Veel ondernemers willen hun bedrijfsterrein vergroenen, maar stellen maatregelen uit omdat zij niet weten waar ze moeten beginnen. Onduidelijkheid over geschikte planten, kosten, regelgeving, subsidies, aanleg en onderhoud vormt een grotere belemmering dan een gebrek aan motivatie. Dat blijkt uit het tweejarige onderzoek ‘Over de grenzen van grijs naar groen’ van Larissa van der Knaap, onderzoeker bij Hogeschool Rotterdam.

Van der Knaap sprak met tientallen ondernemers op ’s-Gravelandsepolder en het Schiedamse deel van de Spaanse Polder. Vervolgens testte zij haar aanpak in een pilot met zeven bedrijven. Daaruit blijkt dat ondernemers eerder tot uitvoering overgaan wanneer zij niet zelf alle informatie, materialen en uitvoerende partijen bij elkaar hoeven te zoeken. Eén aanspreekpunt brengt het ecologisch advies, ontwerp, offerte, financieringsmogelijkheden, aanleg en onderhoud samen.

Voor deze aanpak heeft Van der Knaap op 1 oktober het eerbetoon Steenbreker van het Jaar ontvangen.

Ondernemers willen niet als enige vergroenen

Naast praktische onzekerheid speelt ook de sociale norm een belangrijke rol. Ondernemers staan positief tegenover vergroening, maar willen niet als enige investeren in groen op een verder versteend bedrijventerrein. Wanneer zij bij andere bedrijven zien dat vergroening haalbaar is en daadwerkelijk wordt uitgevoerd, wordt de stap om zelf mee te doen kleiner.

“Tijdens de eerste gesprekken werd duidelijk dat ondernemers niet eerst overtuigd hoeven te worden van het belang van groen”, zegt Van der Knaap. “Ze hebben vooral behoefte aan duidelijkheid en ondersteuning. Door alle stappen bij elkaar te brengen, wordt een goed voornemen een uitvoerbaar plan.”

De ontwikkelde procesaanpak begint daarom met een bezoek aan het bedrijventerrein. Daar worden de wensen van de ondernemer, de beschikbare ruimte en de ecologische mogelijkheden in kaart gebracht. Vervolgens ontvangt de ondernemer een concreet voorstel met maatregelen, een ontwerp en een offerte. Ook wordt gekeken naar financiële ondersteuning en een partij die aanleg en onderhoud kan verzorgen.

Ondernemers kunnen kiezen uit vergroeningspakketten op drie niveaus: Brons, Zilver en Goud. Binnen de pilot markeerde de acceptatie van offertes de overgang van bereidheid naar daadwerkelijke uitvoering.

Niet de mens, maar de natuur als vertrekpunt

De aanpak kijkt niet alleen naar wat voor ondernemers praktisch, aantrekkelijk en betaalbaar is. Eerst wordt onderzocht wat planten en dieren in het gebied nodig hebben om voedsel en beschutting te vinden en zich tussen groene plekken te kunnen verplaatsen.

Bedrijventerreinen zijn van oudsher ingericht vanuit menselijke efficiëntie: zoveel mogelijk ruimte voor gebouwen, verkeer, parkeren en opslag. Van der Knaap pleit voor een betere balans tussen bedrijvigheid en natuur. Dat betekent niet dat het belang van de ondernemer verdwijnt. De uitdaging is juist om maatregelen te ontwikkelen die praktisch uitvoerbaar zijn én het lokale ecologische ecosysteem versterken. Want daarmee worden bedrijventerreinen meer toekomstbestendig.

Samen met de stadsecoloog onderzocht Van der Knaap welke planten en dieren in het gebied voorkomen en welke ecologische verbindingen versterkt kunnen worden. Op basis daarvan zijn plantenmixen ontwikkeld die aansluiten bij de lokale natuur.

“Groen is niet automatisch waardevol voor de biodiversiteit”, zegt Van der Knaap. “Je moet eerst weten welke planten en dieren in het gebied leven en wat zij nodig hebben. Pas daarna kun je bepalen welke beplanting werkelijk iets toevoegt.”

Mogelijk ruim 1 hectare nieuw groen

Als alle voorgenomen maatregelen doorgaan, kan op de twee Schiedamse bedrijventerreinen ruim 1 hectare groen worden toegevoegd. Ook wordt een groene gevel voorbereid.

Irado, dat in Schiedam onder meer afval inzamelt en het groen in de openbare ruimte beheert, bereidt de grootste vergroening voor. Op het terrein van het bedrijf in Schiedam moet straks zichtbaar worden hoe een versteende werkomgeving meer ruimte kan bieden aan planten en dieren. De definitieve omvang en planning zijn nog afhankelijk van de verdere voorbereiding en besluitvorming.

De ecologische effecten zijn nog niet gemeten. De aanleg moet daarom worden gezien als het begin van de verandering, niet als bewijs dat de biodiversiteit al is toegenomen.

De procesaanpak kan worden toegepast op ieder bedrijventerrein in Nederland

De procesaanpak kan ook buiten Schiedam worden toegepast. De verschillende stappen blijven hetzelfde, maar een ecologische quickscan bepaalt per gebied welke planten en maatregelen passen bij de aanwezige natuur. Ook bedrijventerreinen waar al groen aanwezig is, kunnen zo worden verbeterd wanneer de beplanting nog weinig ecologische waarde toevoegt.

Gemeenten, ondernemersverenigingen en bedrijven die willen onderzoeken wat de aanpak voor hun bedrijventerrein kan betekenen, kunnen contact opnemen met Larissa van der Knaap via L.L.m.van.der.knaap@hr.nl.

Volgens het juryrapport ontvangt Van der Knaap het eerbetoon vooral vanwege de nadruk op het verbeteren van de biodiversiteit en het creëren van ecologische verbindingen. Het initiatief is een inspiratie voor alle bedrijfsterreinen in Nederland dat laat zien dat een relatief eenvoudige ingreep veel impact kan hebben.

Van der Knaap voerde het onderzoek voor gemeente Schiedam uit in het kader van de master Klimaatpsychologie en -gedrag aan de Hogeschool van Amsterdam. Zij is als onderzoeker verbonden aan Kenniscentrum Business Innovation van Hogeschool Rotterdam.

Foto: Larissa van der Knaap / Fotograaf Dennis Wisse

Bron: Hogeschool Rotterdam