Het Alkmaarse Podium Victorie wil alle kansen om te verduurzamen benutten. Duurzaam Ondernemen sprak uitgebreid met Maurice Baas, coördinator gebouwbeheer, over zijn passie en ideeën: wijs met water, vegabeleid, de green venue rider en meer; tot bijenkasten op het dak aan toe. Ook de maatschappelijke waarde van een concertzaal en de functie als testgebied komen ter sprake. ‘Als er een keuze is, laat die dan duurzaam zijn.’

Podium Victorie kwam in 2009 voort uit Podium Atlantis in de binnenstad van Alkmaar. Het pand aan de Breedstraat was met al zijn gebreken een soort laatste der Mohikanen in het Nederlandse popcircuit. In 2014 wordt besloten om een nieuw gebouw te realiseren, en wel in stadsdeel Overstad. Groter, beter bereikbaar, moderner en dus groener; een duurzaam karakter staat direct hoog op de prioriteitenlijst.

Het nieuwe Victorie wordt geopend in mei 2017 en kan dankzij de verdubbelde capaciteit meer bekende namen op de poster zetten, van Wende tot White Lies, van Typhoon tot De Staat, van dEUS tot Kim Wilde. Met nog steeds toenemende bezoekersaantallen is de commerciële inhaalslag voltooid, maar Victorie schaakt tegelijk op het duurzaamheidsbord. Nu meer dan ooit.

‘Zo’n nieuwbouwplan biedt enorm veel voordelen’, vertelt Baas. ‘We werden aangesloten op het warmtenet van Alkmaar, er werden 152 zonnepanelen op het dak gemonteerd en het geheel is uitermate goed geïsoleerd. Alle verlichting is led en omdat we een hele nieuwe licht- en geluidsinstallatie moesten aanschaffen, konden we voor de modernste varianten kiezen. Daarnaast is het gebouwbeheersysteem goed. Je moet je voorstellen dat er tijdens een concert in de grote zaal 900 kacheltjes rondlopen. Een slim ventilatiesysteem rekent dan uit wat de beste manier is om te koelen. In de winter wordt de gewonnen warmte hergebruikt. De uitdaging om alles zo kostenbesparend en energiezuinig mogelijk aan te pakken, heeft goed uitgepakt.’

Sparren met collega’s

Sindsdien zit Baas niet stil. Hij wil overal, uit elk detail, het groenst mogelijke resultaat halen en Victorie het liefst voorop laten lopen. ‘We zijn op een TGV gestapt die nooit is gestopt, van maximaal 30.000 bezoekers per jaar richting de 120.000. Na de oplevering zijn er nog steeds veel knoppen waar je aan kunt draaien. Van het overstappen naar groene stroom tot consumpties in herbruikbare hardcups. Het streven is: als er een keuze is, laat die dan duurzaam zijn. Ook is er een interne werkgroep Volhoudbaarheid opgericht. De term Volhoudbaarheid is een van de kernwaardes van Victorie. Behalve groen gaat het ook om verantwoordelijkheid nemen voor onze impact op de wereld door duurzame keuzes te maken.’

Hoe en waar doe je inspiratie op?

‘Podium Victorie is aangesloten bij netwerkgroepen, branchemeetings vanuit het VNPF (Vereniging Nederlandse Poppodia & Festivals, red.) en panels tijdens Eurosonic Noorderslag. Ik haakte aan bij Genoeg Gewaste, een initiatief van Patronaat, 013 en TivoliVredenburg. Het is een community of practise, wat wil zeggen dat we praktische ervaringen uitwisselen, elkaar motiveren en een kijkje bij elkaar in de keuken nemen. Heel waardevol en efficiënt, aangezien je het wiel niet opnieuw hoeft uit te vinden. Ik werd steeds enthousiaster en belandde bij de workshop Duurzaamheidsladder Evenementen, met als thema’s onder meer energie, water, eten & drinken, toegankelijkheid en inclusie.’

