Afgelopen jaar vierden we bij Schuttelaar & Partners ons dertigjarig bestaan. Dertig jaar werken aan duurzaamheid, voedsel, landbouw en gezondheid. In die tijd hebben we op verschillende plekken kantoor gehouden. Andere plekken, andere tijden, andere vragen. Maar als ik terugkijk, zie ik vooral één rode draad.
Het begon met gesprekken die nog geen naam hadden. NGO’s, bedrijven, media en overheden stonden vaak tegenover elkaar. Er waren crises, recalls en maatschappelijke spanning. Wij probeerden te verbinden. Niet door het conflict te vermijden, maar door het gesprek mogelijk te maken. Dialoog als ambacht.
Professionalisering
In de jaren daarna werd dat ambacht professioneler. Stakeholderdialoog kreeg een methodiek en plek in beleid en besluitvorming. We werkten met ministeries, consumenten en bedrijven aan vraagstukken rond biotechnologie, voedsel en gezondheid. Duurzaamheid werd iets waar afspraken over werden gemaakt. Het gesprek werd breder en formeler.
Vervolgens verschoof de aandacht. Ambities alleen waren niet genoeg; ze moesten worden vastgelegd en verantwoord. Transparantie werd de norm. We maakten MVO-verslagen voor steeds meer bedrijven. Dat hielp bij verandering, maar riep ook nieuwe vragen op: wanneer draagt verantwoording echt bij aan impact?
Vanaf tien jaar geleden kwam daar een nieuwe laag bij: samenwerken in coalities en communities. Niet alleen praten over verandering, maar die samen organiseren. Rond voedsel, biodiversiteit, plastic en landbouw. Complexe systeemvraagstukken, waarin niemand het alleen kan.
Duurzaam en commercieel
En nu, dertig jaar later, staan we in een fase waarin duurzaamheid alleen houdbaar is als het ook commercieel werkt. Fairtrade bananen zijn bij PLUS de norm. PlanetProof-melk is bij FrieslandCampina geen niche meer. De transitie van het voedselsysteem is volop gaande.
Tegelijkertijd zijn we in zekere zin terug bij waar we begonnen. In een tijd van digitalisering, AI en vervreemding groeit de behoefte aan echte gesprekken. Niet het snelle debat, maar het trage gesprek. Niet alleen data, maar ook verhalen.
Misschien is dat de belangrijkste les van dertig jaar werken aan duurzaamheid: systemen veranderen pas echt als mensen elkaar blijven ontmoeten. En dat begint, nog altijd, met dialoog.
Suzanne van der Pijll, Managing Partner bij Schuttelaar & Partners
