Het klimaat verandert en dat gaat sneller dan gedacht. Met het huidige beleid is de bevolking onvoldoende beschermd tegen de toenemende gezondheidsrisico’s van klimaatverandering. De Gezondheidsraad en de Wetenschappelijke Klimaatraad doen in een gezamenlijk advies aanbevelingen voor het terugdringen van deze risico’s, en voor een betere voorbereiding op nieuwe risico’s in de toekomst. De raden adviseren te beginnen bij groepen die zich moeilijk aan klimaatverandering kunnen onttrekken of aanpassen. Ook Caribisch Nederland verdient prioriteit omdat de klimaatgerelateerde gezondheidsrisico’s hier groter zijn.
Door klimaatverandering verandert de leefomgeving, met grotere en nieuwe gezondheidsrisico’s als gevolg. Mensen worden steeds meer blootgesteld aan hoge temperaturen, uv-straling, zomersmog en pollen. Dit leidt tot een hoger risico op bijvoorbeeld hittestress, huidkanker en hooikoorts. Daarnaast neemt het risico op uitbraken van bestaande en nieuwe infectieziekten toe. Ook neemt de kans op hittegolven, extreme neerslag en natuurrampen toe, met gevolgen voor de fysieke en mentale gezondheid. De raden constateren dat er in het huidige beleid nog weinig aandacht is voor het beperken van klimaatgerelateerde gezondheidsrisico’s en voor de voorbereiding op nieuwe infectieziekten, extreem weer en rampen.
Sommige groepen lopen meer risico op gezondheidsschade door klimaatverandering dan andere. Hierbij gaat het vooral om groepen die zich moeilijk kunnen onttrekken of aanpassen aan klimaatverandering. Dit zijn bijvoorbeeld mensen die beperkte middelen of mogelijkheden hebben om hun huurhuis klimaatbestendig te maken, of kinderen in een warm schoolgebouw. Hierdoor worden onrechtvaardige gezondheidsverschillen vergroot.
In het Caribisch deel van Nederland, de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba, zijn de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering ernstiger en meer divers. Dat komt onder meer door het steeds warmere klimaat, met toenemende kans op infectieziekten en extreem weer zoals zware orkanen en aardverschuivingen. Bovendien kunnen in Caribisch Nederland veel mensen zich niet onttrekken aan de gezondheidsrisico’s vanwege beperkte basisvoorzieningen en lage inkomens.
De raden concluderen dat met het huidige beleid de gezondheidsrisico’s door klimaatverandering verder zullen toenemen. Ze adviseren preventief beleid te ontwikkelen om de bevolking beter te beschermen en om voorbereid te zijn op nieuwe risico’s. Daarbij verdienen hoogrisicogroepen en Caribisch Nederland prioriteit.
Voor het beleid is structurele financiering en organisatie nodig. Ook is samenhang tussen beleidsdoelen en samenwerking tussen beleidsterreinen belangrijk. Zo kunnen bijvoorbeeld woningen zowel energiezuinig als hittebestendig worden gemaakt. De raden doen concrete aanbevelingen waarmee nu kan worden gestart. Zo adviseren ze om woningen, woonwijken, scholen en gebouwen voor langdurige zorg bestendig te maken tegen hitte en wateroverlast, en te beginnen bij de plekken waar mensen de hoogste gezondheidsrisico’s lopen. Volgens de raden is ook beleid nodig om werknemers beter te beschermen tegen toenemende blootstelling aan hitte, uv-straling en infectierisico’s.
Verder is meer kennis nodig over de gezondheidsrisico’s van klimaatverandering, en betere monitoring van bijvoorbeeld nieuwe infectieziekten. Ook is het belangrijk om de weerbaarheid van de samenleving te versterken en de zorgsector voor te bereiden op risico’s door bijvoorbeeld extreem weer, uitbraken van (nieuwe) infectieziekten en rampen.
