Als er iets duidelijk spreekt uit de inzendingen van Duurzame Dinsdag is het wel de urgentie. Het klimaat is al ontwricht, we moeten ons haasten om te redden wat er te redden valt. Het lijkt alsof de overheid de regie voert over de antwoorden op de ontwrichting. Maar de problemen zijn van ons allemaal. Zeker 75% van de Nederlanders maakt zich zorgen over klimaatverandering. Ze zien dat de instanties niet in staat zijn het tij te keren en nemen zelf verantwoordelijkheid, ze komen in actie. Dit levert een beweging op van vele tienduizenden maatschappelijke initiatieven in allerlei vormen. Zonder regie. leder jaar maakt Duurzame Dinsdag een Trendrapport. Daarvoor wordt gekeken naar de aanmeldingen en de input van mensen met een brede blik op de ontwikkelingen van nu. Een groep van ongeveer 30 trendwatchers heeft inzichten uit de wereld van maatschappelijk initiatief gedeeld. Dat geeft een integraal perspectief op wat nu gaande is.
Trendrapport 2026
Het Trendrapport laat zien welke nieuwe onderwerpen mensen oppakken, welke nieuwe woorden ze gebruiken, welke sociale innovaties er zichtbaar worden. Niet alles is hagelnieuw. Vaak zijn het verdiepingen van voorgaande jaren. We noemen het trends, omdat initiatieven
voorspellende waarde hebben. Als er veel initiatieven rond bepaalde thema’s ontstaan, dan is dat een teken dat de samenleving waarschijnlijk klaar is voor die ontwikkeling. Dan wordt dat groter en vaak blijvend. Zo zagen we talloze zaken als autodelen, circulaire economie, voedselbossen, de afkeer van pesticiden in sierteelt al in de verte aankomen, voordat het een onderwerp op de politieke agenda was of beleid werd gemaakt. Dat proces helpen we graag versnellen, en dat kan ook met de input van het Trendrapport. Deze jaarlijkse thermometer is dus handig voor beleidsmakers en politiek.
Het Trendrapport geeft ook aan, wat de beweging als geheel nodig heeft van overheid, politiek en de markt. Deze aanbevelingen zijn dit jaar indringender dan ooit. Het is een luide roep om snelle actie. Duurzame Dinsdag gaat dit jaar bij zoveel mogelijk overheden en politici langs om concrete afspraken te maken. Net zolang tot er iets verschuift. Net zolang totdat maatschappelijk initiatief een volwaardige plek op het speelveld heeft.
R&D-afdeling van de samenleving
Dit is de R&D-afdeling van de samenleving. Hier wordt gedáán, geëxperimenteerd, geënthousiasmeerd, hier worden meters gemaakt. Hier worden tonnen CO2 bespaard, soorten gered, talenten ontwikkeld, grondstoffen ontdekt, gemeenschappen en landschappen weerbaar gemaakt. En bövenal, hier worden mensen meegenomen in de verandering. Want veranderen is niet makkelijk, maar als je buurvrouw of buurtgenoot je uitnodigt, voelt het makkelijker. Wat overheden vaak niet kunnen, kunnen initiatieven meestal wel. Je zou kunnen zeggen: dit is een cadeau voor de overheid: tienduizenden initiatieven die al in de gewenste (beleid)richting werken.
Je zou zeggen: de overheid hoeft maar één ding te doen, belemmeringen weghalen, ruimte maken zodat de pioniers nog succesvoller worden. En ook zorgen dat we optimaal kunnen leren van wat er in die R&D-afdeling wordt uitgevonden. Dit gebeurt echter allemaal nog niet. De samenleving beweegt en de bal ligt bij de overheid, om mee te bewegen, om samen te werken, in haar eigen rol, als gelijkwaardige collega’s. Als overheid en maatschappelijk initiatief elkaar vinden, gaat het vliegen. Dus de oproep is aan de politiek en de overheid: breng maatschappelijk initiatief zo snel mogelijk in positie.
Wat is Duurzame Dinsdag
Duurzame Dinsdag zet zich in voor maatschappelijke initiatieven. Hieronder verstaan we initiatieven van pioniers en zelfdoeners die uit zichzelf aan de slag gaan voor een meer duurzame, groene en sociale wereld. Ze hebben allerlei verschijningsvormen: burgerinitiatieven, sociale ondernemingen, startups en scale-ups, coöperaties, eenlingen met veranderdrang in instituties, of gewoon groepen mensen die ergens warm voor lopen. Het aantal initiatieven in Nederland groeit. Ze richten zich op vrijwel alle onderwerpen. Wat ze gemeen hebben, is dat impact altijd voorop staat, en dat ze het op eigen kracht doen, zonder een ‘gevestigde naam’ achter zich. Hun belangrijkste belemmering is aansluiting vinden bij overheid en bedrijfsleven, bij de bestaande structuren.
Duurzame Dinsdag bevordert samenwerking met overheid, bedrijven en politiek en maakt de initiatieven zichtbaarder. Centraal staat het Duurzame Dinsdag-event op de eerste dinsdag van september, Prinsjesdag van het klimaat, dit jaar voor de 28ste keer. Er is een parallel met die ándere Prinsjesdag: er wordt een Troonrede uitgesproken, er wordt een koffertje met initiatieven en hun duiding aangeboden aan het kabinet, er worden duurzame lintjes opgespeld en prijzen verdeeld. Belangrijk is ook het gesprek tussen initiatiefnemers en Kamerleden.
Foto: Folkert van der Molen / Online Kenniscentrum Duurzaam Ondernemen
