De regering ondertekende afgelopen september een intentieverklaring voor EUR 2 miljard met Tata Steel, terwijl ambtenaren van het Ministerie van Financiën dit afraadden. Dit blijkt een intern document dat door Advocates for the Future is opgevraagd. Uit het interne document blijkt dat de ambtenaren grote bedenkingen hebben bij de haalbaarheid van de afspraken en ook waarschuwen voor een subsidiefuik waarbij de Staat straks nog meer subsidie moet verlenen. Uit het stuk blijkt ook dat het ministerie van Klimaat en Groene Groei druk uitoefende om te ondertekenen, uit angst dat er anders helemaal geen resultaat zou worden behaald.
Op 29 september 2025 heeft de Nederlandse Staat een intentieverklaring (Joint Letter of Intent, JLoI) ondertekend met Tata Steel Nederland over het voornemen om EUR 2 miljard staatssteun te verstrekken aan Tata Steel. Dit zou moeten leiden tot de vermindering van CO2-uitstoot en de beperking van gezondheidsrisico’s en milieuvervuiling.
Nu blijkt dat de ambtenaren van het ministerie van Financiën de minister hebben geadviseerd om de JLoI niet te tekenen. Dit volgt uit de beslisnota ter advisering aan de minister van Financiën, die Advocates for the Future bij het ministerie heeft opgevraagd middels een Woo-verzoek.
De ambtenaren adviseren inhoudelijk negatief over het ondertekenen van de voorliggende JLoI, omdat de JLoI geen oplossing biedt voor de saneringskosten van maximaal EUR 12 miljard. Bovendien heeft Tata Steel de mogelijkheid om de JLOI te beëindigen als aanpassingen van de CO2-heffing leiden tot substantieel extra kosten voor het bedrijf Ook zijn er twijfels over bepaalde aannames die ten grondslag liggen aan de JLoI, waaronder de staalprijzen, energiekosten en levensvatbarheid van Tata Steel op lange termijn. Dit is eerder ook door AMVI aangekaart, waarbij is gewezen op het risico van een subsidiefuik. Opvallend is dat het belangrijkste bezwaar is weggelakt.
Het interne document laat zien dat binnen het ministerie van Financiën materiële twijfels bestonden over de wenselijkheid van de JLoI. Dit in tegenstelling tot het ministerie van Klimaat en Groene Groei (inmiddels: Economische Zaken en Klimaat). De ministeries stonden daarmee tegenover elkaar. Blijkbaar heeft het ministerie van Financiën aan het kortste eind getrokken: de JLoI is inmiddels ondertekend.
Opvallend is dat de ambtenaren in het stuk ook reeds wijzen op de twijfels aan de levensvatbaarheid van Tata Steel op de langere termijn. Recent bleek uit de jaarstukken van Tata Steel Limited dat dit geen theoretisch risico is. Volgens de accountants van het bedrijf bestaan er materiële onzekerheid ten aanzien van ‘going concern’ van Tata Steel. Daarmee is het alternatieve scenario van volledige sluiting aannemelijker geworden, terwijl de ambtenaren opmerken dat dit scenario onvoldoende is onderzocht.
Overigens zou de sluiting van Tata Steel volgens het document niet problematisch hoeven zijn: “In een krappe arbeidsmarkt is het argument voor behoud van werkgelegenheid vanuit macro-economisch perspectief o.i. minder relevant.“.
De recente ontwikkelingen zetten de houdbaarheid van de maatwerkafspraak met Tata Steel steeds verder onder druk. Vorige week kondigde het Openbaar Ministerie aan dat zij Tata Steel strafrechtelijk gaat vervolgen. Eerder kwamen de zorgwekkende jaarverslagen en de intrekking van de vergunningen voor, en mogelijke sluiting van, de kooksgasfabrieken in het nieuws. Nu blijkt dat ook de ministeries verdeeld waren over de vraag of een miljardendeal met de grootste vervuiler van Nederland wenselijk is.
