Terwijl de huidige hitte en droogte Nederlandse bedrijven nog volop raakt, waarschuwt ABN AMRO ook alvast voor het risico dat daarna volgt: wateroverlast deze herfst. Onderzoek naar de economische gevolgen van extreem weer laat zien dat bedrijven die zich niet op beide voorbereiden, concurrentiepositie verliezen aan sectorgenoten die dat wel doen. In Nederland worden weersomstandigheden steeds extremer als gevolg van klimaatverandering. Niet alleen hitte en droogte in de zomermaanden, ook wateroverlast in het najaar door bijvoorbeeld warme oceanen neemt toe. De acute gevolgen en de oplossingen verschillen sterk per sector en worden in dit rapport beschreven.
Bedrijven die nu geen klimaatadaptieve maatregelen nemen, lopen niet alleen risico op directe schade zoals teruggeschroefde productie, ze verliezen ook terrein op concurrenten die zich wél voorbereiden. Nederlandse bedrijven kunnen inzetten op klimaatadaptie, het maken van afspraken in de cao’s en het sluiten van verzekeringen om de negatieve effecten te beperken en concurrentiepositie te versterken. De mogelijkheden tot aanpassingen kunnen door financiële- en infrastructurele drempels zoals een voorzichtig investeringsbeleid van mkb’ers en netcongestie, wel worden beperkt.
De ontregeling in de bedrijfsvoering als gevolg van extreme weersomstandigheden worden het meest geraakt in de sectoren Agrarisch, Transport & Logistiek en Zorg. De gevolgen voor bedrijven lopen uiteen van een verlaagde arbeidsproductiviteit, hogere kosten tot verloren inkomsten. Zoals een mislukte oogst door een hevige regenbui of overbelasting op de spoedeisende hulp van ziekenhuizen door hitte.
Voorbeelden nadelige effecten extreem weer
- Extreme hitte kan leiden tot het gedeeltelijk of volledig schrappen van werkzaamheden of verlaagde arbeidsproductiviteit, zeker voor degenen die buiten werken, zich zwaar moeten inspannen of werken in slecht geïsoleerde omgevingen. Zo daalt de arbeidsproductiviteit met 2% voor elke graad boven de 25 graden. Bij 30 graden komt dat neer op 10% minder productiviteit.
- Partijen die voor de aanvoer van grondstoffen afhankelijk zijn van de binnenvaart, zoals veevoerproducenten of bouwbedrijven, krijgen mogelijk te maken met vertragingen van de geleverde grondstoffen.
- Ook te warm rivierwater kan de industrie beperken in hun productie, doordat zij geen koelwater uit rivieren mogen halen en lozen.
Extreem weer kan leiden tot plotselinge verschuivingen in consumentengedrag, logistiek of productie. Dit vraagt van bedrijven dat ze weerbaar worden voor extreem weer, door het nemen van zogenaamde klimaatadaptieve maatregelen.
Voorbeelden hoe bedrijven zich kunnen aanpassen op extreem weer
- Voor diverse cao’s is op het vlak van heet weer nog een slag te slaan. Veel cao’s missen afspraken over hitte, terwijl bedrijven bij concrete afspraken over onwerkbare situaties door extreem weer soms aanspraak kunnen maken op vergoedingen vanuit het UWV. De bouw en infra heeft bijvoorbeeld een speciale cao over onwerkbaar weer, maar gaat enkel in op wanneer het te koud is om te werken en niet wanneer het te heet is om te werken.
- Voorbeelden zijn het klimaatbestendig maken van gebouwen en terreinen door het gebruik van groene daken, het aanleggen van waterbuffers voor extreme regenbuien en droogte of het aanpassen van werkprocessen bij extreme hitte.
- Bedrijven kunnen ook verzekeringen afsluiten om financiële risico’s van weersschade gedeeltelijk op te vangen, bij onvoorziene voorvallen. Ook heeft de overheid een brede weersverzekering.
Bedrijven uit sectoren Bouw, Retail en Leisure kunnen vanwege extreme weersomstandigheden juist nieuwe klanten aantrekken of meer inkomsten binnenhalen. Zoals installatiebedrijven die profiteren van de groeiende markt voor klimaatadaptieve oplossingen vanwege de toenemende vraag naar airco’s en warmtepompen. Ook de verkoop van ventilatoren, tuinmeubels en zwembadjes in bouwmarkten namen toe, net als supermarktbestedingen en bioscoopbezoeken.
