Duurzaamheid krijgt steeds vaker een technologische impuls. Van luchtkwaliteit en circulaire afvalstromen tot slimme sensoren voor stedelijk groen: Nederlandse startups ontwikkelen innovatieve oplossingen voor grote maatschappelijke uitdagingen. Drie ondernemers laten zien hoe technologie kan bijdragen aan een duurzamere leefomgeving: Martin Smit van Caeli, Stef Traa van Droppie en Inou Heideman van Teneo IoT.

Hoewel hun bedrijven actief zijn in verschillende sectoren, hebben Smit, Traa en Heideman één duidelijke overeenkomst: data en technologie inzetten om duurzaamheid concreet en meetbaar te maken.

De lucht zichtbaar maken

Voor Martin Smit begon het allemaal tijdens een mountainbiketocht in Schoorl. Terwijl hij achter een scooter reed, vroeg hij zich af hoe gezond de lucht eigenlijk was die hij inademde. “Je kunt wel zien of er regen aankomt met een Buienradar-app, maar toen dacht ik: is de lucht hier nu wel gezond?” vertelt hij.

Die vraag vormde uiteindelijk de basis voor Caeli, een bedrijf dat luchtkwaliteit inzichtelijk maakt met behulp van satellietdata, grondmetingen en kunstmatige intelligentie. Het bedrijf ontwikkelt onder meer een Air Quality Monitor voor gemeenten en provincies.

“We helpen bedrijven en overheden met de aanpak van luchtvervuiling en klimaatverandering”, zegt Smit. “Door allerlei databronnen te combineren in een machine learning-model kunnen we stikstofdioxide, fijnstof en ammoniak nauwkeurig in kaart brengen.”

Verifieerbare data

Gemeenten gebruiken die data vervolgens om beleidskeuzes te maken. Voorbeelden zijn emissiezones, verkeersmaatregelen of vergroening van specifieke wijken. Volgens Smit zijn betrouwbare data cruciaal: “Met sensordata alleen kun je leuk zien wat er gebeurt, maar je kunt er geen beleid op maken. Wij leveren verifieerbare data waarop gemeenten daadwerkelijk kunnen sturen.”

De technologie van Smit blijkt steeds relevanter te worden. Vooral in de Randstad ziet Caeli dat luchtkwaliteit onder druk staat door verkeerscongestie. Inmiddels groeit zelfs de vraag vanuit consumenten. “Mensen willen tegenwoordig naast een woningwaarderapport ook een luchtkwaliteitsrapport.”

Het idee voor Caeli kreeg extra vorm tijdens een innovatiereis naar Silicon Valley, georganiseerd door de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). “Dat zaadje is daar echt geplant”, zegt hij. Inmiddels werkt het bedrijf ook internationaal, onder meer in Estland en Ierland. “Wij gaan elk jaar naar Smart City World Expo in Barcelona. Er zijn allerlei handelsmissies, waar wij erg veel aan hebben. Handelsmissies worden regelmatig georganiseerd door de RVO in samenwerking met Enterprise Europe Network (EEN). EEN is het grootste ondersteuningsnetwerk voor MKB ondernemers te wereld, opgezet door de Europese Commissie. Bij de Smart City missie was Janine Kaya vanuit EEN betrokken. Die handelsmissies zijn zeer interessant voor ons, omdat we daarmee ook contact met buitenlandse partijen kunnen krijgen. Via Enterprise Europe Network zijn we bijvoorbeeld aan klanten in Estland gekomen. Ook hebben we een opdracht gekregen van de regering van Curaçao en de Zwitserse investeringsbank UBS.”

Recycling aantrekkelijk maken

Waar Caeli zich richt op luchtkwaliteit, probeert Droppie afvalinzameling radicaal te vernieuwen. Oprichter Stef Traa zag in Amsterdam dagelijks hoe waardevolle materialen op straat belandden of verkeerd werden weggegooid. “Het huidige afvalsysteem is niet gebouwd rondom gemak of rondom de consument”, zegt hij. “Het draait vooral om bulk en weinig innovatie.”

Droppie noemt zichzelf daarom liever geen afvalbedrijf, maar een “recyclewinkel”. In de winkels van Droppie kunnen consumenten onder meer elektronica, textiel, vormvaste plastic verpakkingen en statiegeld inleveren. Via beeldherkenning, AI en de Droppie app wordt automatisch geregistreerd wat iemand inlevert. Daar staat direct een kleine beloning voor goed recyclegedrag tegenover. De beloning kun je zelf houden of doneren aan een goed doel.

“Plastic of elektronica dat bij restafval komt, wordt vaak verbrand”, zegt Traa. “Het wordt dus niet hoogwaardig gerecycled en komt zo niet terug in de keten.”

