Het rapportageseizoen voor 2026 is voor veel organisaties gestart. De eerste stappen voor het opstellen van een nieuw jaarverslag of duurzaamheidsverslag zijn gezet. Dit is een goed moment om best practices te bekijken en lessen uit het voorgaande jaar toe te passen, zodat het verslag in 2026 opnieuw een stap vooruit kan zetten.
De afgelopen jaren is het landschap van ESG- en duurzaamheidsverslaggeving verder ontwikkeld, mede door de introductie van de European Sustainability Reporting Standards (ESRS). Hoewel de Omnibusvoorstellen voor veel organisaties hebben geleid tot uitstel en onzekerheid, blijft deze ontwikkeling zichtbaar. Organisaties kiezen daarbij verschillende benaderingen voor duurzaamheidsverslaggeving. Zo rapporteren zij volgens de ESRS, vrijwillig of in aansluiting op de aankomende duurzaamheidswetgeving (CSRD), of op basis van andere duurzaamheidsstandaarden, zoals IFRS Sustainability Disclosure Standards of GRI. Bij Grant Thornton zien we dit als een positieve ontwikkeling. Een duurzaamheidsverslag is namelijk meer dan een verantwoordingsdocument. Het helpt organisaties om beter te sturen op duurzame waardecreatie.
Een sterk verslag maakt inzichtelijk waar de impact, risico’s en kansen van een organisatie liggen, hoe zij presteert ten opzichte van haar ambities en welke keuzes nodig zijn om verdere voortgang te realiseren. Daarbij draait het om een evenwichtig en goed onderbouwd verhaal. Organisaties moeten voorkomen dat zij hun duurzaamheidsprestaties positiever presenteren dan de werkelijkheid, oftewel greenwashing. Tegelijkertijd is het belangrijk om niet zo terughoudend te communiceren dat relevante ambities en resultaten onderbelicht blijven, ook wel greenhushing genoemd. Transparantie betekent juist dat zowel resultaten als onzekerheden, dilemma’s en verbeterpunten zichtbaar worden gemaakt. Niet ieder verslag slaagt daar even goed in. Sommige verslagen zijn sterk gericht op het voldoen aan rapportagevereisten, terwijl andere vooral een inspirerend verhaal vertellen. De sterkste verslagen vinden wat ons betreft de juiste balans tussen die twee. Zij maken duidelijk waar de organisatie naartoe werkt en onderbouwen met feiten en cijfers welke stappen al zijn gezet.
Wat maakt een goed rapport?
Een goed duurzaamheidsverslag is meer dan een verzameling datapunten. Het laat zien hoe duurzaamheid samenhangt met de strategie, het businessmodel en de belangrijkste maatschappelijke opgaven van de organisatie. De lezer moet kunnen begrijpen welke thema’s het meest relevant zijn, welke doelen zijn gesteld, welke voortgang is geboekt en waar nog dilemma’s of verbeterpunten liggen. Een sterk verslag is relevant, betrouwbaar, begrijpelijk, beknopt, verifieerbaar en vergelijkbaar. Sterke verslagen zijn bovendien eerlijk over onzekerheden, spanningen en de stappen die nog nodig zijn. Juist die combinatie maakt een verslag waardevol voor externe stakeholders én voor de organisatie zelf, omdat het ruimte biedt voor reflectie en bijsturing waar nodig.
In dit artikel lichten we een aantal verslagen van Nederlandse organisaties over 2025 uit die ons positief zijn opgevallen. De voorbeelden en observaties zijn bedoeld als inspiratie en richten zich niet op een beoordeling van de gerapporteerde informatie, duurzaamheidsprestaties of interne beheersing.
Daarbij hebben we gekozen voor een combinatie van duurzaamheidsverslagen die zijn opgesteld volgens vrijwillig toegepaste duurzaamheidsstandaarden en rapportages volgens de ESRS, al dan niet in aansluiting op de aankomende duurzaamheidswetgeving (CSRD).
Bij ieder verslag hebben we gekeken naar zowel de sterke punten als de kansen voor verbetering. Want een goed verslag is, net als de sturing binnen een organisatie, continu in ontwikkeling.
Triodos: Zet het strategische verhaal vóór de technische toelichtingen
Wave 1-organisatie (duurzaamheidsrapportage op basis van de ESRS met limited assurance)
Duurzaamheid is voor Triodos geen losstaand thema, maar onderdeel van de bestaansreden van de organisatie. Daardoor sluiten strategie, impactfilosofie en materiële thema’s naadloos op elkaar aan. Het jaarverslag zet eerst het bredere strategische verhaal neer, waarna de sustainability statements de technische duurzaamheidsinformatie op basis van de ESRS uitwerken. Dat werkt goed. De lezer begrijpt eerst waarom thema’s relevant zijn, voordat de rapportagevereisten worden toegelicht.
