Het gebeurt niet vaak dat een wetenschapper een prestigieuze filmprijs wint – laat staan twee keer. Toch is het Andy van den Dobbelsteen gelukt. De man die de afgelopen jaren het duurzaamheidsdenken tot diep in de haarvaten van de TU Delft liet doordringen, ontving een Gouden Reiger voor de korte film De klimaatstrijders. Tijdens de feestelijke prijsuitreiking in het vernieuwde Beeld & Geluid in Hilversum liet de – door Andy bedachte – productie onder meer voetbalclub NAC Breda en Het Nationale Ballet achter zich.

De klimaatstrijders brengt wetenschap en fictie op speelse wijze samen. Eind vorig jaar beleefde de film al een veelbelovende première in het Delftse filmhuis Lumen. Met humor laat de film zien hoe een ogenschijnlijk simpele oplossing – klimaatcompensatie – al snel onverwachte en zelfs absurde vormen kan aannemen. Wanneer een gezin besluit massaal bomen te planten om hun CO₂-uitstoot te compenseren, groeit hun goede voornemen uit tot iets met steeds grotere gevolgen voor de leefomgeving, tot op nationaal niveau. Opvallend is de hoofdrol van een jong meisje, dat haar ouders en buren een spiegel voorhoudt en hen confronteert met hun keuzes. Juist dát verfrissende perspectief maakte volgens veel kijkers al bij de première diepe indruk.

Terugblik en juryrapport

Charissa Dezentjé, die als executive producer bij de totstandkoming van de film betrokken was –de organisatorische spil van een filmproductie, zeg maar – blikt als volgt terug op het maakproces:

‘Het idee kwam van schrijver en inspirator Andy van den Dobbelsteen. Het ijzersterke regieduo Hans de Jonge en Kuba Szutkowski ging met Andy’s script aan de slag en bracht het tot leven. Wat Hans – van productiehuis Oculus – zo sterk maakt, is zijn feilloze gevoel voor hoe je een maatschappelijk relevant verhaal vertaalt naar beeld en productie. Een mooi voorbeeld van hoe de krachten van Hans en Andy eerder samenkwamen, is Energieslaven, een productie die in 2020 eveneens een Gouden Reiger won. In die film maken ze het energieverbruik in huis inzichtelijk door op originele wijze langs een schrikbarend aantal apparaten te gaan die ongemerkt (veel) energie verbruiken, opgewekt door… menselijke energieslaven.’

Maar goed, terug naar 2026, terug naar De klimaatstrijders. Dankzij de enorme inzet van cast en crew is er opnieuw sprake van een film die niet alleen het publiek, maar ook de jury wist te overtuigen. Charissa: ‘Met humor, sterke beelden en acteurs, een helder verhaal en een gedurfde vorm die je laat lachen, aan het denken zet en misschien zelfs tot actie beweegt; zomaar een greep uit het juryrapport. Als ik dat zo teruglees, kan ik niets anders dan ontzettend blij en trots zijn.’

De Delftse idealist

Deze tweede Gouden Reiger is een prachtig kroontje op het werk dat Andy de afgelopen jaren heeft verricht. In januari 2021 werd hij benoemd tot duurzaamheidscoördinator van de TU Delft. Andy: ‘Toen ik als student begon, kende bijna niemand de term “duurzaamheid”. Sterker nog: tijdens mijn studie werd daar niet of nauwelijks aandacht aan besteed.’

Daar kwam langzaam verandering in toen Andy in 2009 als hoogleraar Climate Design & Sustainability aan de faculteit Bouwkunde begon. Vanuit die rol richtte hij zich vooral op duurzaam bouwen en op duurzame energiesystemen in stedelijke omgevingen. Toen hij later parttime ook als Coördinator Duurzaamheid aan de slag ging, wilde hij van de TU Delft een voorbeeld maken en startte hij tal van projecten. ‘Als ik zie wat we met de campus bereikt hebben, van geothermie tot vegetarische catering, dan denk ik: dat is niet niks. Tegenwoordig hoef je studenten niet meer uit te leggen waarom duurzaamheid belangrijk is.’

Andy noemt de Japanse term ikigai om zijn drijfveer te beschrijven: ‘Het punt waarop alles samenkomt: wat je goed kunt, wat de wereld nodig heeft, waar je een betaalde baan voor kunt hebben en waarvoor je ’s ochtends met plezier opstaat. Als die vier dingen elkaar raken, dan weet je dat je op de juiste manier bezig bent. Voor mij ligt dáár de motivatie om door te gaan; juist met dit soort fantastische, hoopvolle projecten als De klimaatstrijders.’

Bron: TU Delft