Als ik ondernemers spreek over hun CO₂-uitstoot, hoor ik vaak dezelfde reactie: “We willen wel, maar we hebben de cijfers nog niet op orde.” En ik snap die reflex. Je wilt het goed doen, dus het voelt logisch om te wachten tot je gegevens compleet zijn, je leveranciers hun cijfers hebben aangeleverd en je precies weet wat je uitstoot is.

Maar voor een eerste CO₂-voetafdruk is dat helemaal niet nodig. Sterker nog: door te beginnen met de data die je wél hebt, krijg je inzicht in waar je grootste uitstoot zit en welke informatie je daarna verder moet verbeteren. Ondertussen neemt de vraag naar CO₂-data vanuit klanten, aanbestedingen en de keten alleen maar toe.

De vraag komt niet meer alleen van de wetgever

De meeste MKB-bedrijven zijn niet direct verplicht om over hun CO₂-uitstoot te rapporteren. Toch krijgen steeds meer ondernemers de vraag om inzicht te geven in hun uitstoot. Die vraag komt vaak niet vanuit wetgeving, maar vanuit klanten.

Grote organisaties brengen namelijk steeds vaker de uitstoot van hun hele waardeketen in kaart. Daar hoort ook de uitstoot van de producten en diensten die zij inkopen bij leveranciers bij. Om die uitstoot beter te kunnen berekenen, hebben ze informatie van hun leveranciers nodig. Zo komt de vraag naar CO₂-data uiteindelijk ook bij kleinere bedrijven terecht.

Ook bij aanbestedingen en duurzaamheidsbeoordelingen zoals EcoVadis en B Corp speelt inzicht in CO₂-uitstoot een steeds grotere rol. Als je je voetafdruk al in kaart hebt gebracht, kun je zulke vragen sneller beantwoorden én laten zien welke stappen je zet om je uitstoot te verminderen.

Een CO₂-voetafdruk hoeft niet vanaf het eerste moment volledig uitgewerkt te zijn. Zie de eerste berekening vooral als een nulmeting: een beeld van waar je nu staat en waar je grootste uitstoot vandaan komt. Vanuit daar kun je de kwaliteit van je data ieder jaar verder verbeteren.

Veel bedrijven beginnen bijvoorbeeld met gegevens die relatief makkelijk beschikbaar zijn, zoals elektriciteits-, gas- en brandstofverbruik. Daarna kun je verder uitbreiden naar bijvoorbeeld inkoop, transport en andere onderdelen van de keten.

Ook als exacte gegevens ontbreken, kun je al een eerste berekening maken. Tools zoals de gratis CO₂ Expert kunnen werken met schattingen op basis van uitgaven en sectorgemiddelden. Dat geeft misschien nog niet overal de meest nauwkeurige uitkomst, maar wel voldoende inzicht om te zien waar de grootste uitstoot waarschijnlijk zit en voor welke onderdelen het zinvol is om betere data te verzamelen.

En juist dat eerste inzicht is waardevol. Een bedrijf kan bijvoorbeeld veel aandacht besteden aan het energieverbruik op kantoor, terwijl uit de berekening blijkt dat de inkoop van producten een veel grotere impact heeft. Door eerst te meten, kun je je tijd en middelen richten op de plekken waar je daadwerkelijk het meeste verschil kunt maken.

Van cijfers naar een verhaal dat klopt

Zodra je weet waar je uitstoot vandaan komt, kun je gericht reduceren. En voor het deel dat je op korte termijn nog niet kunt vermijden, kun je verantwoordelijkheid nemen door te compenseren met gecertificeerde CO₂-projecten die onafhankelijk zijn geverifieerd. Niet als aflaat, maar als sluitstuk van een eerlijk verhaal: dit stoten we uit, dit verlagen we, en voor de rest nemen we onze verantwoordelijkheid.

Dat verhaal, gebaseerd op cijfers in plaats van goede bedoelingen, is precies wat je klanten, financiers en toekomstige medewerkers steeds vaker van je verwachten. “Wij zijn duurzaam” zegt niemand meer iets. “Dit is onze uitstoot en dit zijn de stappen die we zetten” maakt het verschil.

Zet vandaag de eerste stap

Laat de zoektocht naar perfecte data je niet tegenhouden. Het MKB verduurzamen begint met de eerste stap: meet, reduceer, compenseer en communiceer, en bouw het van daaruit ieder jaar verder uit. Je hoeft niet meteen alles perfect op orde te hebben.

De eerste stap hoeft niet perfect te zijn. Hij moet alleen gezet worden.

Josefien Ploem is carbon consultant bij Green Earth en begeleidt MKB-bedrijven bij het meten, reduceren en compenseren van hun CO₂-uitstoot.