‘We wisselen veel ideeën en ervaringen uit. Over investeringen op termijn, zoals watervrije toiletten, maar ook over simpele dingen die je direct in gang kunt zetten. We hebben al waterbesparende en zelf-verversende spoelsystemen bij de barren. We dachten: misschien is het niet nodig om continu twee wasbakken te gebruiken, dat scheelt al de helft. Geld besparen dus, maar ook impact maken.’

‘Door met die mensen aan tafel te zitten, en namen uit te wisselen van groene(re) leveranciers en andere bedrijven, ontstaan er soms oplossingen voor problemen waarvan men niet wist dat het problemen waren. Dat is ook duurzaamheid: vernieuwing doorvoeren waar de rest van de wereld sceptisch tegenover staat. En sommige aanpassingen hoeven niet veel geld te kosten. In onze garderobe werken we met papieren nummertjes. Die bonnetjes gaan nu na gebruik in papierbakken met, in plaats van een vuilniszak, een papieren zak erin.’

‘De transitie naar statiegeld heeft veel in werking gezet. En we moesten kijken naar onze afvalstromen en de contracten daarvoor. We hebben nu een deal met de stichting Verpact, die ons glas en PMD-afval gratis ophalen. Het is namelijk belangrijk om kritisch te zijn op wat de ophaaldienst doet met je afval. Je hebt er niks aan als je het gescheiden inzamelt, terwijl het uiteindelijk toch op één grote hoop belandt. Ik wilde ook een inkijkje in de data, waar je op jaarbasis kunt zien wat je afvoert.’

Verspillende artiestencatering: het invoeren van de green venue rider

In de artiestenruimte van Victorie hangt een veelzeggende, groot ingelijste spotprent van Gummbah: twee mannen staren naar een enorme berg stinkend afval en één van hen zegt: “Hier verzamelen we het fruit dat is achtergebleven in artiestenkleedkamers.” Het is een knipoog naar het fenomeen hospitality rider, een lijst met gastvrijheidseisen van artiesten en hun entourage. Dit verschijnsel is ooit in het leven geroepen om tourende artiesten zich thuis te laten voelen door ze vertrouwde producten aan te bieden, en maakt deel uit van een contract voor een show. Maar die rider kan, gezien het verspillende karakter van veel specifieke producten, botsen met de duurzaamheidsgedachte.

Voelt Victorie zich geroepen hier een (subtiel) tegengeluid in te geven?

‘Dat is best spannend, want wanneer ga je als podium iets vinden, en wordt het onderdeel van de onderhandelingen? Als ze bij je zaal arriveren, wil je zeggen “tof dat jullie er zijn”, en niet over duurzaamheid beginnen. Die groene standaard moet van tevoren duidelijk zijn.’

‘Als er in zo’n rider iets staat dat we niet hebben of niet willen doen, dan geven we dat aan. Denk aan FIJI Water. In Nederland komt het schoonste drinkwater ter wereld uit de kraan, waarom zouden we het uit Japan halen? Onze catering is standaard vegetarisch sinds dit jaar, we kopen zo veel mogelijk bij ondernemers uit de stad. In de artiestenruimte hebben we verder verschillende gescheiden afvalpunten. En tijdens shows – want ook op technisch gebied hebben artiesten wensen – staan wij geen confetti of metalen streamers toe, en willen we het gebruik van CO₂-kanonnen beperken.’

‘Als er na een artiestenlunch nog broodjes liggen, dan delen we die uit. Voorkomen is nog beter: als je weet dat artiesten om drie uur arriveren, kun je beter aan de tourmanager vragen: “Joh, heb je die lunch echt nodig?” Wijst hij op de afspraken, dan kun je niet anders natuurlijk. Maar als je een duurzaam alternatief aanbiedt, dan vindt de tourmanager dat 99 van de 100 keer geen probleem. Er is dus ruimte voor maatvoering.’

‘Tijdens een congres met Genoeg Gewaste hebben we het gehad over een standaard rider, de green venue rider, een soort keurmerk dat aangeeft dat de artiest duurzame keuzes kan verwachten. Geen plastic flesjes water, geen twintig parkeerplaatsen, maar wel vegetarische of vegan catering. Of dat je, als je een vleesoptie wilt, daar moeite voor moet doen. Met zo’n green venue rider geef je een mooi signaal af.’

