De investeringen van netbeheerder Stedin – met 1,3 miljard euro en ruim 1200 kilometer nieuwe kabels – laten zien dat er hard wordt gewerkt aan uitbreiding van het elektriciteitsnet in Zuid-Holland, Utrecht en Zeeland. Toch groeit de wachtlijst voor bedrijven verder en dreigt netcongestie ook woningbouwprojecten en consumenten te raken. Dat heeft inmiddels zeer concrete gevolgen: productiebedrijven die willen elektrificeren of opschalen, maar hun machines niet kunnen aansluiten, koel- en vrieshuizen die hun capaciteit niet mogen uitbreiden en logistieke ondernemers die geen extra laadpleinen kunnen realiseren. Aan de andere kant zien we woningbouwprojecten die wel fysiek gereed zijn, maar niet of slechts beperkt kunnen worden opgeleverd omdat de netaansluiting ontbreekt. In een tijd van structurele woningnood is dat een directe rem op maatschappelijke vooruitgang.
Wat hier zichtbaar wordt, is dat uitbreiding alleen niet meer voldoende is. We sturen sterk op verduurzaming, elektrificatie en woningbouw, maar organiseren onvoldoende hoe het energiesysteem die groei slim kan faciliteren. Dat is economisch en maatschappelijk onverantwoord, omdat ambities worden uitgesproken zonder dat bedrijven en bewoners daadwerkelijk kunnen aansluiten en produceren of wonen.
De huidige aanpak van overheid, netbeheerders en marktpartijen is nog te veel lineair: meer kabels als primaire oplossing. Terwijl er alternatieven zijn. Op bedrijventerreinen waar via energiehubs collectief wordt gestuurd op piekbelasting, ontstaat wél ruimte om ondernemers te laten groeien. Een concreet voorbeeld is het fieldlab SICLUS, waar kennis over de mogelijkheden achter de meter en samenwerken in een collectief actief beschikbaar wordt gesteld aan ondernemers, inclusief een praktisch stappenplan om gezamenlijk tot oplossingen te komen.
Juist dit soort initiatieven moeten we opschalen en zichtbaar maken. Door praktijkkennis breed toegankelijk te maken en ondernemers en ontwikkelaars concreet handelingsperspectief te bieden, voorkomen we dat productie stilvalt of de woningbouw stagneert. Netcongestie is geen puur technisch probleem, maar een maatschappelijkvraagstuk dat vraagt om samenwerking en kennisuitwisseling.
Kees Jan ’t Mannetje, ABB
