Europa is voor de energietransitie sterk afhankelijk van kritieke grondstoffen uit andere delen van de wereld. Grondstoffen zoals lithium, koper, nikkel en zeldzame aardmetalen zijn onmisbaar voor elektrische auto’s, windturbines, zonnepanelen en batterijen. Tegelijkertijd wordt de internationale handel in deze materialen steeds kwetsbaarder door geopolitieke spanningen, oorlogen en verstoringen in de toeleveringsketens. Onderzoekers van de Universiteit van Klagenfurt in Oostenrijk onderzoeken hoe Europa zijn afhankelijkheid kan verminderen en de leveringszekerheid van kritieke grondstoffen kan verbeteren. Het onderzoek maakt deel uit van het door het Austrian Science Fund (FWF) gefinancierde project ‘Europe’s mineral trade and global energy transition’.

Grote afhankelijkheid van China

Een belangrijk probleem is dat Europa over relatief weinig eigen voorraden van veel kritieke grondstoffen beschikt. Daardoor is het continent sterk afhankelijk van internationale leveranciers. Die afhankelijkheid is bij sommige materialen bijzonder groot. Zo komt volgens onderzoeker Dmitri Blüschke maar liefst 98 procent van de zeldzame aardmetalen die Europa nodig heeft uit China.

Zeldzame aardmetalen zijn onder meer essentieel voor elektromotoren en de magneten in windturbines. Ook lithium, koper, aluminium, zink, kobalt en nikkel spelen een belangrijke rol bij de productie van technologieën voor schone energie.

De Europese Critical Raw Materials Act benoemt meer dan dertig grondstoffen die van strategisch belang zijn. De beschikbaarheid daarvan kan onder druk komen te staan door internationale conflicten, pandemieën, extreme weersomstandigheden en veranderende handels- en geopolitieke verhoudingen.

Betere gegevens nodig om risico’s te voorspellen

Volgens Blüschke zijn bestaande modellen om geopolitieke risico’s en internationale grondstoffenhandel te voorspellen steeds minder betrouwbaar geworden. Het onderzoeksteam werkt daarom aan nieuwe methoden om de internationale handel in grondstoffen beter in kaart te brengen.

Een belangrijk knelpunt is de kwaliteit van beschikbare gegevens. Er is veel informatie beschikbaar, maar die is niet altijd representatief. Zo baseren bestaande geopolitieke risico-indicatoren zich vaak op berichtgeving uit Noord-Amerikaanse media. Daardoor blijven ontwikkelingen en perspectieven uit bijvoorbeeld China en Europa onderbelicht.

De onderzoekers willen daarom nieuwe categorieën en analysemethoden ontwikkelen, waarbij ook Europese en Chinese publicaties worden meegenomen.

Diversificatie en investeren in eigen onderzoek

In de volgende fase van het onderzoek gebruiken de wetenschappers speltheorie om de strategieën en belangen van verschillende politieke partijen en landen in de internationale grondstoffenhandel te analyseren. Op basis daarvan willen zij beleidsaanbevelingen formuleren voor de Europese Unie.

Een belangrijke oplossingsrichting is het spreiden van de aanvoer van grondstoffen over meerdere landen. De recente handelsakkoorden van de EU met onder meer Canada, Chili en Australië kunnen hieraan bijdragen. Deze landen beschikken over aanzienlijke voorraden grondstoffen zoals koper en aluminium.

Daarnaast moet Europa volgens Blüschke op langere termijn meer investeren in eigen onderzoek, met name op het gebied van batterijen en energieopslag. Daarmee kan de afhankelijkheid van internationale markten en geopolitieke ontwikkelingen worden beperkt.

Het onderzoeksproject aan de Universiteit van Klagenfurt loopt tot juli 2028. De resultaten moeten bijdragen aan een strategie waarmee Europa de beschikbaarheid van kritieke grondstoffen beter kan waarborgen en de energietransitie minder kwetsbaar kan maken.

Bron: Universiteit van Klagenfurt