Rechtenstudenten van de Vrije Universiteit Amsterdam hebben een klacht ingediend tegen energiebedrijf RWE bij de Reclame Code Commissie. Volgens de studenten maakt het bedrijf misleidende reclame door biomassa voor te stellen als een klimaatneutrale energiebron. De klacht werd ontwikkeld in samenwerking met de juridische NGO Advocates for the Future.

De klacht is voortgekomen uit een onderzoeksproject naar de zogenoemde ‘nulwaardering’ van biomassa binnen de Climate Change and Sustainability Law Clinic van de Vrije Universiteit Amsterdam. Tijdens hun onderzoek naar de wetenschappelijke en juridische aannames achter de behandeling van biomassa als CO₂-neutraal, stuitten de studenten op de webpagina’s van RWE. Volgens hen zijn deze claims in strijd met de wetenschap, dus besloten zij tot nader onderzoek en een formele klacht wegens greenwashing.

De klacht richt zich met name tegen de volgende uitspraken:

  • “Het gebruik van biomassa is klimaatneutraal.”
  • “Het resultaat is dat het bos evenveel óf meer CO2 opneemt dan dat er vrijkomt bij de verbranding in de centrale.”
  • “Het systeem is perfect in balans en daarom duurzaam.”

Volgens de studenten wekken deze uitspraken de indruk dat elektriciteit uit biomassa niet bijdraagt aan klimaatverandering, en dus een duurzaam alternatief is voor fossiele brandstoffen.

Verbranding van biomassa veroorzaakt aanzienlijke uitstoot van broeikasgassen

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat bij biomassaverbranding grote hoeveelheden koolstofdioxide vrijkomen. Volgens de IPCC-richtlijnen bedraagt de standaard emissiefactor voor houtige biomassa 112.000 kg CO₂ per terajoule energie, wat hoger is dan die voor olie, steenkool en aardgas.

De klagers stellen dat de communicatie van RWE deze uitstoot en de bijkomende  klimaateffecten onvoldoende weerspiegelt en biomassa in plaats daarvan presenteert als klimaatneutraal.

Bomen nemen tijdens hun groei CO₂ op, wat bij verbranding direct allemaal vrijkomt. Het opnieuw opnemen hiervan door nieuwe, aangeplante bomen kan tientallen tot zelfs honderden jaren duren. Dit verschijnsel staat algemeen bekend als de ‘koolstofschuld’ (carbon debt).

“Toen we ons voor het eerst verdiepten in biomassa, werden we verrast door de stelligheid waarmee RWE biomassa als klimaatneutraal presenteert.” Toen we meer wetenschappelijke onderzoeken indoken, werd duidelijk dat de werkelijkheid veel complexer is. Die nuance ontbreekt volledig in de communicatie van RWE.

Het publiek heeft recht op kloppende informatie over de klimaatimpact van energieopwekking. Door biomassa als klimaatneutraal te presenteren, wordt de indruk gewekt dat er geen uitstoot plaatsvindt, terwijl er toch echt grote hoeveelheden CO₂ vrijkomen op het moment van verbranding.” – Hanna Rotman, rechtenstudent en deelnemer aan de Climate Change and Sustainability Law Clinic

Een van de studenten die betrokken is bij de klacht komt uit Duitsland, en het viel haar op dat RWE daar haar hoofdkantoor heeft en vergelijkbare claims maakt op de Duitse website van de onderneming. De studenten en Advocates for the Future onderzoeken daarom eveneens mogelijkheden om vergelijkbare reclame-uitingen over biomassa in Duitsland aan te vechten.

“Wanneer een bedrijf beweert dat iets klimaatneutraal is, moet het dat duidelijk en ondubbelzinnig kunnen aantonen, dat is waar het hier om draait. Als Duitse student viel het mij op dat deze claims niet alleen in Nederland zichtbaar zijn, maar onderdeel vormen van de bredere communicatie van RWE. Wij vinden dat consumenten in Duitsland dezelfde bescherming verdienen tegen mogelijk misleidende milieuclaims en onderzoeken daarom mogelijke vervolgstappen daar.” – Lara Bretthauer, rechtenstudent en deelnemer aan de Climate Change and Sustainability Law Clinic.

Parallellen met eerdere greenwashing-uitspraken

De klacht verwijst naar eerdere uitspraken van de Reclame Code Commissie over onder andere MSC Cruises, Shell, KLM en Chiquita Bananas. In die zaken oordeelde de Commissie dat absolute milieuclaims, zoals klimaatneutraliteit of CO₂-neutraliteit, bijzonder sterk moeten worden onderbouwd.

Volgens de klagers vormt de uitspraak van RWE dat het gebruik van biomassa klimaatneutraal is, een absolute milieuclaim. Daarom moet RWE met robuust wetenschappelijk bewijs komen dat de verbranding van biomassa geen netto klimaateffect heeft. Volgens de klagers ondersteunt de huidige wetenschap die conclusie niet.

De studenten verzoeken de Reclame Code Commissie daarom vast te stellen dat de reclame-uitingen van RWE over biomassa misleidend zijn en in strijd met de Nederlandse Reclame Code. Tegelijkertijd hopen zij dat de zaak bijdraagt aan een bredere discussie over het gebruik van klimaatneutraliteits claims voor biomassa in Europa.

“Wij hebben de studenten met veel plezier ondersteunt bij dit project. Het is vrij uniek dat rechtenstudenten de kans krijgen om een eigen klimaatzaak te ontwikkelen en een bedrijf juridisch ter verantwoording te roepen. Het is bijzonder om te zien hoe deze studenten het recht inzetten om hun zorgen over het klimaat en de rol van bedrijven in de energietransitie onder de aandacht te brengen.” – Maikel van Wissen, directeur van Advocates for the Future

Studenten van de Vrije Universiteit

De klacht werd opgesteld door masterstudenten die deelnemen aan de Climate Change and Sustainability Law Clinic van de Vrije Universiteit Amsterdam. De Law Clinic biedt studenten de mogelijkheid om te werken aan actuele klimaat- en duurzaamheidsvraagstukken op het snijvlak van recht, wetenschap en beleid.

De Law Clinic heeft zich de afgelopen jaren ook actief ingezet voor strategische klachtenprocedures bij de Reclame Code Commissie. Eerder hebben studenten met succes misleidende duurzaamheidsclaims aangevochten, waaronder claims over de recycling van plastic door Colgate-Palmolive in 2024 en klimaatneutraliteit claims van Shell in 2021 en 2022.

De deelnemers aan de Law Clinic van dit jaar zijn: Lara Bretthauer, Ismail Haji-Ali, Michaela Kotalova, Lucius Livius, Luke Reichel en Hanna Rotman.

Blijf op de hoogte van het laatste nieuws over klimaat & energie en abonneer je op de speciale Themanieuwsbrief!

Bron: Advocates for the Future