In alle elf reguliere bloembollen die Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL) in oktober kocht bij Intratuin, Welkoop, Praxis, Hornbach, Lidl en Groenrijk, zitten resten van bestrijdingsmiddelen. In tien daarvan ging het om een cocktail van twee tot acht stoffen, gemiddeld vijf per verpakking. Alleen in de Hollandse irissen van Praxis vond het laboratorium één stof. In tien van de elf zakjes met bloembollen zat ten minste één stof die in de EU verboden is, een PFAS-pesticide is, hormoonverstorend of verdacht kankerverwekkend. Zeven van de tien aangetroffen stoffen vallen in ten minste één van deze vier categorieën. In de twee biologische verpakkingen vond het laboratorium geen residuen.

Verboden in Europa, toch in elke tulp

Het insecticide spirotetramat is sinds 2024 niet meer toegelaten in de EU. Het staat te boek als verdacht schadelijk voor de vruchtbaarheid en het ongeboren kind. Toch zat het in alle reguliere tulpen (Intratuin, Hornbach, Lidl) en in de sierui van Praxis. Het ministerie van Landbouw gaf de tulpensector dit voorjaar een noodvrijstelling om het middel toch te gebruiken, tegen het advies van de NVWA in. Voor sieruien gold die vrijstelling niet. Ook in 2025 zat spirotetramat in elke reguliere tulp; toen mochten telers het middel nog opgebruiken. “Eerst een opgebruiktermijn, daarna een noodvrijstelling: zo negeren overheid en bollensector de gezondheidsrisico’s van dit middel voor telers en het ongeboren kind”, zegt Margriet Mantingh, voorzitter van PAN-NL.

Verdacht kankerverwekkend, ook volgens het etiket

In negen van de elf reguliere bloembollenmonsters zaten de fungiciden captan of folpet. De Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA beoordeelt beide stoffen als verdacht kankerverwekkend. Alle in Nederland toegelaten middelen met captan of folpet dragen op het etiket de verplichte waarschuwing ‘Verdacht van het veroorzaken van kanker’. Zes van de dertien captanmiddelen waarschuwen bovendien: ‘Wordt ervan verdacht de vruchtbaarheid te schaden’. Alle middelen met fluazinam, dat in de krokussen en de blauwe druifjes van Welkoop zat, dragen de waarschuwing ‘Wordt ervan verdacht het ongeboren kind te schaden’. Deze middelen vormen vooral een risico voor mensen die met bloembollen werken.

Het gif gaat de grond in

Anders dan snijbloemen gaan bollen de grond in, en de stoffen gaan mee. Vier stoffen blijven maanden tot bijna een jaar in de bodem. Veel PFAS-pesticiden breken af tot TFA, een zeer kleine en mobiele PFAS die ook wel ‘forever chemical’ wordt genoemd. Het Europees chemicaliënagentschap ECHA adviseerde dit jaar om TFA in te delen als giftig voor de voortplanting. De stof is nauwelijks uit het drinkwater te filteren. In een Europees onderzoek uit 2026 zat TFA in het bloed van alle 110 onderzochte deelnemers. Het PFAS-fungicide fluazinam is in laboratoriumtesten al bij lage concentraties schadelijk voor de voortplanting van regenwormen. Opvallend: de blauwe druifjes van Welkoop worden verkocht als ‘aantrekkelijk voor bijen en vlinders’, maar bevatten acht pesticiden. Ten minste één van die stoffen is systemisch en kan via de bol in de bloem terechtkomen. “De bollensector moet er nu eens serieus werk van maken en zo snel mogelijk stoppen met het spuiten van deze gevaarlijke PFAS-pesticiden en van in de EU verboden middelen”, zegt Mattheus Bleijenberg van PAN-NL.

Wat zit er in de zak, per winkel

PAN-NL eist

Geen uitzonderingen meer op EU-verboden pesticiden. De minister van Landbouw verleent geen nieuwe noodvrijstelling voor spirotetramat en volgt voortaan het advies van de NVWA. Uiterlijk in 2030 moet er een einde komen aan PFAS-pesticiden, hormoonverstorende middelen en Highly Hazardous Pesticides in de bollenteelt, waaronder de verdacht kankerverwekkende fungiciden captan en folpet, ook bij de bolontsmetting. Europa moet komen met een verbod op PFAS-pesticiden. Veel daarvan breken af tot TFA, dat nu al in ons drinkwater zit en er niet meer uit te halen is. De consument betaalt de prijs met zijn gezondheid en zijn portemonnee, want het zuiveren van drinkwater wordt onbetaalbaar. PAN-NL roept de winkels op ook verantwoordelijkheid te nemen: stap over op een volwaardig biologisch assortiment, zet geen claims als ‘aantrekkelijk voor bijen en vlinders’ op behandelde bollen en verkoop geen bollen met in de EU verboden middelen. Wie nu al zeker wil zijn, kiest bollen met het Europese biologische keurmerk.

Download het rapport

Bron: Pesticide Action Network Netherlands (PAN-NL)