Soms is de achterkant van een bierviltje genoeg om een beweging in gang te zetten. Paris Proof is daarvan een mooi voorbeeld. Wat tien jaar geleden bij de Dutch Green Building Council (DGBC) begon met een eenvoudige rekensom, groeide uit tot een kompas voor de bouw- en vastgoedsector. Maar misschien nog belangrijker: het legt ook pijnlijk bloot waar de echte uitdaging voor de klimaatopgave zit.

Na het Klimaatakkoord van Parijs in 2015 stelde DGBC een simpele vraag: hoeveel energie mag een gebouw in 2050 nog gebruiken als we de klimaatdoelen serieus nemen? Niet op basis van energielabels of theoretische modellen, maar van daadwerkelijk verbruik, af te lezen op de meter. De uitkomst: een concreet getal per vierkante meter. Een heldere stip op de horizon.

Tien jaar later is Paris Proof veel meer dan een energiedoel. DGBC ontwikkelde ook reductiepaden voor materiaalgebonden emissies en werkt aan een Net Zero Carbon-standaard. Daarbij worden operationele emissies, materiaalgebonden emissies en koolstofopslag in samenhang beschouwd.

Toch schuilt de belangrijkste betekenis van Paris Proof niet in nieuwe normen of te hanteren rekenmethoden. De vraag is niet alleen hoeveel uitstoot een gebouw veroorzaakt, maar vooral wie verantwoordelijk is voor de keuzes daar achter. Daar valt nog een wereld te winnen.

In veel projecten immers wordt eerst bepaald wat er gebouwd gaat worden, hoeveel vierkante meters nodig zijn en welke kwaliteit wordt nagestreefd. Dan volgen de kostenramingen. Pas daarna komt de vraag hoe het ontwerp duurzamer kan. Alsof CO2 een ontwerpprobleem is.

Maar CO2 is geen ontwerpprobleem. Het is een probleem van besluitvorming en sturing.

Wie begint over CO2-arm beton, circulair gevelmateriaal of emissieloze bouwplaatsen, is vaak al te laat. Een groot deel van de klimaatimpact ligt vaak al vast voor dat de architect, constructeur of aannemer aan tafel zit.

De NEPROM laat dat treffend zien in de recent verschenen paper Nu sturen, straks scoren. Daarin worden vier routes onderscheiden: slimmer bouwen, biobased bouwen, CO2-arme conventionele materialen toepassen en hoogwaardig hergebruik.

De grootste winst begint bij het voorkomen van materiaalgebruik. Kunnen we bestaande gebouwen benutten? Zijn al die vierkante meters nodig? Kan het compacter, lichter of eenvoudiger? Is transformatie een alternatief voor nieuwbouw?

Dat zijn geen technische vragen, maar strategische keuzes.

Daarna komen biobased bouwen, CO2-arme materialen en hergebruik in beeld. In de praktijk gaat de aandacht echter vaak naar materiaalkeuzes. Begrijpelijk. Ander beton bestellen is eenvoudiger dan opnieuw nadenken over programma, ruimtegebruik of verdichting. Maar juist daar begint de transitie.

Daarom moeten CO2-effecten even serieus meewegen als kosten, opbrengsten, risico’s en rendement. Niet als duurzaamheidsambitie in een apart hoofdstuk van een beleidsdocument, maar als integraal onderdeel van iedere investeringsbeslissing.

De publicatie Interne CO2-prijs van a.s.r. real estate laat zien hoe dat kan. Hoe je CO2-emissies in besluitvorming integraal kunt meewegen. Door aan koolstof een financiële waarde toe te kennen, wordt klimaatkosten zichtbaar in de businesscase. Dan blijkt een ogenschijnlijk goedkope oplossing soms duurder dan gedacht. En een alternatief met lagere emissies juist aantrekkelijker.

Dat is een fundamentele stap vooruit. Niet omdat een interne koolstofprijs alle antwoorden geeft, maar omdat zij bestuurders dwingt klimaatimpact expliciet af te wegen bij besluitvorming. Daarmee verschuift ook de verantwoordelijkheid. Van de aannemer naar de ontwikkelaar. Van de duurzaamheidsadviseur naar de directie. Van de materiaalkeuze naar de investeringsbeslissing.

Misschien is dat wel de belangrijkste les van tien jaar Paris Proof. DGBC gaf de sector een kompas en richting. Maar dat heeft alleen waarde als je bereid bent de koers erop aan te passen. De vraag is daarom niet meer alleen of een project Paris Proof wordt. De vraag is ook of ontwikkelaars, bouwers en beleggers hun besluitvorming al Paris Proof hebben gemaakt.

Bas van de Griendt, Adviseur duurzaamheid en ESG bij gebiedsontwikkeling, bouw- en vastgoedactiviteiten bij Stratego Advies

Deze column is eerder ook geplaatst op PropertyNL