De zorg- en revalidatiehulpmiddelensector, goed voor ruim één miljard euro per jaar, riskeert te stagneren in haar verduurzamingsambities. De sector mist het inzicht en de gezamenlijke aanpak om de klimaatdoelen voor 2030 te halen: 42% CO₂-reductie in directe uitstoot en 25% reductie in de toeleveringsketen.

Blind voor de grootste vervuiler

Het probleem is fundamenteel. Tot 80% van de CO₂-uitstoot in de sector zit verborgen in de toeleveringsketen, en die is voor de meeste partijen volledig onzichtbaar. “Het is alsof we proberen een berg te beklimmen in dichte mist,” zegt Van Krugten. “We kunnen niet verbeteren wat we niet kunnen meten.”

Een gebrek aan eenduidige methodiek maakt fabrikanten en leveranciers blind voor waar verduurzaming het meest impact heeft. Elk bedrijf rekent op zijn eigen manier, waardoor resultaten niet vergelijkbaar zijn en samenwerken in de keten nauwelijks van de grond komt. Dat probleem wordt versterkt door vertraging in de regelgeving: de EU heeft de CSRD-rapportageplicht met twee jaar uitgesteld, terwijl juist nu versnelling nodig is. Ook is de drempel voor de CSRD-rapportageplicht verhoogd. Eerder gold de verplichting voor bedrijven met 250 medewerkers en een jaaromzet van € 50 miljoen, nu zijn bedrijven met 1.000 medewerkers en een omzet van € 450 miljoen verplicht de CSRD op te nemen in hun jaarrapport. Zonder externe druk, ook voor het MKB, verdwijnt de urgentie, en dreigt innovatie stil te vallen.

Een gemeenschappelijk woordenboek

Een internationaal initiatief laat zien dat het ook anders kan. Twaalf fabrikanten, ketenpartners en concurrenten uit onder andere het Verenigd Koninkrijk, Zweden, Denemarken, Duitsland en Nederland werken samen aan de ontwikkeling van Product Category Rules (PCR’s) voor zorg- en revalidatiehulpmiddelen. Medux is initiator van dit initiatief en neemt actief deel via het Care Resources Protocol (CRP).

PCR’s zijn gestandaardiseerde rekenmethoden die vastleggen hoe de milieu-impact van een product berekend en gerapporteerd moet worden. Ze vormen de basis voor een Environmental Product Declaration (EPD), een soort milieupaspoort per product. “Net als de auto-industrie uniforme standaarden ontwikkelt om de CO2 footprint van auto’s en de CO₂-uitstoot per voertuigtype te meten, creëren wij vergelijkbare regels voor onze sector,” legt Van Krugten uit. “Het is een gemeenschappelijk woordenboek.

Het gebruik van PCR’s heeft ook praktische voordelen: een EPD is hiermee tot vijf jaar geldig in plaats van één en het proces om productpaspoorten te maken (LCA’s en EPDs) wordt eenvoudiger, goedkoper en betrouwbaarder. Juist voor de kleinere spelers in de keten die nu afhaken vanwege de kosten en complexiteit.

Van meten naar verbeteren

Standaardisatie maakt niet alleen vergelijking mogelijk, het maakt ook concrete verbeterkansen zichtbaar. Van Krugten illustreert dit met een sprekend voorbeeld: “Een scootmobielmotor gaat 20 jaar mee, terwijl het voertuig zelf 10 jaar meegaat. Met de juiste rekenmethodiek zie je dat die motor een tweede leven kan krijgen. Dat bespaart grondstoffen én uitstoot.” Zonder gedeelde rekenregels blijft die winst ongezien en onbenut.

Medux werkt inmiddels met diverse volledig circulaire producten: rolstoelen, bedden, matrassen en tilmatten die na gebruik worden teruggestuurd naar de fabrikant voor refurbishment. Zo krijgen hulpmiddelen een tweede, derde of zelfs vierde leven. Onderdelen zoals motoren, elektronica en wielen worden opnieuw ingezet in het productieproces. Uit eigen Greenhouse Gas-audits blijkt dat dit hergebruik significant bijdraagt aan het verlagen van de CO₂-voetafdruk. Kwaliteit en veiligheid zijn daarbij gewaarborgd: alle refurbished producten voldoen volledig aan de Medical Device Regulation (MDR) en worden geleverd met dezelfde garantie als nieuwe hulpmiddelen.

Verantwoordelijkheid nemen

Het initiatief rond PCR’s laat zien dat sectorbreed samenwerken – ook met concurrenten – geen utopie is. Maar het succes staat of valt met commitment van de gehele keten. “Wij nemen verantwoordelijkheid door het initiatief mee te helpen structureren,” zegt Van Krugten. “Maar uiteindelijk moeten fabrikanten, leveranciers en opdrachtgevers allemaal meedoen. Alleen dan komt de sector écht in beweging.”

Iris van Krugten, zorgstrateeg bij Medux