Leon van Ast bouwde Circulair West op met 6 founders naar 60 organisaties. Zijn argument voor circulair ondernemen gaat over risico en economische kansen, niet over groene idealen.

Vraag Leon van Ast waarom een ondernemer met circulariteit aan de slag zou gaan, en binnen een minuut heeft hij het over veiligheid. “Circulariteit is een veiligheidsstrategie voor je bedrijf. Sociaal, maatschappelijk en economisch veiliger.”

Grondstoffen uit het buitenland. Geopolitieke spanningen die dwars door je keten lopen. De impact van AI op je sector. Elk daarvan maakt je afhankelijk van iets waar je geen grip op hebt. Circulair ondernemen knipt een deel van die afhankelijkheid weg.

Zes bedrijven die hun nek uitstaken

Circulair West bestaat sinds juni 2020. Leon werd als ondernemer, investeerder en mentor bij start-up accelerator Rockstart benaderd met een vraag: valt er een plek te maken voor familiebedrijven die impact willen maken, gekoppeld aan de duurzame ontwikkelingsdoelen van de Verenigde Naties?

Dat plan werd de blauwdruk. Zes bedrijven staken als founders hun nek uit: AW Groep, De Beelen Groep, Meerlanden, Ouwehand Bouwen & Ontwikkelen, Timpaan en Vebego. Wat ze deelden was het besef van hun eigen kwetsbaarheid.

Van daaruit bouwde Leon aan een platform dat die kwetsbaarheid moest verminderen. Zelf de mouwen opstropen: website, teksten, netwerk. Lean and mean, als een startup. En bewust onafhankelijk, want een stichting die zijn eigen broek ophoudt hoeft niet aan subsidiekanalen te hangen. Via netwerkintroducties groeide de groep naar 60 organisaties: universiteiten, overheden en bedrijven.

Waarom het MKB het meeste te verliezen heeft

Leon ziet het regionale MKB als de plek waar dit verhaal beslist wordt. “De meeste MKB’ers hebben veel invloed en zeggenschap in hun regio. Ze zijn daarnaast rentmeester van die omgeving, omdat het vrijwel altijd ook de leefomgeving betreft van de ondernemers zelf, hun medewerkers en hun relaties. Ze denken daarom in generaties en in hun regionale nalatenschap. Wij geloven dat die bedrijven juist vanuit die kracht het robuuste kloppende hart worden van circulair ondernemen.”

Zeker omdat die verankering ze ook kwetsbaar maakt. Voor wet- en regelgeving, grondstofprijzen en spanningen waar ze geen invloed op hebben. Til de circulaire economie in zo’n regio op en de hele regio wordt schokbestendiger, en breder welvarend.

Er zit bovendien een grote economische belofte aan vast. Circulariteit betekent herontwerpen, hergebruik en verwerking. En juist daarin schuilen nieuwe kansen en werkgelegenheid, dicht bij huis.

Waar Leon weinig mee heeft, is het verhaal van consuminderen. “Dat begint bij wat allemaal niet meer zou mogen. Dat werkt niet. Nederland moet dat ook niet willen, gelet op de internationale economische groei die gewoon doorgaat.” Zijn ambitie reikt de andere kant op: de economie toekomstbestendig maken vanuit circulaire ontwerpprincipes.

Het gesprek met de twijfelaar

“Wij zijn niet van de geloofsbetuigingen.” Leon overtuigt liever met rekenwerk. Zijn openingszet is klein: de circulaire economie is een hoekje van je tafel. Hoeveel moeite kost het om daar als ondernemer mee aan het werk te gaan, gewoon uit nieuwsgierigheid?

Daarna komt de logica vanzelf. Over 10 jaar zien de wereld en de Europese regelgeving er veel strenger uit, daar zijn de meeste ondernemers het wel over eens. Hoe slim is het dan om dat te negeren in precies de jaren waarin je nog in eigen tempo kunt leren?

En dan het argument dat het hardst aankomt, over ketensamenwerking.

