Vaak denken we dat beton hergebruiken de duurzaamste oplossing is. En technisch gezien is dat ook zo. Maar in de praktijk zien we wat anders: beton recyclen komt veel vaker voor dan hergebruik. Waarom is dat zo? En belangrijker: wat zegt dit over keuzes die we in onze sector maken.

Het gaat om toepasbaarheid, schaalbaarheid en systeemverandering. Wie een betonnen ligger direct opnieuw kan inzetten, voorkomt immers nieuwe productie en behoudt de oorspronkelijke materiaalwaarde én CO₂-impact. Toch zien we in de praktijk iets anders gebeuren: recycling wordt veel vaker toegepast dan hergebruik. Waarom? Omdat de meest duurzame oplossing niet altijd de meest toepasbare oplossing is. En precies daar zit een belangrijke les voor de sector.

Recycling: schaalbaar en praktisch toepasbaar

Recycling van beton is aantrekkelijk voor grootschalige toepassing. Het proces is bekend, de risico’s zijn beheersbaar en de technologie ontwikkelt zich snel. Hoogwaardige recyclers verwerken beton binnen enkele weken tot gerecycleerd granulaat en cementrecyclaat, dat flexibel inzetbaar is in nieuwe betonproducten of infrastructuur.

De prestaties van beton met gerecyclede materialen zijn goed voorspelbaar en de levensduur blijft hoog bij correcte toepassing. Met hoogwaardige breektechnieken en elektrisch materieel bij sloop en verwerking is recycling een hoogwaardige oplossing en een duidelijke verbetering ten opzichte van primaire grondstoffen.

Bij Mobilis passen ze circulair beton al jaren toe. Gerecycled beton zien we als strategische keuze: het levert nu al duurzaamheidswinst en helpt de markt opschalen. Een voorbeeld is de Openbaar Vervoer Terminal Amsterdam Zuid, waar we circulair beton toepasten bij de bouw van de Brittenpassage.

Hergebruik: hogere impact, maar complexer in de praktijk

Hergebruik behoudt meer van de oorspronkelijke waarde, maar is in de praktijk vaak complex. Betonnen elementen zijn vaak vastgestort, waardoor demonteren uitdagend en kostbaar is. Uitgebreid testen is nodig voor kwaliteit, wapening en levensduur, en projectspecifieke goedkeuringen vertragen het proces.

Praktische uitdagingen zijn demontage die complexer en duurder is dan slopen, transport dat lastig is door afmetingen en afstanden, en opslag die veel ruimte en tijd vraagt omdat vraag en aanbod vaak ver uit elkaar liggen. Nieuwe normen maken dat veel bestaande elementen niet meer voldoen.

Een brugligger die in 2026 vrijkomt, kan mogelijk pas in 2030 hergebruikt worden. Tot die tijd ligt hij in opslag en zijn inspectie en beheer nodig.

Bij de Openbaar Vervoer Terminal Amsterdam Zuid hergebruikten Mobilis een perrontrap als tijdelijke oplossing. Ook oogstten ze vijftien betonnen liggers van de Haringvlietbrug, die nu getest en gecertificeerd zijn voor hergebruik. De grootste uitdaging is niet de techniek, maar het vinden van een passend project en een opdrachtgever die hergebruik ondersteunt.

Van optimale oplossing naar maximale impact

Hergebruik is vaak projectafhankelijk, recycling projectonafhankelijk. De echte vraag is niet wat duurzamer is, maar wat opschaalbaar is. Een oplossing die 80% beter is maar slechts in 5% van de projecten wordt toegepast, heeft minder impact dan een oplossing die 40% beter is maar in 80% van de projecten.

De duurzaamheidswinst van hergebruik is nu nog groot, maar dat verandert. Staalproductie wordt binnen één à twee decennia CO₂-neutraal, cement/beton binnen vijf à tien jaar. De grootste uitdaging wordt dan het vermijden van primaire grondstoffen en daarvoor maakt hergebruik of recycling geen verschil.

We moeten stoppen met denken in óf-óf. Het gaat niet om recycling óf hergebruik, maar om een portfolio: hergebruik waar het kan, recycling waar het moet, en vooral voorkomen waar mogelijk. De grootste winst zit in het duurzamer en minder beton toepassen door slimmer ontwerpen, langer gebruik door beter onderhoud, overdimensionering verminderen en vervanging voorkomen door levensduurverlenging. Een brug die 120 jaar meegaat in plaats van 80 jaar voorkomt een volledige materiaalcyclus, dat levert meer impactreductie op dan recycling alleen.

De echte systeemvraag

Om hergebruik op te schalen, moeten we niet alleen naar beton kijken, maar naar het systeem eromheen. Het gaat om ontwerpprincipes die hergebruik mogelijk maken, zoals standaardisatie van elementen. Ook zijn materiaalbanken, duidelijke aansprakelijkheidsmodellen en contracten gericht op levensduur essentieel. Slimme opslagstrategieën, effectief assetmanagement en alternatieve materialen spelen een rol. Verder is het belangrijk om de duurzaamheid en levensduur van beton te verhogen.

Want uiteindelijk is dit geen materiaalvraagstuk. Het is een organisatievraagstuk.

Conclusie: hergebruik en recycling dichter bij elkaar brengen

Recycling is vandaag de meest praktische oplossing en zal de komende jaren een grotere rol spelen dan hergebruik. Toch blijft hergebruik de meest duurzame optie wanneer het haalbaar is. Vooral kleinere prefab elementen worden al succesvol hergebruikt. Voor grotere objecten blijft dit complex door logistiek, risicoverdeling en standaardisatie.

De echte uitdaging is niet kiezen tussen recycling of hergebruik, maar beide dichter bij elkaar brengen. Door hergebruik makkelijker te maken met standaardelementen, materiaalpaspoorten, regionale materiaalhubs en ontwerp voor demontage kunnen we de impact van circulair beton maximaliseren.

Dit artikel kwam tot stand in samenwerking met Gijs Groen, Hoofd Duurzaamheid bij Mobilis, en Niki Loonen, betonspecialist en adviseur Research & Development Civiel bij TBI.

 

Bron: Mobilis