Regulation (EU) 2025/40, de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), is op 11 februari 2025 in werking getreden en is algemeen van toepassing vanaf 12 augustus 2026. Ze vervangt Richtlijn 94/62/EG. Verpakkingsregels binden voortaan elke lidstaat rechtstreeks, zonder nationale omzetting.
De toepassingsdatum van 12 augustus 2026 is belangrijk omdat de mijlpalen voor 2030 de meeste aandacht krijgen, terwijl het horizontale kader dat douane en markttoezicht kunnen handhaven eerder ingaat. Wie PPWR als een probleem voor 2030 behandelt, laat op 12 augustus 2026 hiaten liggen op vijf vlakken: stoffenbeperkingen, ontwerp voor recycleerbaarheid, minimalisering, conformiteitsdocumentatie en hergebruiksystemen. Elk van die vijf punten moet vanaf dag één operationeel zijn, en het technisch dossier erachter moet per SKU opvraagbaar zijn.
Wat verandert er op 12 augustus 2026, en wat niet
Twee zaken zijn relevant voor 12 augustus 2026: het horizontale kader van PPWR wordt in elke lidstaat afdwingbaar, en de kwantitatieve doelstellingen die het publieke debat domineren (recyclaatgehalte, hergebruikpercentages, verboden op eenmalig gebruik) gelden nog niet. Vanaf die datum draagt elke marktdeelnemer zijn eigen aansprakelijkheid voor het op de EU-markt brengen van niet-conforme verpakkingen.
De Europese Commissie bevestigt dat de verordening alle verpakkingen en verpakkingsafval dekt, ongeacht materiaal of herkomst. Ze stelt regels vast over de vervaardiging, samenstelling en herbruikbare of terugwinbare aard van verpakkingen die op de EU-markt worden gebracht. Interne beleidsdocumenten die verwezen naar nationale omzettingen van Richtlijn 94/62/EG moeten herschreven worden op basis van de PPWR-artikelen. De verordening wijzigt Verordening (EU) 2019/1020 en Richtlijn (EU) 2019/904 en trekt Richtlijn 94/62/EG in, waardoor de oude richtlijn op de toepassingsdatum haar rechtsgrondslag verliest.
De basislijn van 2026 is niet de volledige verordening. Minimumeisen voor recyclaatgehalte, hergebruikdoelstellingen en geharmoniseerde etikettering onder art. 12 gelden pas later. Wat op 12 augustus 2026 operationeel moet zijn, is het horizontale kader:
- stoffenbeperkingen
- recycleerbaarheid als ontwerpplicht
- minimalisering van verpakking
- conformiteitsdocumentatie
- regels voor hergebruiksystemen voor marktdeelnemers die al herbruikbare verpakkingen op de markt brengen
De PPWR FAQ van de Commissie, gepubliceerd op 3 augustus 2026, vult het richtsnoer aan en behandelt de praktische vragen die belanghebbenden sinds de goedkeuring hebben gesteld. Het richtsnoer zelf interpreteert bepaalde bepalingen om een uniforme toepassing te ondersteunen, maar vervangt of wijzigt de verordeningstekst niet.
Stoffenbeperkingen: zware metalen en PFAS in verpakkingen voor voedselcontact
Stoffenbeperkingen zijn de eerste inhoudelijke verplichting die vanaf 12 augustus 2026 geldt, zonder overgangsperiode. Op grond van art. 5 van Verordening (EU) 2025/40 moeten verpakkingen op de EU-markt onder een gecombineerde grens van 100 mg/kg blijven voor lood, cadmium, kwik en zeswaardig chroom. Art. 5 verplicht marktdeelnemers ook om zorgwekkende stoffen in verpakkingen en hun onderdelen te minimaliseren. De verplichting geldt zowel voor opzettelijke als onopzettelijke aanwezigheid, waardoor inktformules, lijmen, coatings en sluitingen allemaal binnen de reikwijdte vallen.
