“Klimaatrisico’s brengen directe financiële risico’s met zich mee. Het begrijpen en beheersen van deze risico’s is van strategisch belang.”
Klimaatverandering is niet langer een milieuvraagstuk maar een harde financiële realiteit die direct impact heeft op operaties, toeleveringsketens, activa en markttoegang. Bedrijven die doorhebben dat klimaatrisico’s ook financiële risico’s zijn, zullen veerkrachtiger zijn. Organisaties die afwachten, krijgen te maken met oplopende kosten en kwetsbaarheden. Proactief klimaatrisicobeheer is dan ook steeds vaker een concurrentievoordeel.
Klimaatrisico verwijst naar de potentiële directe en indirecte financiële, operationele, sociale en milieueffecten van een veranderend klimaat en de wereldwijde transitie naar een low-carbon economie. Tegenwoordig begrijpen investeerders, toezichthouders en raden van bestuur dat klimaatgerelateerde risico’s systemisch zijn. Ze beïnvloeden alles: van kredietbeoordelingen tot strategie voor de waardeketen.
De economische effecten van klimaatverandering zijn vandaag al voelbaar. Studies schatten dat halverwege deze eeuw de klimaatgerelateerde schade tot wel 17% van het wereldwijde BBP kan kosten in een business-as-usual scenario. Denk aan schade aan infrastructuur, productiviteitsverlies, druk op landbouw en gevolgen voor de volksgezondheid. Dit is geen abstract toekomstbeeld, maar scenario dat zich binnen huidige planningshorizonnen voordoet – en zo rechtstreeks zal doorwerken in activawaardes en bedrijfsresultaten.
Wat is klimaatrisico?
Fysieke risico’s
Fysieke klimaatrisico’s vloeien voort uit de effecten van klimaatverandering zelf en omvatten zowel acute als chronische gevaren.
- Acute risico’s zijn extreme gebeurtenissen zoals overstromingen, stormen, bosbranden en hittegolven, die locaties kunnen stilleggen, gebouwen en bezittingen beschadigen en logistiek verstoren.
- Chronische risico’s zijn geleidelijke veranderingen zoals stijgende temperaturen, veranderende neerslagpatronen en zeespiegelstijging, die de productiviteit van assets ondermijnen, infrastructuur onder druk zetten en marges langzaam uithollen.
We zien nu al hoe groot deze impact kan zijn: bosbranden, overstromingen en langdurige droogtes hebben al honderden miljarden aan economische schade veroorzaakt, met verstoringen in nutsvoorzieningen, transport, telecom en industrie over hele regio’s heen. Voor organisaties met activa met een lange levensduur of wereldwijde waardeketens is het zeker geen luxe om klimaatrisico’s in kaart te brengen.
Transitierisico’s
Transitierisico’s komen voort uit de omschakeling naar een low-carbon, klimaatbestendige economie. Deze risico’s gaan over wijzigingen in beleid en regelgeving, verschuivingen in technologieën en markten en druk op reputatie. Denk aan carbon pricing en emissieplafonds, veranderende consumentenvoorkeuren, nieuwe low-carbon technologieën of rechtszaken over gebrekkig klimaatrisicomanagement.
Naarmate klimaat wet- en regelgeving strikter wordt, kunnen bedrijven te maken krijgen met hogere operationele kosten, gestrande activa, of plotselinge verschuiving van vraag. Als zij niet goed voorbereid zijn, althans. Transitierisico’s kunnen ook uit de waardeketen vloeien als leveranciers niet tijdig voldoen aan nieuwe normen of technologieën.
Waarom klimaatrisico financieel risico is
Klimaatrisico vertaalt op verschillende manieren zich naar financiële uitkomsten. Fysieke gebeurtenissen kunnen kapitaalgoederen vernietigen, productie stilleggen en kostbare downtime veroorzaken. Transitiedynamieken kunnen omzetstromen, kapitaalkosten en markttoegang veranderen. Klimaatrisico’s raken finance, risk, legal/compliance en strategie – niet alleen de duurzaamheidsafdeling.
Slimme bedrijven voeren scenarioanalyse uit om te testen hoe verschillende klimaatpaden — bijvoorbeeld 1,5°C, 2°C of hogere opwarming — hun businessmodel en investeringsbeslissingen kunnen beïnvloeden. Dit gaat net zo goed over veerkracht en kansen als het voorkomen van verliezen. Steeds meer klanten vragen om concreet bewijs: een klimaatrisicoanalyse geeft een helder vertrekpunt om in te spelen op hun verwachtingen. Van decarbonisatiestrategieën, geloofwaardige transitieplannen, science-based of andere emissiereductiedoelen, transparante rapportage tot product carbon footprint-informatie.
Dit is met name relevant in de chemische industrie, FMCG en andere sectoren die veel energie en grondstoffer verbruiken. Hier zien we dat de aandacht voor klimaatrisico snel toeneemt en sector-specifiek verwachtingen ontstaan over de gehele waardeketen, die vaak verder gaat dan (regionale) regelgeving. In deze sectoren bepaalt klimaatrisico in toenemende mate concurrentiekracht, kostenstructuur, toegang tot kapitaal en strategische positie op de lange termijn.
Zakelijke impact wereldwijd
Voorbeeld 1: Bosbranden en economische domino-effecten
Bosbranden in de regio Los Angeles veroorzaakten naar schatting 250–275 miljard dollar aan economische schade in onder meer nutsvoorzieningen, telecom, maakindustrie en transport, en laten zien hoe één fysieke gebeurtenis kan doorwerken in sterk verweven economieën.
