Nederland moet zijn energievoorziening versneld autonomer en weerbaarder maken. Dat stellen 22 experts op het gebied van energie en veiligheid in het rapport ‘Autonoom en veilig: hoe Nederland zijn energiepositie kan versterken’ van Topsector Energie met een voorwoord van admiraal b.d. Rob Bauer. In het rapport doen zij 32 concrete aanbevelingen om de energievoorziening beter bestand te maken tegen geopolitieke spanningen, verstoringen in internationale aanvoer en toenemende digitale dreigingen. De eerste aanbeveling: versnel de energietransitie.
“Na het lezen ervan kan niemand meer zeggen dat ze niet wisten hoe kwetsbaar we zijn en wat er moet gebeuren om onze energiepositie te versterken.” – admiraal b.d. Rob Bauer
“We moeten ons voorbereiden op energiecrises die niet uit één bron komen, maar uit een perfecte storm van meerdere, gelijktijdige problemen en daar is een mentaliteitsverandering voor nodig. We hebben alle technische mogelijkheden om een autonoom en decentraal energiesysteem te bouwen. Nu we eindelijk de urgentie voelen, bieden deze 32 aanbevelingen een stappenplan naar een toekomstbestendig Nederland”, aldus Maurice Mommen, programmamanager bij Topsector Energie.
Een decentraal energiesysteem versterkt onze geopolitieke positie
Het meest onderschatte risico zit volgens de experts niet in aanslagen, sabotage of oorlog, maar in politieke chantage. Het is een reëel risico dat apparatuur via geïmporteerde technologie op afstand uitgeschakeld wordt. De maatschappelijke ontwrichting die dat tot gevolg heeft, lokken we volgens de experts zelf uit. Daarom roepen zij Nederland op om in samenwerking met buurlanden te komen tot een flexibel en decentraal energiesysteem. Dit zou ervoor moeten zorgen dat als losse elementen van de energievoorziening uitvallen, de rest blijft draaien. Ook raden ze aan te investeren in lokale opslagtechnologie, recycling van grondstoffen en een Europese ICT-keten, van software tot chipindustrie. Om onze weerbaarheid in tijden van crisis verder te vergroten, adviseren ze ook om een pool samen te stellen van monteurs, elektrotechnici, IT-specialisten en betrokken burgers die de energievoorziening draaiend kunnen houden.
Een ambitieus doel voor energie-efficiëntie maakt ons veerkrachtiger
Hoe minder energie we gebruiken, hoe minder energie we hoeven te importeren. Om onze positie te versterken pleiten de experts voor een effectievere inzet van de bestaande bespaarplicht voor bedrijven, en voor onderzoek naar manieren om energiebesparingscampagnes gericht op huishoudens effectiever te maken. Ook adviseren zij om het ontbreken van een energiebesparingsdoel voor 2030 in Nederland als een kans te zien om een ambitieus doel te stellen. Slimme compensatie biedt kansen voor een duurzaam energiesysteem Gezien de recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten hebben de experts een acute zorg: Nu de energieprijzen – net als in 2022 – scherp stijgen, groeit de roep om compensatie. In het rapport raden de experts aan om te kiezen voor een teruggave die is losgekoppeld van het energiegebruik. Zo staat de compensatie los van de prijs van fossiele brandstof en krijgen burgers en bedrijven de kans de compensatie in te zetten voor verduurzaming van hun energievoorziening.
Slimme compensatie biedt kansen voor een duurzaam energiesysteem
Gezien de recente ontwikkelingen in het Midden-Oosten hebben de experts een acute zorg: Nu de energieprijzen – net als in 2022 – scherp stijgen, groeit de roep om compensatie. In het rapport raden de experts aan om te kiezen voor een teruggave die is losgekoppeld van het energiegebruik. Zo staat de compensatie los van de prijs van fossiele brandstof en krijgen burgers en bedrijven de kans de compensatie in te zetten voor verduurzaming van hun energievoorziening.
Groningen is als onze airbag
De experts hebben begrip voor het stopzetten van de actieve gaswinning in het Groningenveld, maar raden aan de daar aanwezige infrastructuur niet te ontmantelen. Het zou Nederland nodeloos kwetsbaar maken in tijden van acute oorlogsdreiging.
“Groningen is voor Nederland als een airbag. Niemand rijdt vrijwillig tegen een boom aan, maar als je er tegenaan komt, ben je blij dat je een airbag hebt. In dit rapport staan naast de stop van de ontmanteling van de Groningse infrastructuur nog 31 aanbevelingen om onze energiepositie te versterken. Als we daarmee beginnen, hebben we onze Groningse airbag wellicht niet nodig”. – Maurice Mommen
