Stichting Circulair West presenteerde op 28 oktober de uitgave Energietransitie voor bedrijven. Dit praktische kennisdocument laat zien hoe organisaties hun gebouwgebonden elektriciteitsverbruik verminderen en verduurzamen, langs vier stappen: besparen, opwekken, inkopen en opslaan. Bij elke stap hoort een circulaire keuze, want de techniek achter de energietransitie vraagt zelf om schaarse grondstoffen. De uitgave is samengesteld met de praktijkervaring en geleerde lessen van bedrijven uit het netwerk van Circulair West.
De transitie zelf vraagt om grondstoffen
De vraag naar kritieke materialen zoals koper, lithium en nikkel loopt snel op; volgens het Internationaal Energieagentschap wordt die wereldwijd vier tot zes keer zo groot richting 2040. Daarmee is het sluiten van de energiekringloop een voorwaarde voor de transitie zelf. Hoe zuiniger een bedrijf met grondstoffen omgaat en hoe beter het ze terugwint, hoe minder afhankelijk we worden van nieuwe winning en import.
Circulair keuzes maken
Besparen is direct circulair, want het is Reduce op de R-ladder: hoe minder je verbruikt, hoe minder grondstoffen en energie er nodig zijn. De meest circulaire keuze is daarbij vaak de eenvoudigste, namelijk bestaande installaties repareren of opknappen in plaats van ze meteen te vervangen.
Bij het opwekken gaat het ook over de panelen zelf. Een glazen achterkant in plaats van donker plastic en een paneel zonder aluminium frame schelen grondstoffen en productie-energie. Wie panelen als dienst afneemt, houdt de leverancier verantwoordelijk voor onderhoud en uiteindelijk recycling; die heeft er dan zelf baat bij ze zo lang mogelijk mee te laten gaan.
Bij inkopen draait circulariteit erom geen duurzame energie te verspillen. Door je verbruik te verschuiven naar momenten met veel zon en wind wordt die stroom benut in plaats van afgeschakeld. Met Garanties van Oorsprong uit nieuwe Nederlandse projecten stimuleer je nieuwe duurzame opwek in plaats van bestaande certificaten te verschuiven. Bij opslag zijn de levensduur en de recyclebaarheid van de batterij bepalend, met de zoutbatterij als duurzamer alternatief voor lithium: zout is ruim beschikbaar en goed te hergebruiken.
Besparen en verduurzamen versterken elkaar
Elke maatregel die energie bespaart verlaagt meteen de energierekening, en wat je overhoudt kun je opnieuw investeren in een volgende stap, van (sluip)verbruik aanpakken naar zelf opwekken en opslaan. De uitgave werkt daarom met drie profielen op basis van terugverdientijd, van voldoen aan de basis tot vooroplopen, zodat ondernemers kunnen kiezen wat bij hun situatie past.
“Doe het stap voor stap!”
Dat advies komt van Paul Broersen, kwaliteitsmanager duurzaamheid bij Royal De Ree Holland, en het is terug te zien bij de bedrijven die aan de uitgave meewerkten. Van der Plas Group monitort alle panden realtime en koelt de koelcellen ’s nachts, wanneer de energieprijs lager ligt. Van Dooren heeft al ruim tien jaar zonnepanelen op het dak en richt nu een laadplein in voor elektrische vrachtwagens, met batterijopslag erbij om de eigen zonnestroom beter te benutten. Royal De Ree Holland isoleerde de panden, legde de daken vol zonnepanelen, gebruikt de restwarmte van de koelinstallatie opnieuw en stuurt een batterij aan met een Energy Management System dat automatisch laadt bij overschotten en ontlaadt bij piekvraag.
Broersen over dat batterijtraject: “Betrek alle partijen, al je stakeholders in je plannen, liefst vanaf het begin. Van de energieleverancier tot de brandweer, van je verzekeraar tot de buurtbewoners, want die samenwerking is een vak op zich gebleken. Omdat de techniek zo nieuw en onbekend is leert iedereen tijdens het project, dat vraagt tijd. Als je iedereen vanaf het begin aanhaakt, hou je het overzicht en kom je onderweg minder voor verrassingen te staan.
Samen verder op het bedrijventerrein
Wie het eigen verbruik en de eigen opwek op orde heeft, heeft daarna iets te delen. Sinds de nieuwe Energiewet van 1 januari 2026 mogen bedrijven zelfopgewekte stroom onderling delen, en met een groepstransportovereenkomst kunnen zij samen één transportcontract met de netbeheerder afsluiten. Op een bedrijventerrein stemmen bedrijven zo hun opwek en verbruik op elkaar af in een energiehub: het ene bedrijf wekt overdag veel zonnestroom op, het andere verbruikt juist dan veel.
Ook op een vol elektriciteitsnet is er beweging mogelijk. Batterijen die het net ontlasten krijgen in het nieuwe prioriteringskader van de netbeheerders voorrang bij aansluiting, waarmee opslag zowel een technische buffer is als een manier om weer ruimte te krijgen.
Ilse Visser, programmamanager Circulair West: “De energietransitie en de circulaire opgave horen bij elkaar; de techniek die we ervoor nodig hebben vraagt zelf om schaarse grondstoffen. Daarom gaat het erom je eigen stappen op orde te hebben en te kijken naar wat er wel kan, ook met een vol elektriciteitsnet. Wie zijn eigen verbruik en opwek op orde heeft, kan daarna de samenwerking op het bedrijventerrein opzoeken en zo ook anderen verder helpen. Iedereen is een schakel in de keten.”
Deze uitgave is mede mogelijk gemaakt door AW Groep, CTS Group, De Beelen Groep, EE Care, Ouwehand Bouwen & Ontwikkelen, Royal De Ree Holland, TeekensKarstens, Van der Hulst Bouwbedrijf, Van der Plas Group, Van Dooren Transport en Wesseling Logistics.