Vervoer

Baas denkt voorbij de artiesteningang en kleedkamer: ‘Tegenwoordig zou je verwachten dat een internationale tour ook duurzaam wordt gepland, dus van Alkmaar naar Antwerpen en dan naar Parijs, en niet van Alkmaar naar Lyon en dan terug naar Keulen. Gelukkig zijn er boekingskantoren en agents die daar van tevoren over nadenken. Een mooi voorbeeld in dat licht is toneelgezelschap Jakop Ahlbom Company. Zij deden een internationale tournee met een elektrische vrachtwagen. Het is een samenwerking met transportbedrijf Pieter Smit, dat zich toelegt op emissievrij touren. Dat soort initiatieven inspireert me enorm.’

Over vervoer gesproken: hoe benadert Victorie het transport vanuit de regio?

‘We denken aan een duurzaam inkoopbeleid met voorwaarden voor de leveranciers, zoals elektrisch transport. Maar de meeste kilometers worden gemaakt door onze bezoekers. We hebben het over 120.000 bezoekers op jaarbasis. In eerste instantie proberen we mensen te bewegen om met openbaar vervoer, fiets of benenwagen te komen. Daarom staat op onze website onder ‘bereikbaarheid’ het parkeren van auto’s helemaal onderaan.’

‘Als regionaal poppodium met een verzorgingsgebied van 30 kilometer rondom Alkmaar, is het een utopie om te denken dat je op donderdagavond nog met de bus terug kunt naar Wervershoof. Dat snap ik ook wel. Mocht het bij de gemeente een keer gaan over vervoerscontracten, en ze zien dat de keuze voor de auto vooral wordt ingegeven door gebrek aan openbaar vervoer, dan heb je een gespreksonderwerp. We hebben trouwens, sinds afgelopen zomer, meer parkeergelegenheid voor fietsen. Daarin zijn we opgetrokken met onze buren, de Vue-bioscoop. Ik heb bij de gemeente aangegeven dat er in de cultuurvisie staat dat alle culturele instellingen goed bereikbaar moeten zijn met de fiets, dus dat me dat een no-brainer leek. Daarin kregen we gelijk.’

Duurzaam personeelsbeleid en inclusie

‘Duurzaamheid betekent ook dat je toekomstbestendig bent als het gaat om je werknemers. Personeel langer bij je houden, dus. Ze meer betrekken bij de organisatie, gezonde keuzes aanbieden zoals suikervrije producten, een fietsenplan, een sportschoolabonnement, leuke uitjes, goede arbeidsomstandigheden, trainingen. Thuiswerkers krijgen goede beeldschermen, een goed bureau en een goede bureaustoel.’

‘We creëren gezelligheid met gezamenlijke lunches, waarvoor we louter vegaproducten bestellen en een Broodje van de Week verzinnen. Restjes van artiestendiners worden hier ook opgemaakt. Tijdens teamfeesten doen we een vega-barbecue, of eten we vegetarische bitterballen.’

Inclusie is een belangrijk thema in de samenleving en de cultuursector. Victorie wil daarin een voorbeeldfunctie vervullen, vertelt Baas. Niet door te veronderstellen dat je iedereen op dezelfde manier bereikt, maar door drempels te verlagen en ruimte te bieden aan verschillende publieksgroepen, makers en perspectieven.

‘Waar is de doelgroep anders dan de witte homogene massa die je in de stad ziet, waar zijn de mensen met verschillende culturele achtergronden en perspectieven? En waarom heb je die nog niet in je pand gehad? Dan moet je naar binnen kijken; naar je bedrijfscultuur, naar je programmering, naar je marketing. Daar zijn we vrijwel continu mee bezig. Naast een evenement dat de Turkse cultuur belicht, Anadolu Sounds, hadden we een avond waarbij mensen met een licht verstandelijke beperking en/of autisme op bezoek kwamen, de Special Social Club.’

‘We hebben een rondje door het pand gemaakt met diverse vaste bezoekers met een beperking en gevraagd naar hun wensen en ervaringen. Daar komen interessante resultaten uit. Ik heb voor een bhv-oefening zes rolstoelen besteld en daar een ontruiming mee gesimuleerd. Als je dan zelf in een rolstoel gaat zitten en je probeert door het pand te manoeuvreren, kom je er snel achter dat je best wel sterk moet zijn om een zware geluidsdeur te openen.’

