In 2050 een 100% circulaire bedrijfsvoering, dat is één van de duurzaamheidsdoelen van Hogeschool Saxion. Maar hoe vertaal je dit theoretische doel naar een praktische aanpak? Samen met Route Circulair stelde Saxion een circulaire strategie op waarbij wordt gefocust op de vier belangrijkste impactmakers én de vier belangrijkste bewustmakers.
Wenda Hans, regisseur duurzame bedrijfsvoering bij Hogeschool Saxion, deelt haar ervaringen over het ontwikkelen van een praktische, circulaire aanpak met Stimular-adviseur Carmen Cosijn. Carmen schreef er een blog over namens de duurzaamheidskring ‘circulair hoger onderwijs’ met instellingen in het hoger onderwijs. Stimular begeleidt de duurzaamheidskring.
Al sinds 2020 circulaire doelen
Hogeschool Saxion stelde in het najaar van 2020 de duurzame ambitie voor haar bedrijfsvoering vast. De thema’s kregen hierin een lange termijn ambitie én doelen voor de korte termijn. Voor het thema circulariteit sloten ze hierin aan bij de landelijke doelen: 50% circulair in 2030 en in 2050 volledig circulair. In 2024 moest het restafval terug met 50%, papiergebruik met 25% en er moesten 10 concrete circulaire maatregelen genomen worden.
Doel 2024 gehaald, maar hoe nu verder?
De doelen werden allemaal behaald. Een aantal voorbeelden van concrete stappen: weg met de fysieke schoolpas, van dozen naar herbruikbare kratten bij interne verhuizingen en enveloppen zijn nu van gerecycled papier met een biologisch afbreekbaar venster. Saxions regisseur duurzame bedrijfsvoering Wenda Hans concludeerde zelf echter kritisch: “Goed bezig natuurlijk, maar dit was relatief klein bier. Voor de volgende periode moeten we aan de bak om de impact te vergroten en de circulaire aanpak concreter te maken.”
Nieuw strategisch plan voor 2025-2030
De komst van het nieuwe strategisch plan voor Saxion waarin duurzaamheid integraal onderdeel werd, was dé kans om de circulaire ambitie opnieuw vorm te geven. Met een impactvolle circulaire strategie inclusief concrete(re) doelen voor eind 2030. Route Circulair werd als externe expert ingeschakeld om dit proces te begeleiden.
‘Saxion kiest voor een circulaire strategie waarbij wordt gefocust op de top 4 van belangrijkste impactmakers en bewustmakers. Hierop gaan we circulaire stappen zetten door ons te richten op circulaire bedrijfsmodellen, CO2e voetafdruk, materiaalverbruik en mens en cultuur. Saxion werkt toe naar een economisch systeem van gesloten kringlopen waarin grondstoffen, onderdelen en producten hun waarde zo min mogelijk verliezen, hernieuwbare energiebronnen worden gebruikt en systeemdenken centraal staat.’
Stap 1: Meten van de volwassenheid van de organisatie
Startpunt van de reis was om te meten hoe het ervoor stond met de volwassenheid van de organisatie ten aanzien van circulariteit. Route Circulair interviewde verschillende medewerkers om in beeld te krijgen hoe goed circulariteit tussen de oren zit van de medewerkers, hoe het thema verankerd is in de interne processen en hoe ambitieus de sturing van bovenaf is. De conclusie van Route Circulair was duidelijk: Saxion bevindt zich in de eerste fase van volwassenheid, wel bewust, maar nog niet bekwaam. De wil is er, maar het kennisniveau van de medewerkers is nog beperkt en de afhankelijkheid van regisseur Wenda is te groot.
Stap 2: Strategie praktisch en begrijpelijk maken
Circulariteit zat dus nog niet ‘in de genen’ van Saxion. Om allereerst het thema meer praktisch en begrijpelijk te maken is een top 4 van belangrijkste impactmakers én bewustmakers gekozen. Impactmakers zijn onderwerpen waar de grootste impact kan worden gemaakt door inzet van circulaire bedrijfsmodellen, reduceren van CO2– en materiaalfootprint én met positieve impact op mens en cultuur. Voor Saxion zijn hiervoor de thema’s vastgoed, meubilair, afval en ICT vastgesteld. Typische thema’s die bij een impactanalyse van de gehele keten (een scope 3 berekening) naar voren komen als ‘hotspots’ bij dienstverlenende organisaties.