Art. 5 introduceert ook concentratiegrenzen voor PFAS in verpakkingen voor voedselcontact, vanaf 12 augustus 2026. Leveranciers van vetwerend papier, karton en gevormde vezels bevinden zich rechtstreeks in het pad van die beperking, en zelfverklaringen uit het tijdperk van 94/62/EG zijn geen vervanging voor geverifieerde testdata.
De handhavingspunten zijn de douane bij invoer en markttoezichtsteekproeven op de markt zelf. Beide werken per eenheid die op de markt wordt gebracht, wat betekent dat bewijs per SKU opvraagbaar moet zijn, niet enkel op het niveau van een verpakkingsfamilie. Vernieuw leveranciersverklaringen voor inkten, lijmen, coatings en sluitingen met PPWR-specifieke attesten, in plaats van oude compliancedossiers van Richtlijn 94/62/EG over te nemen.
Recycleerbaarheid, minimalisering en het technisch dossier van bijlage VII
Recycleerbaarheid is onder PPWR vanaf 12 augustus 2026 een ontwerpplicht. De EUR-Lex-samenvatting bevestigt dat de verordening duurzaamheids- en etiketteringseisen vaststelt voor verpakkingen gedurende hun hele levenscyclus, van productie tot gebruik en afvalbeheer, met als doel onnodige verpakking te voorkomen en hergebruik, hervulling en recycling te bevorderen. Verpakkingen die vanaf de toepassingsdatum op de markt worden gebracht, moeten ontworpen zijn voor recycling volgens de criteria in de verordening.
Minimalisering is de tweede ontwerpverplichting. Gewicht, volume en aantal lagen moeten worden teruggebracht tot het minimum dat nodig is om functionaliteit, veiligheid, hygiëne en aanvaardbaarheid voor de consument te waarborgen. Composiet- en multimateriaalstructuren hebben ruim vóór de handhavingsdatum een ontwerpherziening nodig, omdat het herformuleren van laminaten, coatings en sluitingen door leverancierskwalificatie en validatiecycli moet, die zich niet zomaar naar een deadline laten plooien.
Het bewijstraject achter deze verplichtingen is de technische documentatie en de EU-conformiteitsverklaring. Elke verpakkingseenheid heeft een dossier nodig dat conformiteit met de horizontale eisen aantoont, gestructureerd zoals vastgelegd in bijlage VII van Verordening (EU) 2025/40. Bedrijven zonder verpakkingsinventaris per SKU, materiaal, gewicht, recycleerbaarheidsbeoordeling en stoffenverklaringen kunnen dat dossier niet op verzoek voorleggen, en markttoezichthouders kunnen op basis van dat gebrek optreden.
Verpakkingen die aan de verordening voldoen, mogen vrij in de hele EU worden verhandeld. Dat voordeel van de interne markt vervangt de lappendeken van nationale implementaties onder Richtlijn 94/62/EG, en is precies de reden waarom de verordening nationale maatregelen harmoniseert in plaats van ze aan omzetting over te laten.
Etikettering en de verplichting tot een geharmoniseerd pictogram
Geharmoniseerde etikettering geldt nog niet op 12 augustus 2026, maar de voorbereiding wel. Het richtsnoer van de Commissie bevestigt de startdatum van art. 12, lid 1. Die geldt vanaf 12 augustus 2028, of 24 maanden na de inwerkingtreding van de uitvoeringshandelingen onder art. 12, lid 6 of 7, naargelang wat later valt. De verordening verplicht de Commissie om de uitvoeringshandelingen bedoeld in art. 12, lid 6, over etikettering uiterlijk 12 augustus 2026 vast te stellen, wat de klok doet lopen voor het geharmoniseerde pictogram over materiaalsamenstelling.
Voor producenten betekent dit op 12 augustus 2026 dat bestaande sorteerinstructies op de verpakking niet mogen ingaan tegen de komende geharmoniseerde symbolen, en dat groene claims (recycleerbaar, composteerbaar, gemaakt van gerecycled materiaal) onderbouwd moeten zijn met bewijs in het technisch dossier. Volgens de verordeningstekst moeten labels en QR-codes in talen staan die eindgebruikers gemakkelijk begrijpen. Elke lidstaat bepaalt zelf welke talen dat zijn voor verpakkingen die daar worden verkocht. Portfolio’s voor meerdere markten hebben taaltoewijzing nodig die al vóór de pictogramdeadline in het artworkproces is ingebouwd.
