Centrale overheden en provincies hebben concrete duurzaamheidsambities. Doelen voor klimaat, circulariteit en leefomgeving zijn vastgelegd in wetgeving, beleid en programma’s. De grote uitdaging daarbij is de vertaling naar de dagelijkse praktijk: welke concrete keuzes maken we in projecten, haalbare duurzaamheidseisen in contracten en structurele toepassing in de openbare ruimte?

Juist in het fysieke domein – bij de aanleg en instandhouding van wegen, water, groen en kunstwerken – komt alles samen. Techniek, organisatie, regelgeving en duurzaamheid raken elkaar hier direct. In veel organisaties ontbreekt het echter aan tijd, capaciteit of specialistische kennis om duurzaamheid consistent en effectief te organiseren. Hierdoor blijft verduurzaming vaak versnipperd, afhankelijk van individuele projecten of personen. Een duurzaamheidscoördinator kan hiervoor de oplossing bieden.

De sleutelrol van de duurzaamheidscoördinator

“De echte uitdaging van duurzaamheid zit niet in het beleid, maar in de vertaling naar de dagelijkse praktijk. Pas als ambities leiden tot haalbare keuzes in projecten en contracten, ontstaat echte impact.”

De duurzaamheidscoördinator vormt de schakel tussen beleid en uitvoering. Deze rol zorgt ervoor dat ambities worden vertaald naar keuzes die technisch haalbaar, juridisch houdbaar en uitvoerbaar zijn binnen projecten en programma’s.

Een goed gepositioneerde duurzaamheidscoördinator:

  • brengt focus aan in een breed palet aan duurzaamheidsdoelen
  • bewaakt samenhang tussen beleid, programma’s en projecten
  • zorgt voor realistische eisen in contracten en aanbestedingen
  • borgt duurzaamheid over de volledige projectcyclus

Zonder deze regie ontstaat het risico dat duurzaamheid een optelsom wordt van losse initiatieven, in plaats van een structureel onderdeel van de organisatie.

Wat betekent duurzaamheid in de praktijk?

Duurzaamheid krijgt per organisatie een eigen invulling. Vaak gebeurt dit binnen het ESG-kader en in lijn met nationale en internationale afspraken zoals het Klimaatakkoord van Parijs. De kunst is om te bepalen waar de focus ligt en welke maatregelen daadwerkelijk impact maken.

Binnen de GWW (Grond-, Weg- en Waterbouw) en de openbare ruimte gaat het in de praktijk vaak om thema’s als:

  • energiebesparing en opwekking van duurzame energie
  • circulariteit en specifiek hergebruik en levensduurverlenging
  • natuur, inclusief bouwen en biodiversiteit
  • klimaatadaptatie
  • klimaatneutraal werken (CO₂-reductie, MKI)
  • emissieloos en schoon uitvoeren

Effectieve verduurzaming vraagt om integratie van deze thema’s in beleid én projecten, in plaats van afzonderlijke trajecten.

Van beleid naar uitvoering: waar het vaak misgaat

Veel organisaties beschikken over duurzaamheidsbeleid, maar ervaren knelpunten bij de uitvoering. Typische uitdagingen zijn:

  • beleid dat onvoldoende is vertaald naar concrete projectkaders
  • gebrek aan capaciteit om duurzaamheid structureel te borgen
  • onduidelijkheid over rollen en verantwoordelijkheden
  • beperkte kennis van toepasbaarheid binnen projecten en contracten

Hierdoor blijft duurzaamheid kwetsbaar en persoonsafhankelijk, terwijl juist continuïteit en herhaalbaarheid nodig zijn.

Duurzaamheidscoördinatie inzetten op verschillende niveaus

Afhankelijk van de organisatie en opgave, kan duurzaamheidscoördinatie op verschillende niveaus worden ingezet:

  • Strategisch: ontwikkeling van visie, beleid en organisatiebrede implementatie
  • Tactisch: vertaling naar programma’s, monitoring en PDCA
  • Vroege fase / studiefase: borging van duurzame keuzes in ontwerp en voorbereiding
  • Projectniveau: verankering in contracten en uitvoering
  • Innovatie en pilots: testen en opschalen van nieuwe oplossingen
  • Transitie en organisatieontwikkeling: ondersteunen van cultuur- en werkwijzigingen

Door deze rollen bewust te positioneren ontstaat samenhang tussen ambitie en uitvoering.

Resultaat: duurzame impact met regie en samenhang

“Zonder regie wordt duurzaamheid al snel versnipperd en persoonsafhankelijk. Een goed gepositioneerde duurzaamheidscoördinator zorgt voor samenhang, continuïteit en aantoonbaar resultaat – van ambitie tot uitvoering.”

Wanneer duurzaamheid is georganiseerd via duidelijke rollen en effectieve coördinatie, ontstaat grip. Organisaties krijgen overzicht, maken beter onderbouwde keuzes en realiseren aantoonbare impact. Voor gemeenten, provincies, waterschappen en centrale overheden zoals Rijkswaterstaat is dit essentieel om duurzaamheid structureel te verankeren in beleid, projecten en processen.

Jorg Hogerheijde, Kader Group