wettelijke voorschriften. (…) Naleving wordt periodiek gecontroleerd door onafhankelijke partijen.” Op vragen over de ontbossing is het bedrijf niet ingegaan.
Lees hier de volledige reactie van RWE en Rainbow Pellet