Met 130 pagina’s is het duurzaamheidsverslag omvangrijk, maar de technische duurzaamheidsinformatie blijft goed leesbaar. Opvallend is de duidelijke samenhang tussen doelstellingen, acties en voortgang. Triodos rapporteert de interactie tussen verschillende materiële thema’s op een toegankelijke manier en gebruikt tabellen om overzicht te creëren. Een volgende stap kan zijn om dilemma’s en mogelijke negatieve effecten explicieter te benoemen. Kenmerkend voor het duurzaamheidsverslag van Triodos is de geïntegreerde en toegankelijke presentatie van de duurzaamheidsinformatie.
KPN: Verbind duurzaamheid zichtbaar aan de kernactiviteit
Wave 1-organisatie (duurzaamheidsrapportage op basis van de ESRS met limited assurance)
Ook KPN laat zien hoe een organisatie duurzaamheid kan verbinden aan haar kernactiviteit. Het verslag positioneert thema’s als energiegebruik, emissies, digitale inclusie en betrouwbare infrastructuur niet als losse ESG-onderwerpen, maar als vraagstukken die direct raken aan de rol van KPN in de Nederlandse samenleving. Daardoor ontstaat een concrete koppeling tussen strategie, maatschappelijke waarde en rapportage.
Het jaarverslag vertelt het strategische verhaal, waarop de meer technische informatie uit de ESRS-sustainability statements aansluit. Voor de lezer is duidelijk waarom duurzaamheid relevant is voor KPN, waarna detailinformatie over de voortgang volgt. KPN slaagt er daarmee in om het narratief en compliance met elkaar te verbinden. In het duurzaamheidsverslag van ongeveer 90 pagina’s wordt de technische informatie overzichtelijk en compact gepresenteerd.
HEMA: Maak duurzaamheidsinformatie herkenbaar en toegankelijk
Wave 2-organisatie (vrijwillige rapportage met toepassing van ESRS-elementen en limited assurance op specifieke KPI’s)
HEMA legt in het duurzaamheidsverslag de nadruk op begrijpelijkheid en herkenbaarheid. De HEMA-stijl komt terug in de vormgeving, het gebruik van concrete productvoorbeelden en een heldere schrijfstijl. Tegelijkertijd bereidt HEMA zich voor op volledige toepassing van de ESRS-rapportagevereisten, onder meer via materiële thema’s en limited assurance op enkele specifieke KPI’s, zoals de CO₂-voetafdruk, duurzame inkoop, medewerker- en klanttevredenheid en diversiteit. Deze gerichte assurance biedt daarnaast de mogelijkheid om ervaring op te doen met de onderbouwing, interne beheersing en navolgbaarheid van duurzaamheidsinformatie.
Een onderscheidend element van het verslag is de visualisatie van de waardeketen. Deze maakt inzichtelijk hoe de materiële thema’s zijn gekoppeld aan de verschillende fasen binnen de waardeketen.
Een volgende stap kan zijn om de missie ‘een beter leven in een mooiere wereld’ nog explicieter te verbinden aan de materiële thema’s, bijvoorbeeld met een strategischer en visueel sterker waardecreatiemodel. Ook bij volledige toepassing van de ESRS kan de huidige toegankelijkheid van het verslag behouden blijven.
Stedin: Voorkom herhaling om een duurzaamheidsverslag leesbaar te houden
Wave 1-organisatie (duurzaamheidsrapportage op basis van de ESRS met limited assurance)
Stedin laat zien wat een tweede jaar rapporteren in lijn met de ESRS kan opleveren. De duurzaamheidsinformatie is geïntegreerd in het jaarverslag, met minder herhaling en een afname in omvang van 55 naar 40 pagina’s. Dat draagt bij aan een compactere presentatie.
Waar duurzaamheid bij veel organisaties een van de strategische thema’s is, staat bij Stedin de maatschappelijke opgave van de energietransitie centraal. Deze opgave vormt zichtbaar de rode draad door het verslag. Op thema’s als circulariteit en biodiversiteit is verdere verdieping mogelijk. Door zowel de huidige stand van zaken als de vervolgstappen te benoemen, biedt Stedin transparantie over deze thema’s.
Vanderlande: Maak duurzaamheid concreet met praktijkvoorbeelden
Wave 2-organisatie (vrijwillige rapportage op basis van de GRI zonder limited assurance)
Vanderlande publiceert een afzonderlijk duurzaamheidsverslag, gebaseerd op materiële thema’s volgens de GRI-standaarden. Ook verschillende elementen uit de ESRS zijn opgenomen in het verslag, als voorbereiding op volledige toepassing van de ESRS. Het verslag maakt de rol van Vanderlande in logistieke automatisering duidelijk zichtbaar. Veel impact ontstaat niet alleen binnen de eigen operatie, maar juist ook via oplossingen voor klanten en samenwerking met leveranciers.
