Consumenten die willen weten waar hun kweekzalm vandaan komt, komen bedrogen uit. Dat blijkt uit een steekproef van voedselwaakhond foodwatch naar kweekzalmproducten die te koop zijn bij Albert Heijn, Lidl en Jumbo, allen gecertificeerd met ASC of GGN. Bij drie van de acht producten kwam helemaal geen bruikbaar antwoord op de vraag van welke kwekerij de zalm afkomstig was. Bij slechts drie producten kon uiteindelijk één concrete locatie worden vastgesteld en dat alleen na veel doorvragen bij supermarkten én leveranciers. Voor consumenten is die route nauwelijks te doen.

Supermarkten verwijzen consumenten standaard naar het ASC- of GGN-keurmerk als bewijs van duurzaamheid en transparantie. Daarom heeft foodwatch onderzocht of deze keurmerken daadwerkelijk beschermen tegen misstanden. En dat blijkt niet het geval. Uit de tijdlijn van incidenten die foodwatch heeft opsteld, blijkt dat zowel gecertificeerde als niet-gecertificeerde kwekerijen betrokken zijn bij ernstige incidenten, waaronder massale sterfte, ontsnappingen en het bestemmen van dode vissen voor menselijke consumptie. In één gedocumenteerd geval bleef het ASC-certificaat nog geldig na zo’n incident.

“Het ASC-keurmerk geeft consumenten een gevoel van zekerheid dat niet bestaat”, zegt Tahnee Didderen, campaigner bij foodwatch. “Je kunt als consument niet makkelijk achterhalen waar je zalm precies vandaan komt, en zelfs als je het weet, zegt het keurmerk niets over wat er op die kwekerij werkelijk gebeurt.”

De structurele problemen in de kweekzalmsector zijn groot. In 2025 stierven in Noorwegen alleen al in totaal 98 miljoen gekweekte zalmen voor de slacht. Sterfte is geen uitzondering, maar een ingecalculeerd onderdeel van het productiesysteem.

Foodwatch eist dat ASC en GGN hun keurmerken fundamenteel aanscherpen: certificering moet per individuele kwekerij plaatsvinden met onaangekondigde inspecties, en er moeten bindende sterftenormen komen met publieke rapportage. Samen met foodwatch Duitsland en foodwatch Oostenrijk lanceert foodwatch Nederland daarom vandaag een internationale petitie gericht aan ASC en GGN. Consumenten kunnen tekenen via deze link.

Daarnaast roept de voedselwaakhond supermarkten op om niet blind te varen op een keurmerk, maar zelf strengere eisen te stellen aan hun leveranciers en te stoppen met inkopen bij kwekerijen met herhaalde overtredingen.

Reactie ASC

Consumentenvertrouwen, verantwoording en transparantie vormen de kern van het Aquaculture Stewardship Council-programma en zijn de basis voor de geloofwaardigheid van het ASC-label.

Wij verwelkomen kritische analyse van certificeringssystemen. Het recente Foodwatch-rapport schetst echter een misleidend beeld dat niet nauwkeurig weergeeft hoe ASC-certificering werkt en dreigt het consumentenvertrouwen in geloofwaardige certificeringsprogramma’s te ondermijnen.

De aangehaalde kwesties met betrekking tot visgezondheid, sterfte, ziektebestrijding en toezicht worden binnen het ASC-programma aangepakt door middel van strikte, onafhankelijk verifieerbare eisen. De ASC Farm Standard bevat soort-specifieke drempelwaarden voor sterfte en vereist dat kwekerijen alle sterftegevallen monitoren, rapporteren en onderzoeken. Ook bevatten de ASC standaarden limieten voor het toegestane aantal zeeluis op een kwekerij en zetten uiteen hoe vaak en wanneer hier metingen voor gedaan moeten worden. Wanneer er problemen worden vastgesteld, moeten kwekerijen corrigerende maatregelen nemen. Indien zij dit onvoldoende of niet doen, kan de certificering worden opgeschort of ingetrokken. ASC is door het Aquatic Life Institute onafhankelijk erkend als het toonaangevende certificeringsprogramma voor dierenwelzijn onder de belangrijkste aquacultuurstandaarden ter wereld.

ASC-certificering vindt plaats op kwekerijniveau, niet op bedrijfsniveau. De audits worden uitgevoerd door onafhankelijke derde partijen. De auditrapporten van alle ASC-gecertificeerde kwekerijen zijn publiek en te downloaden op onze website. Niet alle audits worden aangekondigd. Onaangekondigde audits zijn een vast onderdeel van het ASC-programma. Afhankelijk van het type certificering worden 10-20% van de sites onaangekondigd ge-audit. Op elk moment kunnen extra onaangekondigde audits worden uitgevoerd op basis van risicofactoren, zoals eerdere non-conformiteiten, klachten of lopende onderzoeken, wat zorgt voor voortdurende controle bovenop de minimumeisen.

Het ASC-keurmerk wordt ondersteund door een Chain of Custody-systeem, dat waarborgt dat gecertificeerde visproducten gedurende de hele toeleveringsketen gescheiden blijven van niet-gecertificeerde producten. Hoewel de verpakking niet altijd de exacte kwekerij van herkomst vermeldt, wordt de traceerbaarheid bij elke stap operationeel gecontroleerd. Voor consumenten biedt dit twee duidelijke zekerheden: vis met een ASC-label is afkomstig van een gecertificeerde kwekerij; en is in elke stap van de toeleveringsketen gescheiden gehouden van niet-gecertificeerde producten.

De ASC-eisen zijn wetenschappelijk onderbouwd, ontwikkeld via een proces met meerdere belanghebbenden en worden geverifieerd tijdens onafhankelijke audits. ASC is het enige aquacultuurcertificeringsprogramma dat volledig voldoet aan de ISEAL Alliance Codes of Good Practice. Dit wordt bevestigd door onafhankelijke erkenning: ASC is opnieuw beoordeeld als Topkeurmerk door Milieu Centraal en de organisatie Good Fish benadrukt ASC als een belangrijk hulpmiddel om consumenten te helpen weloverwogen keuzes te maken op het gebied van vis, schaal- en schelpdieren.

Wij blijven ons inzetten voor transparantie en verwelkomen de gelegenheid om nader toe te lichten hoe onze standaarden in de praktijk worden toegepast.

Bron: Stichting foodwatch Nederland