Voorbeeld 2: Supply chain-verstoringen door extreem weer
Droogte verminderde de capaciteit van waterkrachtcentrales met circa 20% in belangrijke regio’s, waardoor productie bij grote fabrikanten stil kwam te liggen en verstoringen in wereldwijde toeleveringsketens ontstonden, ver voorbij de eigen operatie.
Voorbeeld 3: Infrastructuur en operationele continuïteit
Overstromingen in Duitsland veroorzaakten 1,4 miljard dollar schade aan de infrastructuur van Deutsche Bahn, met langdurige verstoringen in vervoersnetwerken, forensenverkeer en regionale economieën, plus aanzienlijke reputatieschade.
Hoe kun je voorbereid zijn?
- Operationele continuïteit: Organisaties die fysieke klimaatrisico’s begrijpen en zich hierop voorbereiden, kunnen beter operaties draaiende houden, logistiek omleiden en kritieke activa beschermen bij verstoringen
- Verzekering en risicotransfer: Verzekeraars worden steeds terughoudender bij klimaatgevoelige activa en steeds vaker verhogen zij premies of trekken dekking in. Bedrijven die kunnen aantonen dat zij een solide advies hebben ontvangen, mitigatieplannen hebben en adaptatiemaatregelen nemen, krijgen eerder toegang tot verzekeringen tegen gunstigere voorwaarden.
- Toegang tot kapitaal: Banken en investeerders maken klimaatrisico nu structureel onderdeel van hun krediet- en beleggingsbeslissingen. Ondernemingen met een geloofwaardige klimaatrisicoanalyse en transparante rapportage – denk aan TCFD-reporting en IFRS S2 – worden als lager risico gezien en hebben doorgaans betere toegang tot kapitaal.
- Reputatie en marktpositie: Klanten, medewerkers en partners geven steeds vaker de voorkeur aan organisaties die klimaatrisico serieus en professioneel beheren. Zij zien dit als graadmeter voor de algehele kwaliteit van governance en lange-termijn levensvatbaarheid.
Kortom: bedrijven die voorbereid zijn op de gevolgen van klimaatverandering, staan er sterker voor. Zij kunnen beter omgaan met tegenslag én kansen pakken in een low-carbon economie.
Overzicht van wet- en regelgeving
Wereldwijd stappen toezichthouders over op verplichte ontsluiting over klimaatrisico’s als onderdeel van financiële rapportage. Dit biedt strategische kansen voor goed voorbereide bedrijven.
TCFD: de wereldwijde basis
De Task Force on Climate-related Financial Disclosures (TCFD) biedt een fundament waarop inmiddels veel verplichte regelgeving voortbouwt. He bevat: governance, strategie, risicomanagement, KPI’s en doelstellingen.
CSRD & ESRS: EU-verplichtingen
De EU-richtlijn Corporate Sustainability Reporting (CSRD) verplicht bedrijven om klimaatrisico’s te analyseren en adaptatieplannen op te stellen. Het integreert fysieke en transitierisico’s in de kern van de financiële rapportage.
IFRS S2: een nieuwe wereldstandaard?
IFRS S2 bouwt voort op TCFD met gedetailleerde vereisten rond governance en financiële impact. Het wordt in landen zoals het VK, Canada en Australië -en daarbuiten – gezien als de basis voor klimaatrapportage.
California SB 261 & regionale regelgeving
De SB261 van Californië verplicht vanaf 2025 klimaatrisicorapportage in lijn met TCFD. New York’s SB 3697 is een volgende stap op staatsniveau. Een teken dat Amerikaanse staten voortgang boeken ondanks federale onzekerheid.
Omgaan met overlappende eisen
Het landschap is complex, meer dan 30 jurisdicties die rapportage over klimaatrisico verplicht stellen. Wij raden aan om TCFD als gemeenschappelijke basis te gebruiken. Daarvanuit kunt u lands- of regio-specifieke aanpassingen maken om compliant te zijn zonder dubbel werk te doen voor meerdere jurisdicties.
Aan de slag: Praktische aanbevelingen
Slimme bedrijven starten nu al met pragmatische stappen:
- Begin klein en bouw het stap-voor-stap uit: Focus eerst op de assets or regio’s met hoge prioriteit en bereid daarna pas de scope uit
- Focus op impactvolle assets: Breng in kaart waar de kritieke operaties, schakels in de toeleveringsketen en belangrijkste omzetdrivers zich bevinden en zet hen tegen de meest waarschijnlijke klimaatgevaren.
- Het toewijzen van middelen en governance: Integreer klimaatrisico in het bestaande risicomanagement framework. Zorg voor betrokkenheid van de raad van bestuur en verantwoordelijkheid die verder gaat dan operatie, finance, of duurzaamheid alleen.
Van risico naar paraatheid
Bij klimaatrisico denken we aan fysieke verstoringen en transitiedruk, maar het kan – als dit proactief wordt aangepak – ook een bron van veerkracht en voordeel zijn. Bedrijven die klimaatrisico in hun strategie verankeren, voldoen aan regelgeving, nemen een voortrekkersrol in de markt en voegen zo waarde toe. De boodschap is helder: behandel klimaatrisico als financieel risico om succesvol te blijven in een onzekere toekomst.
Herman Grové, Nexio Projects