Een pen in een jaszak. Een wasbeurt. Een blauwe inktvlek- en een zorguniform dat niet meer gedragen kan worden. Het klinkt klein. Maar in Nederlandse ziekenhuizen worden hierdoor iedere week honderden uniformen afgekeurd. En dat is zonde. Bij het UMC Utrecht gaat het om zeker vijftig pakken per week.

Dat was voor ons aanleiding om niet alleen te kijken naar hoe we dit technisch kunnen oplossen, maar vooral naar de vraag: hoe voorkomen we dit met elkaar? Want natuurlijk kunnen we extra controles organiseren. We kunnen investeren in nieuwe technologie om nóg meer pennen en stiften te detecteren. Maar soms is de meest duurzame oplossing ook de eenvoudigste: kijk even in je jas- en broekzak voordat je je zorguniform inlevert. Thuis doen we dat ook.

Van één pen naar een groter vraagstuk

Voor mij gaat dit verhaal daarom over veel meer dan zorguniformen. De zorg staat voor een enorme verduurzamingsopgave. In de zorg hebben we te al te maken met schaarste aan mensen, materialen en financiële middelen. We willen goede zorg blijven bieden, terwijl we tegelijkertijd onze impact op klimaat en grondstoffengebruik verkleinen. Dat vraagt om fundamentele veranderingen in hoe we zorg organiseren.

Hoe kunnen we passende en circulaire zorg leveren? Hoe gebruiken we materialen slimmer? Hoe voorkomen we verspilling? En hoe zorgen we ervoor dat duurzaamheid geen extra opdracht wordt, maar onderdeel van het dagelijks werk?

Dat begint met grote keuzes. Maar het begint óók met kleine gewoontes.

Duurzaamheid wordt pas echt als iedereen meedoet

Ik geloof sterk in de kracht van professionals op de werkvloer. Zij weten vaak als geen ander waar verspilling ontstaat en waar het anders kan. Daarom is verduurzaming wat mij betreft geen onderwerp van alleen de duurzaamheidsafdeling. Het is een gezamenlijke opgave. Zo zagen cardiologieverpleegkundige en green nurse Nienke en haar collega’s waar het misging met het linnengoed. Samen met de linnendienst en collega’s van duurzaamheid ontstond deze bewustwordingsactie, als opening voor onze Expeditie Groen en Gezond.

Binnen het UMC Utrecht werken inmiddels meer dan 700 collega’s actief aan verduurzaming, onder andere binnen Green Teams. Niet omdat iedereen duurzaamheidsdeskundige moet worden, maar omdat verandering ontstaat wanneer mensen zich eigenaar voelen. Van de verpleegkundige die een materiaal anders gebruikt tot de arts die een zorgproces kritisch bekijkt. Van de inkoper die kiest voor circulariteit tot de collega die zijn pen uit zijn zak haalt.

Groot denken – klein beginnen

We moeten groot denken. Over een zorgsysteem dat gezondheid mogelijk maakt binnen de grenzen van onze planeet. Over circulaire ketens. Over passende zorg. Over gebouwen, mobiliteit, inkoop en onderzoek. Maar tegelijkertijd kunnen we vandaag beginnen. Niet alles hoeft meteen perfect te zijn. Niet iedere oplossing hoeft technologisch ingewikkeld te zijn.

Een pen uit je zak halen. Een materiaal niet weggooien als het nog gebruikt kan worden. Een collega meenemen. Een vraag stellen: kan dit ook anders? Soms is de eerste stap verrassend eenvoudig.

De inktvlek die we wél willen verspreiden

En misschien zit daar wel de mooiste les. De blauwe inktvlek op het zorguniform willen we voorkomen. Maar de beweging erachter mag zich als een inktvlek verspreiden. Van collega naar collega. Van afdeling naar afdeling. Van ziekenhuis naar ziekenhuis. Controleer je zakken. Haal die pen eruit. Verspreid de boodschap.

Want de zorg verduurzamen doen we niet met één grote oplossing. We doen het samen. Vraag jezelf af: wat kan jij anders doen? Een kleine moeite maakt samen een groot verschil.

Celina Kroon, Manager Duurzaamheid UMC Utrecht