Naar aanleiding van het webinar ‘ESG-rapportage voor woningcorporaties’ van 24 juni 2026, georganiseerd door Aedes en Groene Huisvesters, schreef Bas van de Griendt onderstaande column: ESG en ‘de engel uit marmer’.
Michelangelo zou, toen hem werd gevraagd waarom hij zo hard op een blok marmer stond in te hakken, hebben geantwoord: “Er zit een engel in het marmer en ik bevrijd hem”. Mooier kun je de opgave rond ESG-en duurzaamheidsverslaggeving bij woningcorporaties eigenlijk niet samenvatten.
Want laten we eerlijk zijn: wie bij corporaties begint over ESG, CSRD, ESRS of VSME, ziet vaak dezelfde reflex. Een lichte blik van vermoeidheid. Daar heb je weer zo’n nieuw acroniem uit het Haagsche, of in dit geval: Brussel. Nog meer regels. Nog meer formats. Nog meer spreadsheets. Terwijl de ironie is dat veel van wat corporaties straks moeten of willen rapporteren, al jaren gebeurt. Het zit alleen nog opgesloten in het marmer van het jaarverslag, de begroting, de visitatie, de portefeuillestrategie en de managementrapportages.
De engel is er al. Er moet alleen nog wat steen af.
Dat geldt in het bijzonder voor de S van ESG. Waar commerciële vastgoedpartijen zich soms nog in bochten moeten wringen om een geloofwaardig sociaal verhaal te construeren, is dat voor woningcorporaties juist de kern van hun bestaan. Beschikbaarheid, betaalbaarheid, leefbaarheid, huisvesting van kwetsbare doelgroepen, woonlasten, huurdersparticipatie, buurtkwaliteit, sociale cohesie: het is geen bijzaak, het is de business. Corporaties hoeven hun maatschappelijke relevantie niet te verzinnen. Ze moeten haar alleen leren rapporteren in een taal die ook buiten de sector wordt verstaan.
Precies daar wringt het. Omdat veel corporaties duurzaamheid nog te veel associëren met label-stappen, zonnepanelen en warmtepompen. Alsof ESG vooral een milieudossier is en over energie gaat. Natuurlijk, de E doet ertoe. Verduurzaming van de voorraad, klimaatadaptatie, circulariteit en biodiversiteit zijn allang geen hobby’s meer, maar strategische thema’s. Maar wie ESG bij corporaties reduceert tot energieprestaties en CO2-emissies, mist de helft van het verhaal. Misschien wel de belangrijkste helft.
De grootste misvatting is dan ook dat corporaties voor ESG-rapportage helemaal opnieuw moeten beginnen. Dat is zelden zo. Veel informatie is er al. In jaarverslagen staan pagina’s vol maatschappelijke prestaties. In volkshuisvestelijke verslagen staat wat corporaties betekenen voor huurders en woonwijken. In HR-rapportages staat van alles over personeel, inzetbaarheid en diversiteit. In treasury- en governance-hoofdstukken staat al veel over risicobeheersing, toezicht en integriteit. Alleen: het is zelden geordend volgens de logica van ESG.
En dus ontstaat onnodig veel paniek over ‘extra werk’, terwijl de echte opgave eerder een kwestie is van herkennen, ordenen en aanvullen. Niet alles opnieuw optuigen, maar zichtbaar maken wat er al is, vaststellen wat nog ontbreekt en dat vervolgens slimmer verbinden. ESG-verslaggeving is voor corporaties veel minder een bouwopgave dan een renovatie- of restauratieproject.
Dat inzicht begint gelukkig ook in de sector door te dringen. Het webinar van Aedes en de Groene Huisvesters van 24 juni jl. getuigt hiervan. Aedes helpt haar leden daarbij op twee manieren die veelzeggend zijn. Via het datacenter levert de branchevereniging inmiddels ESG-cijfers en dashboards aan, zodat corporaties niet allemaal zelf het wiel hoeven uit te vinden. En met de CSRD-handreiking biedt Aedes een routekaart om de vertaalslag te maken van bestaande verantwoordingsinformatie naar een ESG-rapportage die aansluit op de logica van CSRD, ESRS of – voor wie daar beter mee uit de voeten kan – de VSME.
Dat is verstandig. Niet omdat corporaties per se onder de CSRD zouden vallen – de meesten niet – maar omdat de onderliggende beweging niet meer weggaat. Financiers vragen om inzicht. Toezicht-houders kijken scherper mee. Stakeholders willen weten wat maatschappelijke impact werkelijk is, hoe duurzaam die is georganiseerd en hoe robuust de governance daaronder is. De tijd van vrijblijvende duurzaamheidsparagrafen is voorbij. Wat telt, is samenhang, onderbouwing en vergelijkbaarheid.
Misschien is dat wel de kern van deze hele exercitie. ESG-verslaggeving vraagt van woningcorporaties niet dat zij iemand anders worden. Ze vraagt vooral dat zij scherper laten zien wie zij allang zijn. De engel zit al in het marmer. Nu nog de moed om hem zichtbaar te maken.
Bas van de Griendt (Stratego-Advies.nu) is lid van de RvC van Woningbelang in Valkenswaard en Bergeijk, lid van de Commissie Duurzaamheid van de VTW en auteur van ‘Het ABC van ESG voor vastgoedprofessionals’. Speciaal voor woningcorporaties ontwikkelde hij, samen met collega Paul van Ruiten van De Zwerm, een serious game over ESG om strategie en beleid te verbinden met operatie en praktijk. Om zo mensen enthousiast en organisaties in beweging te krijgen voor ESG: Environment, Social & Governance.