De bewustmakers aan de andere kant zijn de zichtbare activiteiten die de mens en cultuur in beweging zetten om ook te werken aan de circulaire transitie. De mens en cultuur is immers de onderstroom van de transitie. Voor Saxion kwamen catering, evenementen, geschenken en bedrijfskleding als relevante ‘bewustmakers’ uit de bus. Zeer zichtbare thema’s die vaak beelden oproepen bij mensen. Denk bijvoorbeeld aan overgebleven broodjes bij lunchbestellingen of het gebruik van overbodige confettikanonnen op evenementen. Dit jaar is al gestart met de Van Betekenisbon, als alternatief voor het traditionele bloemetje (zie kader).
Stap 3: Werksessies per thema voor gedragen doelen
Een belangrijke conclusie was dat er een gat bestond tussen strategie en de werkvloer. Door werksessies te houden met relevante stakeholders binnen het onderwerp ontstond er een betere match tussen de theorie en de praktijk. Stakeholders, van contracteigenaren en contractmanagers tot relevante leveranciers, gingen samen aan tafel om per thema circulaire doelen op te stellen. Op deze manier zijn haalbare doelen gesteld die bovendien draagvlak én eigenaarschap genieten.
En in de praktijk bleek dat de doelen ook nog eens ambitieuzer konden dan in eerste instantie werd gedacht. Wenda merkt op dat er regelmatig sprake is van voorzichtigheid bij contractmanagers, maar volgens de leveranciers is al veel meer mogelijk dan we de markt durven te vragen in bijvoorbeeld aanbestedingen. Ook is er vaak al veel binnen het huidige contract mogelijk en hoeft een duurzame vraag niet te schuren met de huidige afspraken. Een voorbeeld is de leverancier van meubilair die de meubels al een paar jaar in doeken aanlevert en deze weer meeneemt om zo plastic en kartonnen verpakkingsmateriaal te voorkomen. De relatie met leveranciers verschuift hiermee echt naar een partnerrelatie: de kennis van de leveranciers kan benut worden en ze staan klaar om bij te dragen aan de (gezamenlijke) doelen.
Stap 4: Mandaat vanuit het College van Bestuur
Last but not least: om te zorgen voor mandaat voor de vernieuwde circulaire ambities was akkoord van het College van Bestuur (CvB) nodig. Wenda vertelt: “Wat hielp is dat de circulaire doelen onderdeel zijn geworden van de nieuwe duurzame ambitie voor de bedrijfsvoering 2025 – 2030 en dat het merendeel van de gestelde doelen eigenlijk wettelijk verplicht is. En als het nog niet verplicht is, zien we in de meeste gevallen wel een positieve businesscase”. In september 2025 heeft het CvB het ambitiedocument ‘Op weg naar een duurzame organisatie 2025 – 2030’ vastgesteld en de afdelingen hebben inmiddels de opdracht gekregen om routekaarten uit te werken – inclusief financiële impact – met maatregelen die toewerken naar de gestelde doelen.
Sleutel voor succes
Wenda deelde haar ervaring van het proces voor het opstellen van de circulaire aanpak van Saxion, ondersteund door Route Circulair, tijdens een bijeenkomst met andere koplopers voor circulair hoger onderwijs. “We liepen tegen diverse uitdagingen aan, zoals de verschillende belangen, de kenniskloof en de hoeveelheid aan relevante thema’s. De belangrijkste sleutel tot succes waren de werksessies waarin we haalbare, ambitieuze én gezamenlijke doelen opstelden. De volgende uitdaging is om die doelen en subdoelen daadwerkelijk te gaan monitoren. Door sessies te blijven organiseren houden we de circulaire aanpak levend.”
Dit artikel is gepubliceerd binnen de duurzaamheidskring ‘circulair hoger onderwijs’, met financiële ondersteuning van het programma VANG Buitenshuis van Rijkswaterstaat. Stichting Stimular begeleidt de duurzaamheidskring. Carmen Cosijn van Stimular schreef dit artikel.