“Bedrijven die nu al aan de slag zijn, hebben over 2 jaar een ketensamenwerking om zichzelf heen gebouwd waar jij niet meer tussenkomt. Je laat het kaas van je bord eten als je geen circulaire stappen zet.”

Corporates lossen dat anders op, met hun grotere portemonnee. Die kopen de winnaars in een sector en zetten van daaruit door. Een MKB’er kan dat niet, en moet dus zelf bewegen.

Van overtuiging naar actie

De rode draad van de stichting is actie. Koplopers stellen hun beste mensen 4 uur per week beschikbaar, en Circulair West werkt met die experts aan icoonprojecten, begeleid door programmamanager Ilse Visser. De uitkomsten deelt de stichting publiek. Daarnaast zijn er circulaire cafés en een jaarcongres in de Keukenhof.

Zo kwam Circulair West in contact met Route Circulair. De Staat van Circulair Ondernemen en de circulaire volwassenheidsmeting waren mede de aanleiding. Voor Leon telde daarnaast iets simpelers: hij leerde Jaimy en Guido kennen als intrinsiek gemotiveerde professionals.

Het netwerk kwam daardoor in een extra versnelling. En toen overheden Leon benaderden om ook ondernemers buiten de stichting te helpen, ontstonden de versnellingsprogramma’s, met Route Circulair als uitvoeringspartner. Route Circulair vult het programma inhoudelijk, Circulair West organiseert wat er daarna gebeurt.

De volwassenheidsmeting doet meer dan meten.

“Het is een blauwdruk waarmee je kunt benchmarken waar je goed in bent, waar je extreem goed in bent, en waar de kansen liggen. Je hoeft je niet af te vragen waar je moet starten.”

Dat maakt het netwerk scherper. Data laat zien welk bedrijf worstelt met precies datgene waar een ander al ver in is. Koppel die twee en de ondersteuning wordt gerichter. “We zien de kwetsbaarheden dan ook als groeikansen.”

De cijfers laten zien hoeveel ruimte er nog is. De gemiddelde circulaire volwassenheid steeg van 2,77 in 2024 naar 2,86 in 2025, op een schaal van 5. Bedrijven scoren structureel laag op twee vragen: hebben ze een implementatieplan, en hebben ze meetbare doelstellingen? Kortom, de visie is er maar de vertaling naar actie nog niet.

Wat ketensamenwerking oplevert

Hoe die vertaling eruitziet, laat De Beelen Groep zien, een van de zes founders. Samen met zes andere partijen begon het mobiliteitsbedrijf een Moonshotproject: een circulaire keten voor auto-onderhoud.

De aanleiding is alledaags. Bij reparatie wordt een onderdeel nog vaak standaard vervangen door een nieuw exemplaar, terwijl er gebruikte onderdelen van gelijke kwaliteit beschikbaar zijn. Niet uit onwil: de aftersalesketen is gefragmenteerd en mist uniforme afspraken over kwaliteit, logistiek en systemen.

Het consortium wil van hergebruik de standaard maken en werkt aan drie dingen. Traceerbaarheid en kwaliteitsborging van onderdelen. API-koppelingen, zodat de platformen van alle partijen met elkaar praten. En KPI’s om de milieuwinst hard te maken. Die traceerbaarheid doet meteen nog iets: onderdelen uit diefstal en heling vallen erdoor af. Aan tafel zitten De Beelen Groep, Van Gils Automotive, Bahnkick, Arval BNP Paribas, STIBA, ARN en Route Circulair. Leasemaatschappij, brancheorganisatie, demontagebedrijf, recycler en onderhoudsbedrijf, allemaal in één keten.

Precies het patroon dat Leon beschrijft: de partijen die nu aan tafel zitten, bepalen straks hoe hergebruik in de autobranche werkt.

Voor Circulair West markeren dit soort projecten een volgende groeifase. Regionale samenwerking blijkt bij te dragen aan landelijke circulaire doelen. Dat geeft energie, en vooral verantwoordelijkheid.

Want de circulaire economie ontstaat niet vanzelf. Die vraagt om partijen die durven beginnen en samen versnellen.