Verpakkingen met statiegeld hebben een eigen markeringsverplichting onder art. 12, lid 1, voor verpakkingen die onder de statiegeldsystemen van art. 50, lid 1, vallen. Herbruikbare verpakkingen die vanaf 12 februari 2029 op de markt worden gebracht, of 30 maanden na de relevante uitvoeringshandeling (naargelang wat later valt), moeten een label dragen dat gebruikers informeert dat de verpakking herbruikbaar is. Producenten met DRS-plichtige SKU’s over de grenzen heen doen er goed aan het statiegeldlabel als apart werkspoor te behandelen naast het pictogram voor materiaalsamenstelling. Beide verplichtingen staan in art. 12, lid 1 en lid 2, en volgen een verschillend tijdpad.
Regels voor hergebruiksystemen worden op 12 augustus 2026 controleerbaar
Hergebruiksystemen worden op 12 augustus 2026 controleerbaar, ook al gelden de hergebruikdoelstellingen zelf pas later. Het richtsnoer van de Commissie is daar duidelijk over. Herbruikbare verpakkingen die na 11 februari 2025 op de markt worden gebracht, moeten aan de verordening voldoen. Bevoegde autoriteiten kunnen de naleving van art. 11 pas vanaf 12 augustus 2026 controleren. Het richtsnoer bevestigt ook dat de eisen van art. 11 voor herbruikbare verpakkingen sterk gelijkenissen vertonen met die uit de vroegere Richtlijn verpakking en verpakkingsafval en de geharmoniseerde norm EN 13429:2004, wat producenten een vertrouwd referentiepunt geeft.
Marktdeelnemers kunnen verpakkingen niet zomaar als herbruikbaar labelen zonder dat er een werkend systeem achter zit. Bedrijven die statiegeldsystemen of gepoolde transportverpakkingen beheren, hebben contractuele duidelijkheid nodig over welke marktdeelnemer de PPWR-compliantieverplichting draagt voor elke rotatie, want aansprakelijkheid wordt binnen een systeem niet automatisch gepoold.
Lidstaten behouden enige ruimte om verder te gaan dan de geharmoniseerde normen. Het richtsnoer van de Commissie bevestigt dat lidstaten thuiscomposteerbaarheid kunnen verplichten voordat de geharmoniseerde normen zijn vastgesteld. Portfolio’s met composteerbare verpakkingen voor meerdere markten moeten nationale regels naast de verordening blijven volgen. Voor een overzicht van welke marktdeelnemer in de keten welke verplichting draagt, zie de Coolset-uitleg over rollen binnen PPWR.
De volgorde van voorbereiding die marktdeelnemers nu doorlopen
Compliance-eigenaarschap vraagt om een aangewezen verantwoordelijke rol. PPWR kent verplichtingen toe per marktdeelnemer (fabrikant, importeur, distributeur, fulfilmentaanbieder), niet per groep, dus de compliance-eigenaar is de rechtspersoon die de verpakking op de markt brengt of invoert. Bedrijfsbeleid dat verpakkingscompliance als een groepsfunctie behandelt zonder eigenaarschap op entiteitsniveau, houdt geen stand bij het eerste verzoek van een markttoezichthouder.
De basisdatalaag is een verpakkingsinventaris per SKU. Elk item heeft materiaalsamenstelling, gewicht en volume, recycleerbaarheidsbeoordeling, verklaringen over zorgwekkende stoffen en hergebruikstatus nodig, geregistreerd en gekoppeld aan leveranciersbewijs. Zonder die inventaris kan het technisch dossier van bijlage VII niet op verzoek worden voorgelegd. Bedrijven die al leveranciersdataprogramma’s draaien voor EUDR of CSRD kunnen dezelfde architectuur uitbreiden naar verpakkingsinputs.