Die aanpak van Droppie levert opvallende resultaten op. Zo worden routers die via Droppie worden ingezameld voor ruim 70 procent hergebruikt, tegenover slechts 1 à 2 procent via reguliere afvalstromen. “Droppie maakt de recycleketen korter door de routers na inleveren direct apart te houden en vervolgens meteen naar de producent te sturen, zoals Ziggo”, legt Traa uit.

Toegankelijker en aantrekkelijker

Droppie groeide in korte tijd explosief. Anderhalf jaar na de opening van de eerste winkel heeft het bedrijf al meerdere vestigingen in Amsterdam, Den Haag, Utrecht en Rotterdam. Het concept slaat aan omdat het recycling toegankelijker en aantrekkelijker maakt. “We wilden juist ver wegblijven van het traditionele afvalimago”, zegt Traa. “Voor consumenten moet het een prettige plek zijn waar je graag terugkomt.”

De startup kijkt inmiddels verder dan alleen inzameling. Samenwerkingen met grote merken moeten ervoor zorgen dat producten eenvoudiger terugkeren in de circulaire keten.

“Veel producenten zoeken naar manieren om hun producten terug te krijgen”, meent Traa. “Wij hebben daar een laagdrempelige oplossing voor gebouwd.”

“Mensen moeten niet het gevoel hebben dat ze iets weggooien. Het moet voelen als het begin van een nieuw proces”, besluit Stef Traa. [

Via RVO heeft Droppie de subsidie WBSO gekregen. Dit is een fiscale innovatieregeling om loonkosten en andere R&D-kosten te verlagen als een bedrijf zelf nieuwe software of technische producten ontwikkelt. “Het was heel fijn dat we dit konden krijgen”, stelt Traa. Daarnaast was Droppie ook actief zichtbaar in het internationale innovatieveld door deel te nemen als pitcher aan de Sustainable Solutions Match, georganiseerd door het Enterprise Europe Network (EEN), waar het bedrijf hun visie op slimme afvalinzameling presenteerde.

Slimme sensoren tegen droogte en hittestress

Ook Teneo IoT richt zich op duurzaamheid in de leefomgeving, maar dan via slimme sensoren in de openbare ruimte. Het bedrijf ontwikkelt onder meer bodemvochtsensoren die gemeenten helpen om bomen efficiënter water te geven.

Volgens oprichter Inou Heideman ontstond de vraag vanuit gemeenten die slimmer wilden omgaan met groenbeheer. “Voorheen reden gemeenten vaak vaste routes om bomen water te geven”, vertelt zij. “Maar daardoor viel alsnog 5 tot 10 procent van de jonge bomen uit.”

De sensoren van Teneo IoT meten hoeveel vocht er in de bodem zit. De sensoren meten volgens een ingesteld periodiek meetinterval. Via draadloze verbindingen wordt die informatie doorgestuurd naar dashboards, zodat gemeenten precies kunnen zien welke bomen extra water nodig hebben. Dat is belangrijk, omdat steden steeds meer investeren in vergroening om hittestress tegen te gaan. “Gemeenten planten veel meer bomen aan”, zegt Heideman. “Maar dan ontstaat ook de uitdaging: hoe zorg je dat die bomen gezond blijven?”

Volgens haar speelt technologie daarin een sleutelrol. “Met data kun je betere beslissingen nemen en veel gerichter werken.” De sensoren van Teneo IoT zijn volledig ondergronds te plaatsen en werken jarenlang op één batterij. Vooral die combinatie van duurzaamheid en gebruiksgemak maakt de technologie aantrekkelijk voor gemeenten. Inmiddels maken tientallen Nederlandse gemeenten gebruik van de sensoren. Daarnaast groeit het bedrijf internationaal, onder meer in Zweden. Voor Teneo speelde deelname aan de Smart City Expo in Barcelona hierbij een belangrijke rol. Deze reis was georganiseerd door RVO.

“Op de Smart City Expo is één van de onderdelen een business forum, waarbij je via Enterprise Europe Network Matchmaking contacten kunt leggen met andere bedrijven. Via die matchmaking kwamen we in contact met een Zweedse partij”, vertelt Heideman. “Dankzij dit bedrijf zijn we in contact gekomen met andere Zweedse klanten. We hebben dus nu een aantal Zweedse klanten, maar we doen ook veel zaken in Duitsland, Oostenrijk en Zwitserland.”

Slimme oplossingen die bijdragen aan een duurzame stad

De oplossingen van Caeli, Droppie en Teneo IoT sluiten steeds beter aan op het dagelijks leven van burgers en overheden.

Als u zaken gaat doen in Europa, is er een netwerk waar u niet omheen kunt: het Enterprise Europe Network (EEN). Dit netwerk is door de Europese Commissie opgezet, speciaal om mkb’ers te ondersteunen bij internationale handel en innovatie.

Foto: founders Droppie