Hoe zit het met de zichtlijnen voor rolstoel- of scootmobielgebruikers?

‘Daar was geen rekening mee gehouden tijdens de bouw, een volslagen miskleun. We hebben in het begin rolstoelpodiums neergezet, maar dat werkte niet. De mooiste plek voor iemand in een rolstoel is vooraan voor het podium. Wel op een bepaalde afstand, zodat je prettig kunt kijken zonder dat je nek op slot gaat. Die gedeeltes zetten we af en we zorgen dat er niemand voor gaat staan. In de kleine zaal hebben we een soort zitkuil als dansvloer, dus werken we met tijdelijke ramps.’

‘We hebben eveneens bezoek gehad van Ongehinderd.nl. Zij beoordelen je zaal op toegankelijkheid. Communicatie is belangrijk, zo is duidelijk. Mensen met een mobiele beperking willen van tevoren, voordat ze die hele onderneming aangaan, weten of het de moeite is om af te reizen naar Podium Victorie. Als je dat tot in detail aangeeft op je website, kunnen zij beter die afweging maken.’

Voorop lopen

Als inclusieve organisatie wil Victorie iedereen bereiken. Soms is er, via mailbox, social media of proteststickers op de gevel, weerstand tegen een evenement. Bij het concert van Sophie Straat bijvoorbeeld, of een Pride-festival.

Hoe gaan jullie daarmee om?

‘Het belangrijkste is dat alle stemmen gehoord en vertegenwoordigd worden, zolang dat binnen onze missie en visie past. Maatschappelijke onderwerpen zijn onderdeel geworden van ons programma. Soms hebben artiesten een bepaalde boodschap. Past die binnen ons afwegingskader, dan hebben wij de vrijheid om ze te boeken zolang de wettelijke grenzen en veiligheid niet worden overschreden. Krijgen we kritiek, dan willen we graag het gesprek aangaan. We staan open om die mensen te horen. Ook een-op-een. Je hoeft het niet met elkaar eens te zijn.’

Je stond op een poster van Alkmaar breekt de Stilte, een campagne tegen seksueel overschrijdend gedrag.

‘Ja, dat heeft het Patronaat geïnitieerd, met Haarlem breekt de stilte. Wij initieerden als Podium Victorie Alkmaar breekt de stilte. Het was mooi en te gek om aan mee te werken. Er was landelijke aandacht, ook vanuit de politiek. Daarin kun je als poppodium dus ook vooroplopen. Maar op nog veel meer fronten, hoor. Ook als testgebied voor innovatie.’

Je ziet poppodia als kweektuinen?

‘Zeker. Onze uitbreidingsplannen zullen meer ruimte geven. Zo denken we al na over oplaadpunten voor vrachtwagens en nightliners (tourbussen van artiesten, red.), met zonnepanelen. En er komen weinig parkeerplekken op straat in Overstad, omdat het de bedoeling is dat men ondergronds gaat parkeren bij de nieuwe woningen die gebouwd gaan worden. Een onderdeel van de presentatie over de toekomst van Victorie, waarvoor we alle raadsleden hebben uitgenodigd, ging over duurzaamheid en toegankelijkheid. Hoe het poppodium van de toekomst eruit ziet, met warmtepompen, sedumdaken, noem maar op.’

‘Je zou zeggen: “perfect bezig”, maar er is nog veel meer mogelijk. Ik heb contact met een stadsecoloog, want wie weet kunnen we de natuur meer betrekken bij ons pand. Het is een uitgelezen plek om vernieuwende ideeën uit te proberen en door te voeren. Een bijenkast op ons dak en dan Victorie-honing kunnen aanbieden aan onze artiesten, bijvoorbeeld. Binnen onze organisatie kunnen we makkelijker dingen voor elkaar boksen, we durven dingen snel te doen in deze dynamische omgeving. Een poppodium als Victorie is gewoon een heel mooi testveld voor duurzaamheidsideeën.’