De subsidie voor Tata Steel Nederland kan oplopen tot 10,8 miljard euro als de maatwerkafspraak met het staalbedrijf doorgaat. Dat is veel meer dan de 2 miljard waar op dit moment over wordt gesproken, zo blijkt uit onderzoek van Milieudefensie en SOMO. Het is voor het eerst dat de mogelijke bijkomende kosten van deze maatwerkafspraak zijn berekend.
Campaigner Nine de Pater van Milieudefensie: “De grootste vervuiler van Nederland kan rekenen op de grootste subsidie die in Nederland ooit aan één bedrijf verstrekt is. En dat terwijl de plannen van Tata verre van groen zijn en het bedrijf gewoon doorgaat met vervuilen. Dat is de wereld op zijn kop.”
In de berekening is gekeken naar de kosten die samenhangen met de maatwerkafspraak gedurende de looptijd van de plannen van Tata (tot 2045). Het gaat bijvoorbeeld om de kosten voor het opvangen van CO₂ onder de zeebodem (CCS), waar Tata Steel naar verwachting extra subsidie voor gaat aanvragen. Ook maakt de overheid extra kosten om Tata’s productie mogelijk te maken, bijvoorbeeld door subsidies voor biomethaan, nettarieven en de verwerking van staalslakken. De overheid moet aan deze impliciete financiële verplichtingen voldoen om zich te kunnen houden aan de afspraken uit de intentieverklaring die in 2025 door het demissionair kabinet en het Staalbedrijf werd getekend.
Bodemloze put
Er zijn nog meer redenen waardoor de uitgaven voor de overheid nog hoger kunnen uitvallen, zoals financiële tegenvallers voor Tata Steel Nederland. En dat is niet ondenkbaar gezien de lopende juridische procedures en grote boetes die het staalbedrijf in het verleden al opgelegd heeft gekregen. In het onderzoek is bewust gekozen voor conservatieve berekeningen en aannames over bijvoorbeeld de kostendaling van biomethaan.
De Pater: “Dit kabinet staat op het punt miljarden in een bodemloze, fossiele put te gooien en dreigt daarmee een subsidiefuik zonder enige klimaatwinst in te zwemmen.” 117 economen, waaronder tachtig hoogleraren, waarschuwden eerder voor de ´subsidiefuik´ en onlangs bleek dat ambtenaren van het Ministerie van Financiën en de rechter zich achter deze zorgen scharen.
Fossiel staal
Op dit moment wacht de Tweede Kamer op een brief van minister Stientje van Veldhoven, die duidelijk moet maken hoe Tata Steel en dit kabinet verdergaan. Aanleiding is de strafrechtelijke vervolging van het staalbedrijf door het Openbaar Ministerie voor het structureel en opzettelijk uitstoten van stoffen die giftig zijn voor omwonenden. Tata presenteert zijn staalplannen als ‘groen’ om kans te maken op de miljardensubsidie. Recent floot de Reclame Code Commissie het bedrijf nog terug: Tata misleidt het publiek door te beweren dat het ‘groen’ of ‘schoon’ staal gaat produceren. De Pater: “Als de plannen zoals ze er liggen doorgaan, gaat Tata staal maken met vloeibaar gas (LNG). De overstap naar een andere fossiele brandstof is wel het laatste wat het klimaat en milieu kunnen gebruiken.”
De vervuiler bepaalt
De maatwerkafspraak mist volgens Milieudefensie harde klimaateisen die stellen wanneer Tata Steel stopt met gas en écht gaat verduurzamen. Momenteel ontbreken die eisen volledig. Ook het gebrek aan bindende voorwaarden die de gezondheid van omwonenden beschermen is zorgwekkend. De Pater: “Tata zit aan tafel met de minister en schrijft mee aan het plan voor zijn eigen subsidie. De vervuiler bepaalt én krijgt miljarden betaald. Het is tijd dat de minister het heft terug in handen neemt en harde klimaateisen stelt.”
Aanpak energiearmoede
De 10,8 miljard die de samenleving mogelijk aan de afspraak met Tata Steel kwijt is, moet volgens Milieudefensie geïnvesteerd worden in het verduurzamen van woningen van mensen in energiearmoede, betaalbaar openbaar vervoer en hernieuwbare energie voor iedereen. Uit onderzoek van TNO blijkt dat er 3 miljard euro nodig is om alle woningen van mensen in energiearmoede permanent te verduurzamen.