Leverancierscontracten en kwaliteitsovereenkomsten hebben vóór de volgende aanbestedingscyclus PPWR-clausules nodig. Dat betekent specifieke attesten over de stoffengrenzen van art. 5 (inclusief PFAS-testen voor verpakkingen voor voedselcontact), beoordelingen voor ontwerp voor recycling en bewijs van herkomstketen voor claims over recyclaatgehalte. Interne governance doet er goed aan 12 augustus 2026 als startpunt van handhaving te behandelen, en latere mijlpalen rond recyclaatgehalte, hergebruikdoelstellingen en verboden op eenmalig gebruik als een tweede golf te plannen binnen hetzelfde inventarismodel.
Waar de focus vóór 12 augustus 2026 moet liggen
De nuttigste voorbereidende stap is het opbouwen van de verpakkingsinventaris waarop elke onderliggende verplichting steunt. Die dataset wordt de basis voor het technisch dossier van bijlage VII, de vernieuwing van leverancierscontracten en de latere planningscyclus rond recyclaatgehalte en hergebruikdoelstellingen.
Coolset helpt je die verpakkingsinventaris op te zetten en up-to-date te houden, zodat je op 12 augustus 2026 klaar bent met een dossier dat markttoezicht standhoudt. Benieuwd hoe dat er in de praktijk uitziet? Ontdek de PPWR compliance module van Coolset.
Veelgestelde vragen
Wat is de nieuwe verpakkingsverordening van 2026?
De nieuwe verpakkingsverordening is Verordening (EU) 2025/40, de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR). Deze is op 11 februari 2025 in werking getreden en is algemeen van toepassing vanaf 12 augustus 2026, ter vervanging van Richtlijn 94/62/EG. De PPWR stelt EU-brede eisen vast voor de vervaardiging, samenstelling en herbruikbare of terugwinbare aard van verpakkingen, en dekt alle verpakkingen en verpakkingsafval ongeacht materiaal of herkomst.
Wat is artikel 12 van de PPWR?
Art. 12 stelt de geharmoniseerde etiketteringsregels vast voor verpakkingen, inclusief het pictogram over materiaalsamenstelling dat consumenten helpt bij het sorteren van afval. De richtlijn van de Commissie bevestigt dat de verplichtingen van art. 12, lid 1, gelden vanaf 12 augustus 2028, of 24 maanden na de inwerkingtreding van de uitvoeringshandelingen onder art. 12, lid 6 of 7, afhankelijk van wat later valt. Groene claims op verpakkingen moeten eveneens onderbouwd worden onder art. 12.
Geldt de PPWR voor het VK?
PPWR is EU-wetgeving en geldt niet voor verpakkingen die op de binnenlandse markt van het VK worden gebracht. Elke verpakking die op de EU-markt wordt gebracht, moet wel aan PPWR voldoen, ongeacht waar ze is geproduceerd, omdat de verordening alle verpakkingen en verpakkingsafval dekt ongeacht materiaal of herkomst.
Wat is bijlage VII van de PPWR?
Bijlage VII van Verordening (EU) 2025/40 legt de structuur vast van de technische documentatie die fabrikanten moeten opstellen om de conformiteit van verpakkingen met de duurzaamheidseisen aan te tonen. Het dossier onderbouwt de EU-conformiteitsverklaring en moet op verzoek beschikbaar zijn voor markttoezichthouders. Het is het bewijstraject achter beperkingen van schadelijke stoffen, ontwerp voor recycleerbaarheid, minimalisering en labelling claims.
Wanneer wordt PPWR gehandhaafd?
De handhaving van PPWR-verplichtingen start op 12 augustus 2026, voor beperkingen van schadelijke stoffen, minimalisering, ontwerp voor recycleerbaarheid, conformiteitsdocumentatie en regels voor hergebruiksystemen. Volgens de kennisgeving van de Commissie start geharmoniseerde etikettering onder art. 12, lid 1, vanaf 12 augustus 2028. Als de relevante uitvoeringshandelingen later in werking treden, loopt de klok vanaf 24 maanden na die datum. Een verdere toepassingsdatum is vastgesteld op 12 februari 2029.
Konstantinos Kouzelis, CEO Coolset
