Duurzaamheid ontwikkelt zich in hoog tempo tot een bepalende factor in de gezondheidssector. Maar wat betekent dat concreet voor bedrijven en organisaties in de sector? En welke rol spelen Life Cycle Assessments (LCA’s) daarin? Roelof van Leeuwen (Healthbridgers) en Peter Thijssen (Schuttelaar & Partners) geven hier gezamenlijk antwoord op.

Wie zijn jullie ook alweer en waar houden jullie je mee bezig?

“Wij richten ons volledig op de farmaceutische sector en de zorg,” begint Van Leeuwen. “Met Healthbridgers helpen we bedrijven om complexe vraagstukken rond geneesmiddelen, zorgprocessen en stakeholders te vertalen naar de praktijk. Binnen het LCA-domein betekent dat vooral: hoe zorg je dat technische analyses ook echt landen in besluitvorming en markttoegang?”

Thijssen haakt aan: “Bij Schuttelaar & Partners werken we al 30 jaar aan een gezonde en duurzame samenleving. We verbinden wetenschap, beleid en de zorgpraktijk. In de samenwerking met Healthbridgers vullen we elkaar goed aan. Zeker bij LCA’s, waarbij we de volledige footprint van een behandeling of diagnostisch proces in kaart brengen, van cradle to grave, dus vanaf grondstofwinning tot het einde van de levenscyclus.”

Waarom is dit belangrijk in de farmaceutische sector?

“De zorgsector is verantwoordelijk voor zo’n 7 procent van de totale CO₂-uitstoot,” zegt Van Leeuwen. “Geneesmiddelen vormen daar een belangrijk onderdeel van. Tegelijkertijd zie je dat duurzaamheid steeds vaker terugkomt in beleid en inkoopcriteria. Het wordt minder vrijblijvend.”

“Het komt van twee kanten,” vult Thijssen aan. “Er is inderdaad druk vanuit de markt, zeker in Europa, maar het levert bedrijven ook strategische inzichten op. Door je voetafdruk in kaart te brengen, zie je waar de grootste impact zit in je waardeketen. Dat helpt je om gerichter te verduurzamen, en vaak ook efficiënter te produceren.”

Welke rol spelen LCA’s in het meten van die impact?

“De kracht van LCA’s is dat ze inzichtelijk maken waar in de keten de grootste milieubelasting zit,” zegt Thijssen. “Maar dat hoeft niet meteen perfect. Met een pragmatische aanpak, goede aannames en een duidelijke scope kun je al veel leren. Je kunt het iteratief opbouwen en steeds verfijnen.”

Van Leeuwen sluit daarop aan: “Inzichten in waar de ‘hotspots’ zitten en waar je kunt verbeteren maken dit zo waardevol, van productie tot einde gebruik. Daarnaast kun je scenario’s doorrekenen en producten vergelijken. Het wordt daarmee echt stuurinformatie.”

Wat is de strategische waarde van LCA’s?

“Ze geven je een voorsprong,” stelt Van Leeuwen. “Je kunt het gesprek met stakeholders proactief voeren en hebt een onderbouwd verhaal richting inkopers en beleidsmakers. Bedrijven die hun impact inzichtelijk hebben, zitten sterker aan tafel.”

“En je voorkomt discussies op basis van aannames,” vult Thijssen aan. “Met een LCA kun je feiten van fictie scheiden en je verhaal afstemmen op je doelgroep.”

Hoe zorg je dat die inzichten ook daadwerkelijk worden gebruikt?

“Een LCA op zichzelf is niet genoeg,” zegt Thijssen. “Je moet stakeholders vroeg betrekken. Je hebt input nodig uit de zorgpraktijk, en laat tegelijkertijd zien dat het een ketenverantwoordelijkheid is. De impact stopt niet bij de fabriek.”

Van Leeuwen vervolgt: “Precies. Uiteindelijk gaat het erom dat je begrijpt wie de beslissers zijn en wat zij nodig hebben. Je moet complexe data vertalen naar bruikbare inzichten en koppelen aan concrete doelen, zoals markttoegang of inkoopcriteria. Anders blijft het op de plank liggen.”

Hoe helpt een LCA bij positionering richting inkopers?

“Inkopers kijken steeds breder,” zegt Van Leeuwen. “Niet alleen naar prijs en effectiviteit, maar ook naar duurzaamheid. Met een LCA kun je laten zien waar je staat ten opzichte van alternatieven. Dat maakt duurzaamheid een onderdeel van je positionering.”

Wat zouden bedrijven nu moeten doen?

“Het Zorginstituut kijkt nadrukkelijk naar het veld,” zegt Thijssen. “De manier waarop bedrijven en zorginstellingen hier nu mee omgaan, bepaalt hoe duurzaamheid straks wordt meegewogen in bijvoorbeeld pakketbeheer. Als je invloed wilt hebben, moet je nu in actie komen.”

Van Leeuwen sluit aan: “En vooral niet afwachten. Begin met transparantie en breng je impact in kaart. Start met pragmatische LCA’s en veranker duurzaamheid in je strategie.”

Waar begin je als je hier nog weinig mee doet?

“Begin klein,” adviseert Van Leeuwen. “Kies een afgebakende LCA, bijvoorbeeld cradle-to-gate. Maar zie het niet als een los project. Betrek interne en externe stakeholders en denk vooraf na over hoe je de uitkomsten gaat gebruiken.”

Tot slot: wat is een veelgemaakte denkfout?

“Afwachten tot het verplicht wordt,” zegt Van Leeuwen. “Dat is risicovol. Bedrijven die nu niet bewegen, lopen straks achter de feiten aan.”

Thijssen knikt: “Linksom of rechtsom komt dit terug. De vraag is alleen of je nu vooroploopt, of straks moet inhalen.”