Op 22 december publiceerde de IJslandse regering een herziene conceptwet voor aquacultuur. Milieuorganisaties, juridische experts en maatschappelijke organisaties waarschuwen dat het voorstel zwak is, de belangen van de industrie zwaar laat meewegen en onvoldoende ingaat op de milieuschade van zalmkweek in open netten. De conceptwet is grotendeels een herhaling van regelgeving die in het voorjaar van 2024 werd ingetrokken na stevige publieke en maatschappelijke druk.

Patagonia roept op om tijdens de consultatieperiode – die loopt tot 26 januari – actief tegengeluid te laten horen richting de IJslandse overheid.  Zalmkweek in open netten heeft rampzalige gevolgen voor ecosystemen langs deze kustlijnen. Zoals Yvon Chouinard, oprichter van Patagonia, benadrukt: “Wanneer de kooien beschadigd raken of instorten, ontsnappen tienduizenden genetisch inferieure zalmen. Door hun grote aantallen verdringen zij wilde zalmen en, als zij zich voortplanten, brengen zij nakomelingen voort die de generatielange kennis en vitaliteit missen die voortkomt uit een wilde afstamming. Dit zien we keer op keer, overal waar dit soort kwekerijen bestaan.”

Ook Nederland speelt hierin indirect een rol. Zalm is hier de meest geconsumeerde vissoort: in 2021 werd er circa 59,1 miljoen kilo (kweek)zalm gegeten. Deze hoge consumptie vergroot de druk op de zalmindustrie in landen als IJsland, en daarmee op kwetsbare ecosystemen.

De belangrijkste zorgen van ngo’s en experts zijn onder meer:

  • Geen uitfasering van zalmkweek in open netten en het ontbreken van een duidelijke route naar duurzame alternatieven.
  • Sancties die beperkt blijven tot financiële boetes, zonder effectieve productiebeperkingen of robuuste handhavingsmechanismen.
  • Het ontbreken van bindende ecologische risicoanalyses en van duidelijke drempelwaarden voor zeeluisbesmetting en vissterfte.
  • De invoering van verhandelbare quota en vergunningsrechten, waardoor toekomstige regeringen mogelijk blootstaan aan juridische claims.
  • Aanhoudende niet-naleving van de EU-Kaderrichtlijn Water, die veertien jaar geleden is vastgesteld.

Critici waarschuwen dat de wetgeving het risico vergroot op schade aan wilde zalmpopulaties en kustecosystemen, en bovendien de reputatie van IJsland als land met sterke milieubescherming ondermijnt — een belangrijke pijler van zowel de cultuur als de toeristische economie.

Hoewel er in IJsland brede publieke weerstand bestaat tegen zalmkweek in open netten, hebben verschuivende politieke en economische omstandigheden de effectiviteit van binnenlandse druk afgezwakt. Internationale aandacht is in het verleden vaak bepalend gebleken en vormt ook nu een belangrijk drukmiddel.

Openbare consultatie en inspraak

De consultatieperiode loopt tot 26 januari. Een campagnewebsite van ngo’s is opgezet om het voor zowel IJslandse burgers als internationale belanghebbenden eenvoudiger te maken om reacties in te dienen via het officiële overheidsconsultatieproces:
https://www.letsundothis.com/aquaculture-bill

Naar verwachting volgt in februari een parlementaire behandeling.