Binnen de KIC-call ‘Minder kritieke grondstoffen in de energietransitie’ van NWO verdelen vier onderzoeksprojecten samen 4 miljoen euro. De projecten moeten de afhankelijkheid verkleinen van schaarse grondstoffen met geopolitieke risico’s, die nodig zijn voor de energietransitie.

De projecten richten zich op windturbines, PEM-elektrolysers en nieuwe ontwerpen voor batterijopslag. Ze verminderen het gebruik van materialen als iridium, platina, goud en titanium.

Doel van de call

Het programma wil de afhankelijkheid van schaarse, geopolitiek gevoelige grondstoffen voor de energietransitie verminderen. Daarvoor stimuleert het een integrale aanpak van inzichten, effectieve interventies en maatregelen, circulaire strategieën, handelingsperspectieven en innovatie. Door delen van waardeketens opnieuw te ontwerpen, wordt de energietransitie minder afhankelijk van kritieke grondstoffen en nemen de vervuilende effecten van het gebruik ervan af. Dat draagt ook bij aan de strategische autonomie van de EU en van Nederland.

De toegekende projecten

REsilient WIND energy systems through Critical Raw Material reduction (REWIND-CRM)
Hoofdaanvrager: dr. D. Ceylan (TU Eindhoven). Medeaanvragers: dr. M. Curti en dr. ir. F. Grazian (TU Eindhoven), dr. B. Sprecher en dr. K.R. Rossi (TU Delft). Cofinanciers: ABB Corporate Research Center, Aqui Solutions B.V., Protonic Holland, Sensing 360, SGB SMIT Group en TECNOTION.

Dit project ontwikkelt windturbinetechnologie die veel minder afhankelijk is van schaarse, geopolitiek gevoelige materialen zoals zeldzame aardmetalen, zonder in te leveren op prestaties of betrouwbaarheid. Innovatieve generatoren, geavanceerde elektronica en duurzame materialen worden gecombineerd tot efficiëntere, robuustere en beter schaalbare systemen. De technologie wordt samen met de industrie ontwikkeld en onder realistische omstandigheden getest, zodat direct toepasbare oplossingen ontstaan. Dat moet leiden tot sterkere toeleveringsketens, minder milieu-impact en duurzamere windenergie.

SHIELD-PEM: Sustainable Hydrogen production by Integrated, Low CRM Engineering & Design for PEM water electrolysis
Hoofdaanvrager: dr. M. Tsampas (DIFFER). Medeaanvrager: prof. dr. M. Creatore (TU Eindhoven). Cofinanciers: Denssolutions, Toyota Motor Europe, SparkNano, ElementH2 en Vsparticle.

PEM-elektrolysers voor de productie van groene waterstof zijn sterk afhankelijk van kritieke materialen als iridium, platina, goud en titanium. SHIELD-PEM ontwerpt belangrijke onderdelen opnieuw, zoals poreuze transportlagen, coatings, membranen en grensvlakken, zodat er minder van deze materialen nodig is met behoud van hoge prestaties en duurzaamheid. Het doel zijn efficiëntere ontwerpen en een betaalbaardere, duurzamere en minder kwetsbare productie van groene waterstof.

LOWIR-PEM: Ultra-low iridium PEM anodes enabled by Magnéli interlayers for scalable manufacturing
Hoofdaanvrager: prof. dr. ir. S. Mohammadi (Avans Hogeschool). Medeaanvrager: dr. A.J. Böttger (TU Delft). Cofinanciers: BOM, Charcotec, HS Esslingen, SparkNano en Witteveen+Bos.

Dit project wil groene waterstof goedkoper en minder afhankelijk van schaarse grondstoffen maken door het gebruik van iridium in PEM-elektrolysers sterk te verminderen. De onderzoekers ontwikkelen verbeterde anodes die veel minder iridium nodig hebben, met een robuust, elektrisch geleidend dragermateriaal en geavanceerde coatingmethoden. Het beste ontwerp wordt getest onder realistische omstandigheden, ook bij wisselende belasting, om prestaties en levensduur aan te tonen. Het project levert praktische richtlijnen voor productie en opschaling en een route voor de industrie, zodat de nieuwe elektrolysers sneller op de markt komen.

Integrating alkaline electrolyser and battery for CRM reduction in electricity storage and conversion
Hoofdaanvrager: prof. dr. F.M. Mulder (TU Delft). Medeaanvragers: prof. dr. ir. P. Bauer en dr. ir. J.W. Haverkort (TU Delft). Cofinanciers: Alquion, Hauzer, IQatalyst en Magneto.

Het toekomstige energiesysteem heeft zowel batterijopslag als waterstofopslag nodig. Dit project onderzoekt een geïntegreerde elektrolyser en batterij, de ‘battolyser’, voor een betere materiaal- en energie-efficiëntie. De actieve en overige materialen worden ingezet voor twee schaalbare, elkaar aanvullende oplossingen in plaats van één, en bevatten geen schaarse edelmetalen of fluor. Ook de vermogenselektronica voor de netaansluiting wordt dubbel benut en kan profiteren van de capacitieve eigenschappen van het systeem. Zo vermindert het project het gebruik van kritieke grondstoffen bij de opslag en omzetting van elektriciteit.

NWO-KIC: innovatieprogramma’s in het kennis- en innovatieconvenant

NWO ontwikkelt innovatieprogramma’s die zijn gericht op Nederlandse maatschappelijke uitdagingen, met impact voor economie, mens en samenleving. Samenwerking tussen kennisinstellingen, private partijen en overheid staat daarin centraal, en de resultaten moeten bijdragen aan economische kansen. Private partijen investeren in elk onderzoeksproject mee.

Foto: Shutterstock

Bron: NWO