De Europese duurzaamheidswetgeving is in een nieuwe fase beland. Minder nadruk op steeds nieuwe rapportage-eisen, meer focus op onderbouwde keuzes, uitvoerbaarheid en bestuurlijke verantwoordelijkheid. In die context verschuift duurzaamheid van een compliance vraagstuk naar een sturingsvraagstuk. Life Cycle Assessments (LCA’s) en footprint analyses spelen daarin een steeds centralere rol.
Van rapportage naar sturing op data, kosten en markttoegang
De Europese duurzaamheidswetgeving is de afgelopen jaren niet verdwenen, maar wel fundamenteel veranderd. Waar bedrijven lange tijd vooral bezig waren met het bijhouden van steeds nieuwe rapportageverplichtingen, verschuift de aandacht nu naar focus, uitvoerbaarheid en bestuurlijke keuzes. Duurzaamheid is daarmee steeds minder een administratieve exercitie en steeds meer een sturingsvraagstuk geworden.
In die nieuwe realiteit nemen Life Cycle Assessments (LCA’s) en footprint analyses een centrale positie in. Niet als extra meetinstrument, maar als noodzakelijke basis onder besluitvorming.
Van rapportageplicht naar datavraagstuk
Met de herijking van het Europese duurzaamheidskader eind 2025 is de formele scope van onder meer CSRD en CSDDD versmald. Minder organisaties vallen onder directe rapportageverplichtingen. Dat zorgt bij veel bedrijven voor opluchting, maar die blijkt in de praktijk vaak van korte duur.
De druk verschuift namelijk van rapportage naar marktwerking. Instrumenten als het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM), productregelgeving, digitale productpaspoorten en ketenwetgeving maken betrouwbare milieu-impactdata steeds vaker een voorwaarde voor markttoegang, kostenniveau en concurrentiekracht. Wie geen onderbouwde emissie- of impactdata kan leveren, betaalt hogere kosten of loopt tegen beperkingen aan in de keten.
Impact moet aantoonbaar zijn
Waar duurzaamheidsambities lange tijd vooral narratief waren, groeit nu de behoefte aan onderbouwing. Bestuurders, toezichthouders, klanten en financiers verwachten dat keuzes uitlegbaar zijn: waarom ligt de focus hier, waar zit de grootste impact, en welke maatregelen leveren aantoonbaar effect op?
LCA’s en footprint analyses maken die vragen concreet. Ze brengen de milieu-impact van producten, diensten en organisaties systematisch en objectief in kaart over de volledige levenscyclus. Daarmee verschuift het gesprek van intentie naar inzicht.
Meten, analyseren en sturen
De waarde van LCA en footprint analyse zit niet in het model zelf, maar in de toepassing. In de huidige fase van Europese regelgeving draait het om drie samenhangende stappen:
- Meten: impact kwantitatief en reproduceerbaar vastleggen, met transparantie over aannames en onzekerheden.
- Analyseren: resultaten interpreteren en vergelijken om hotspots en prioriteiten zichtbaar te maken.
- Sturen: inzichten benutten voor gerichte reductie, productkeuzes, ketenafspraken en strategische besluitvorming.
Juist omdat de Europese wetgever expliciet ruimte laat voor prioritering, wordt het vermogen om keuzes te onderbouwen steeds belangrijker.
Van compliance naar concurrentiepositie
Impactanalyse wordt bovendien steeds minder alleen ingezet voor rapportagedoeleinden. In toenemende mate bepaalt zij ook de hoogte van CO₂-kosten, de geloofwaardigheid van duurzaamheidsclaims en de positie van organisaties in ketens en markten. Bedrijven die hun impactdata op orde hebben, beschikken over meer handelingsruimte en kunnen anticiperen in plaats van reageren.
Wie wacht tot regels volledig afdwingbaar zijn, loopt het risico keuzes onder tijdsdruk en met beperkte opties te moeten maken.
Een vakgebied in ontwikkeling
Deze verschuiving vraagt ook om andere competenties. Duurzaamheid raakt niet langer alleen sustainability-afdelingen, maar ook finance, inkoop, productontwikkeling en strategie. Dat vraagt om professionals die milieu-impact niet alleen kunnen benoemen, maar ook kunnen meten, interpreteren en vertalen naar concrete keuzes.
LCA en footprint analyse vormen daarbij het analytische fundament onder toekomstbestendige besluitvorming.
Els Martijn, eigenaar Firm of the Future
Wilt u meer weten over opleidingen op dit gebied, dan vindt u meer informatie via deze link:
https://biomimicry-centre.com/lca-en-footprint-analyse/