Vier van de grootste gemeenten van Nederland roepen samen met bedrijven en maatschappelijke organisaties het Rijk op om in te grijpen in de groeiende berg verpakkingsafval uit e-commerce. De position paper, een initiatief van de NVCE (Nederlandse Vereniging Circulaire Economie) en Fair Resource Foundation, waarschuwt dat de hoeveelheid papier en karton blijft stijgen, terwijl Nederland volgens de Europese verpakkingsverordening (PPWR) juist fors moet verminderen. De ondertekenaars pleiten voor maatregelen die hergebruik van verzendverpakkingen stimuleren.
Gemeenten merken de gevolgen direct. De groeiende hoeveelheid karton zorgt voor overvolle containers, zwerfafval en overlast, vooral in stedelijke gebieden met ondergrondse inzamelsystemen. Dat leidt tot miljoenen aan maatschappelijke kosten. Recycling biedt geen oplossing: het vermindert het totale volume verpakkingsafval niet en is zeer energie-, wateren chemicaliën intensief. Recyclingsfabrieken voor papier en karton behoren tot de grootste industriële uitstoters van CO₂ en stikstof in Nederland.
Nieuwe Europese verpakkingswetgeving (PPWR) verplicht Nederland om verpakkingsafval te verminderen, vijf procent minder in 2030 en vijftien procent in 2040. De praktijk gaat de andere kant op. Het volume papier en karton stijgt, vooral door de groei van e-commerce. In 2024 werden circa 606 miljoen pakketten verstuurd, goed voor ongeveer 87 miljoen kilo verpakkingsafval, waarvan 84 miljoen kilo karton. Karton is in de PPWR uitgezonderd van de hergebruiksdoelstellingen, waardoor de prikkel om dit afval te verminderen ontbreekt.
“De hoeveelheid verpakkingsafval van webwinkels blijft groeien terwijl we juist afval willen verminderen. Hergebruik biedt hier een echte oplossing. In Utrecht zijn al veel inleverpunten geopend, en het is goed te zien dat dit werkt. We staan daarom achter deze oproep aan de Rijksoverheid om concrete maatregelen te nemen om de opkomst van herbruikbare verzendverpakkingen te stimuleren.” – Susanne Schilderman, Wethouder Economische Zaken en Circulaire Economie, Gemeente Utrecht
Onderzoek in opdracht van Rijkswaterstaat toont aan dat herbruikbare verzendverpakkingen kansrijk zijn om afval te verminderen. Met geconsolideerde inzameling levert hergebruik al na één keer minder materiaalgebruik en afval op, en vanaf drie keer een besparing van CO₂-uitstoot en watergebruik. Een groeiende groep webwinkels en verpakkingsbedrijven werken al via een dergelijk systeem voor B2C. Consumenten zijn er klaar voor: wanneer de keuze wordt aangeboden, kiest ongeveer 24 procent actief voor een herbruikbare verpakking.
“We weten dat hergebruik werkt, en consumenten staan er voor open. Iedereen stoort zich aan zinloze verpakkingen en zwerfafval. De bedrijven met de oplossing bestaan al. Wat ontbreekt is een gelijk speelveld door middel van duidelijke prikkels en regels vanuit het Rijk.” – Klaske Kruk, voorzitter van de NVCE
De ondertekenaars vragen de Rijksoverheid om vier concrete maatregelen:
- Betrek consumenten door webwinkels te verplichten in de checkout een keuze voor een herbruikbare verzendverpakking aan te bieden;
- Stimuleer hergebruikssystemen voor (e-commerce)verpakkingen via gerichte financiële prikkels en opschalingsprogramma’s;
- Introduceer een verpakkingsbijdrage voor consumenten op eenmalige verzendverpakkingen;
- Maak herbruikbare verzendverpakkingen de standaard bij overheidsinkoop.
De position paper is op dinsdag 30 juni aangeboden aan leden van de Tweede Kamer.
Ondertekenaars
De position paper is een initiatief van de NVCE en Fair Resource Foundation. Het paper wordt daarnaast gesteund door Gemeente Rotterdam, Gemeente Den Haag, Gemeente Utrecht, Gemeente Tilburg, Mission Reuse, het Groene Brein, Herpakt, Circulair Friesland, BOXO, Moonen Packaging, Moyu en Circular Shipping Company.
