Om in 2050 volledig circulair te zijn – een ambitie waar het huidige kabinet serieus werk van wil maken - is een bredere kijk op het benodigde beleid nodig. Waar de focus nu vooral ligt op materiaalstromen en productieketens, adviseert de Wetenschappelijke Klimaatraad (WKR) om te beginnen met de vraag: hoe kunnen we maatschappelijke behoeftes realiseren met minder of duurzamere materialen? Door dit uit te werken met heldere doelen en concrete maatregelen voor productgroepen die veel broeikasgassen uitstoten, zoals auto’s, wonen, kleding en plastic verpakkingen, geef je bedrijven en consumenten richting in deze transitie. Deze aanpak kan Nederland veel opleveren: het draagt bij aan het verminderen van de Nederlandse klimaatimpact en het halen van de klimaatdoelen. Ook helpt het om Nederland economisch onafhankelijker te maken. Dit staat in het nieuwste advies van de WKR “Circulair versterkt”.
Steviger beleid nodig om tij te keren
Materiaalgebruik neemt niet af, maar juist toe. Dit zorgt voor veel uitstoot van broeikasgassen. De huidige beleidsinstrumenten zijn dan ook ontoereikend. Er wordt weinig ingezet op normen of prijsprikkels en veel beleid is gericht op afvalvermindering, in plaats van het voorkomen van materiaalgebruik. De vraag naar en het gebruik van materialen drukken zwaar op de economie en de samenleving: het is vervuilend en maakt ons afhankelijk van het buitenland. Het gebruik van materialen zorgt voor bijna 40% van de Nederlandse klimaatimpact wereldwijd. Om deze trend te keren is steviger circulaire-economiebeleid nodig.
De WKR adviseert een samenhangende inzet van functiegericht (behoeften en functies invullen met andere of minder producten) en productiegericht beleid (producten maken met andere of minder materialen) voor alle producten die voor veel klimaatimpact zorgen. Hierbij is een gestructureerde aanpak met meetbare productdoelen, beleidsinstrumenten en financiële middelen noodzakelijk. Een voorbeeld is minder materialen gebruiken voor auto’s. Dit vraagt niet alleen het produceren van lichtere auto’s met duurzame materialen (productiegericht beleid), bijvoorbeeld door de CO2-uitstoot die ontstaat bij de productie te belasten. Het gaat ook over beleid dat ervoor zorgt dat mensen hun bestemming zonder eigen auto kunnen bereiken (functiegericht beleid). Oftewel, zorgen dat mensen makkelijk en goedkoop het openbaar vervoer kunnen nemen, de fiets pakken en een deelauto gebruiken. In het advies zijn ook voorbeelden uitgewerkt voor woningen, kleding en plastic verpakkingen.
Creëren circulaire economie integrale opgave
De maatregelen die de WKR voorstelt moeten ervoor zorgen dat circulaire activiteiten worden opgeschaald. Maar er is meer nodig om dit te laten slagen. Het is belangrijk om circulaire ondernemers betere toegang tot financiering te geven en te zorgen dat armere groepen in de samenleving niet onevenredig hard geraakt worden door het beleid en ook zij toegang hebben tot duurzame producten. Tot slot concludeert de WKR dat meer capaciteit en geld nodig zijn en dat de coördinerende rol van de verantwoordelijke bewindspersoon moet worden versterkt. Materialen lopen dwars door de sectoren heen en het is een grote opgave om een circulaire economie te creëren. Dit betekent onder andere meer financiële middelen en ervoor zorgen dat ook andere ministeries duidelijke verantwoordelijkheden krijgen voor het grondstoffengebruik.
Waarom dit advies?
Met het circulaire-economiebeleid zet de overheid in op minder gebruik van materialen, afvalvermindering en het gebruik van andere, duurzamere grondstoffen: meer biomassa en gerecyclede grondstoffen. Dit advies over circulaire economiebeleid is een gevraagd advies van de verantwoordelijke minister en hiermee wil de WKR bijdragen aan het versterken van het circulaire-economiebeleid en het verminderen van de klimaatimpact van het materiaalgebruik.
Over de WKR
De WKR adviseert regering en parlement over de ontwikkeling van een klimaatneutrale en klimaatbestendige samenleving, op basis van brede wetenschappelijke inzichten en met oog voor andere maatschappelijke opgaven.
Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over circulaire economie en abonneer je op de speciale Themanieuwsbrief!