In het verslag krijgt duurzaamheid een praktische invulling. Voorbeelden van energie-efficiënte systemen, duurzaam ontwerp en hergebruik van onderdelen laten zien hoe duurzaamheid in de praktijk wordt toegepast. De validatie van emissiereductiedoelen door het Science Based Targets initiative (SBTi) biedt aanvullende onderbouwing van de gerapporteerde doelstellingen.
Voor verdere aansluiting op de ESRS is verdieping mogelijk in de samenhang tussen materiële thema’s, risico’s en kansen, financiële effecten en voortgang op doelstellingen. Het transitieverslag van Vanderlande laat zien hoe de organisatie duurzaamheid verbindt met innovatie, klantwaarde en toekomstbestendige groei.
Royal FloraHolland: Maak de ketenpositie leidend in het duurzaamheidsverhaal
Wave 2-organisatie (vrijwillige rapportage zonder vrijwillige limited assurance)
Royal FloraHolland heeft duurzaamheid geïntegreerd in het jaarverslag, passend bij haar rol als coöperatie en platform in de sierteeltketen. Het verslag begint met het verhaal van de organisatie: de rol van Royal FloraHolland in het verbinden van kwekers en kopers, de digitale en logistieke platformfunctie en de ambitie om duurzaamheid in de sierteeltketen te stimuleren.
Bij Royal FloraHolland liggen belangrijke duurzaamheidsvraagstukken vaak buiten de eigen organisatie. In het verslag is daarom nadrukkelijk aandacht voor thema’s in de keten, waaronder productieomstandigheden, energiegebruik, logistiek en ketentransparantie. Royal FloraHolland maakt duidelijk dat zij hierin een verbindende en stimulerende rol wil spelen. Een volgende stap is om materialiteit, doelstellingen en voortgang nog scherper en compacter met elkaar te verbinden.
Nederlandse Spoorwegen: Gebruik de maatschappelijke opdracht als rode draad
Het duurzaamheidsverslag van NS laat zien hoe duurzaamheid en maatschappelijke waarde integraal worden benaderd. De missie om Nederland duurzaam bereikbaar te houden, komt duidelijk naar voren. Duurzaamheid is daarbij onderdeel van de kernopgave van NS en geen afzonderlijk thema.
Het duurzaamheidsverslag sluit aan op een brede strategie en prestaties, met duidelijke aandacht voor reizigers, operatie, stations, medewerkers en de maatschappelijke rol van het spoor. Ook de dilemma’s die NS benoemt, zoals betaalbaarheid, betrouwbaarheid en publieke waarde, zorgen voor een evenwichtiger beeld van de uitdagingen waarmee de organisatie te maken heeft.
In de duurzaamheidsinformatie worden de beschreven thema’s gekoppeld aan concrete prestaties. NS rapporteert onder meer over fossielvrij reizen, circulariteit en vergroening en maakt de bijdrage aan CO₂-reductie inzichtelijk door de hoeveelheid vermeden CO₂-uitstoot te rapporteren. Ook voorbeelden zoals treinen op wind- en zonne-energie en het hergebruik van onderdelen maken de voortgang tastbaar. Een volgende stap ligt in het verder uitwerken van de samenhang tussen de maatschappelijke impact van het spoor en de eigen operationele impact. De verbinding met de publieke opdracht van NS blijft daarmee centraal staan in het duurzaamheidsverslag.
Onze lessen voor rapportage
Overkoepelend laten de voorbeelden een aantal duidelijke lessen zien. Sterke verslagen plaatsen het strategische verhaal vóór de technische toelichtingen en laten de kern daarvan terugkomen in het bredere narratief. Compactheid ontstaat daarbij niet door relevante informatie weg te laten, maar vooral door herhaling te voorkomen en bewuste keuzes te maken in structuur en presentatie. Ook krijgt de impact binnen de waardeketen steeds meer aandacht.
De koppeling tussen duurzaamheid en financiële waardecreatie of waardevernietiging blijft tegelijkertijd een belangrijk ontwikkelpunt. Organisaties die hun duurzaamheidsrapportage verder professionaliseren, kunnen daarnaast werken aan assurance readiness door verantwoordelijkheden, processen, databronnen en onderbouwing verder te versterken. Vrijwillige assurance op afgebakende onderdelen, zoals de dubbele materialiteitsanalyse en specifieke KPI’s, kan vervolgens helpen om gericht ervaring op te doen richting een meer volwassen rapportage- en assuranceproces.
Uiteindelijk kenmerken sterke verslagen zich door een heldere verbinding met de strategie, toegankelijke taal, betrouwbare en navolgbare informatie en transparantie over zowel prestaties als dilemma’s en verbeterpunten.
Lisa van de Kamp, Senior Manager Impact House Grant Thornton



