Steeds meer organisaties laten hun duurzaamheidsrapportages extern toetsen, verplicht of niet. Banken, klanten en investeerders vragen steeds vaker om een onafhankelijk oordeel over duurzaamheidsclaims. Tegelijk groeit de discussie over wie die toetsing zou moeten uitvoeren. Mag een partij die eerst heeft geadviseerd over het duurzaamheidsbeleid, diezelfde prestaties ook beoordelen? Binnen de accountancy en certificatie speelt die discussie al langer. Nu bereikt ze ook de duurzaamheidsassurance. Assuranceprovider Fira kiest daarom bewust voor een strikte scheiding tussen adviseren en toetsen.

Dat het niet bij losse geluiden blijft, bleek onlangs. Het Financieel Dagblad meldde dat zelfs een wereldwijd kantoor als EY serieus onderzoekt om de advies en accountantstak volledig te scheiden. Ook de Nederlandse politiek buigt zich al langer over de vraag: in 2018 opperde toenmalig minister Wopke Hoekstra al om controle en advies bij accountants helemaal te scheiden. Het kabinet besloot in mei 2026 juist om de wettelijke CSRD-assurance voorlopig exclusief bij accountants te laten, mede omdat een apart toezichtstelsel voor onafhankelijke aanbieders veel zou kosten. Dat maakt de vraag alleen maar relevanter: kan dezelfde partij die adviseert, ook onafhankelijk toetsen?

Die vraag speelt niet alleen bij accountants. Ook in de wereld van certificering, denk aan ISO-keurmerken voor kwaliteit en milieu, geldt al ruim twee decennia dat een certificerende instelling geen adviesdiensten mag leveren aan bedrijven die ze zelf certificeert. Internationale accreditatienormen zoals ISO/IEC 17021 schrijven die scheiding dwingend voor, juist om de schijn van belangenverstrengeling te vermijden.

Assuranceprovider Fira kiest daarom bewust voor een strikte scheiding tussen adviseren en toetsen. Het bedrijf, dat al sinds haar bestaan werkt volgens de AA1000 Assurance Standard, adviseert organisaties niet over hun duurzaamheidsbeleid en begeleidt geen verbetertrajecten. Fira verifieert: het stelt vast wat de duurzaamheidsprestaties van een organisatie daadwerkelijk zijn, onafhankelijk van elk belang bij de uitkomst.

Dat is voor Fira niet alleen een kwestie van structuur, maar ook van houding. Niet zoeken naar fouten, maar eerlijk vaststellen waar een organisatie staat: dat haalt volgens het bedrijf de verdediging weg, en eerlijk naar jezelf kijken maakt de volgende stap mogelijk.

Met een vernieuwde merkidentiteit en website maakt Fira die positionering nu ook naar buiten toe explicieter. Het bedrijf voert duurzaamheidsverificaties uit en verzorgt bijzondere audits op specifieke ESG-vraagstukken, getoetst aan ondermeer VSME, GHG-protocol of de GRI.

“Ik zag dit al vroeg in mijn carrière. Bij Lloyd’s Register Quality Assurance, waar ik begin jaren 2000 werkte, besloot het bedrijf wereldwijd de adviestak op te heffen. Het idee was simpel: avoid the appearance of all evil. Helaas werd die adviestak later weer opgericht. Het laat zien hoe hardnekkig de verleiding is om advies en toetsing te combineren, en waarom je die keuze steeds opnieuw bewust moet maken. Bij Fira kiezen we ervoor om dat niet te doen.” – Lex de Bruijn, Directeur Fira

Fira is gevestigd in Castricum en verifieerde tot nu toe meer dan 1.900 duurzaamheidsrapportages, onder meer voor organisaties als Eurofiber, Infinite Group, PostNL, Volkswagen, CleanLease, OC Tanner, Van Munster Recyclers.